Głuchy pies: jak go rozpoznać i jak się z nim porozumiewać

Czy głuchy pies może żyć normalnie?

Tak. Głuchy pies uczy się komend tak samo szybko jak słyszący, tylko zamiast głosu reaguje na gest, światło, dotyk i drgania podłogi. Psy i tak czytają mowę ciała człowieka uważniej niż słowa, dlatego sygnały ręką przychodzą im naturalnie. Zmienia się sposób porozumiewania i kilka zasad bezpieczeństwa, a nie jakość życia.

Podstawą jest nagroda, która przychodzi od razu po dobrym zachowaniu. Przy psie, który nie słyszy pochwały, najwięcej robią małe, miękkie smaczki treningowe dla psa, np. Maced Trenerki Mini, podawane w sekundę po geście „dobrze”.

Pies nie słyszy: po czym to poznać?

Szczenię rodzi się z zamkniętymi kanałami słuchowymi, które otwierają się zwykle między 2. a 3. tygodniem życia. Dopiero potem widać, że jedno szczenię w miocie nie reaguje na dźwięki. Sygnały głuchoty:

• pies nie reaguje na imię, szelest torebki z przysmakami ani dzwonek do drzwi, gdy na Ciebie nie patrzy,
• budzi się dopiero przy dotyku albo drganiu podłogi i wtedy bywa przestraszony,
• szczenię nie budzi się na głośny dźwięk, a w miocie reaguje dopiero wtedy, gdy zareaguje rodzeństwo,
• pies szczeka głośniej albo dziwnym, płaskim głosem,
• starszy pies przestaje reagować na wołanie z innego pokoju i coraz mocniej śpi.

Domowy test: gdy pies na Ciebie nie patrzy, zabrzęcz kluczami albo zaklaszcz za jego plecami, ale tak, żeby nie poczuł ruchu powietrza ani drgań podłogi. Psa głuchego na jedno ucho takim testem często nie wykryjesz. Pewną odpowiedź daje specjalny test słuchu u lekarza, który mierzy odpowiedź mózgu na dźwięk; szczeniętom robi się go zwykle od około 6. tygodnia życia.

Głuchota u psa: wrodzona czy nabyta?

Rodzaj	Kogo dotyczy	Co warto wiedzieć
wrodzona, związana z umaszczeniem	psy z dużą ilością bieli, np. dalmatyńczyk i biały bulterier, oraz psy z podwójnym genem umaszczenia merle	może dotyczyć jednego albo obu uszu; dobre hodowle badają słuch szczeniąt
starcza	psy w podeszłym wieku	słuch słabnie stopniowo, często razem ze wzrokiem
po chorobie ucha	psy z przewlekłym zapaleniem ucha	zwężony, zarośnięty kanał słuchowy przepuszcza mniej dźwięku
nagła	każdy pies, po urazie głowy, przy ostrym zapaleniu ucha wewnętrznego, czasem po niektórych lekach	wizyta tego samego dnia

Pies, który nagle przestał słyszeć, jedzie do lekarza tego samego dnia: zwłaszcza gdy trzyma głowę przekrzywioną, chwieje się albo kręci w kółko. Głuchota wrodzona i starcza są zwykle trwałe, ale słuch stracony przez zapalenie ucha czasem wraca po leczeniu. Zapalenie ucha wewnętrznego, nieleczone szybko, może jednak zostawić trwałą głuchotę. Jak słyszy zdrowy pies i kiedy ucho wymaga wizyty, opisuje poradnik słuch psa.

Pies głuchy na jedno ucho zwykle żyje bez ograniczeń: słyszy, ale gorzej określa, skąd dochodzi dźwięk, więc na wołanie rozgląda się albo biegnie w złą stronę. Taki pies nie powinien jednak być używany w hodowli, bo wrodzona głuchota bywa dziedziczna.

Jak porozumiewać się z głuchym psem: krok po kroku

Kliker i gwizdek przy głuchym psie nie działają. Ich rolę przejmuje znak widoczny: gest „dobrze”, a po zmroku błysk latarki. Uczysz go tak samo jak dźwięku klikera. Gest ma być wyraźny, widoczny z kilku metrów i pokazywany zawsze tak samo, także przez domowników.

1. Wybierz znak „dobrze”. Kciuk w górę albo otwarta dłoń: jeden gest, zawsze ten sam, widoczny z daleka. Pokaż go i od razu daj przysmak, kilkanaście razy w kilku krótkich sesjach.
2. Naucz psa patrzeć na Ciebie. Nagradzaj każde spojrzenie w Twoją stronę. Głuchy pies, który co chwilę sprawdza, co robisz, to pies, z którym łatwo się dogadać.
3. Dodaj gesty do komend. Siad: dłoń unoszona w górę; leżeć: dłoń opuszczana do ziemi; do mnie: ramię zgięte do piersi. Zasady nauki komend są takie same jak przy głosie, opisuje je poradnik jak nauczyć psa komend.
4. Ustal sygnał „zwróć uwagę”. Tupnięcie w podłogę, mrugnięcie światłem w pokoju albo lekki dotyk zawsze w to samo miejsce, np. łopatkę. Po każdym sygnale pies dostaje nagrodę za to, że spojrzał.
5. Ćwicz krótko i często. Kilka minut kilka razy dziennie daje więcej niż jedna długa sesja. Gest „koniec” (np. obie dłonie płasko na boki) mówi psu, że może odpocząć.

Jak budzić głuchego psa i jak do niego podchodzić?

Głuchy pies nie słyszy kroków, więc łatwo go przestraszyć. Wystraszony pies może odruchowo kłapnąć zębami, dlatego budzenie to pierwsza rzecz, której uczysz całą rodzinę.

• Tupnij lekko w podłogę kilka kroków od legowiska albo zapal światło: drgania i zmiana światła budzą łagodnie.
• Podsuń dłoń pod nos: zapach znajomej ręki budzi spokojniej niż dotyk.
• Gdy dotykasz, zawsze w to samo miejsce, np. łopatkę, i od razu daj przysmak: pies nauczy się, że budzenie oznacza coś dobrego.
• Podchodź od przodu, tak żeby pies Cię widział, i ucz tego dzieci oraz gości.

Bezpieczeństwo głuchego psa na spacerze

Głuchy pies nie usłyszy roweru, samochodu ani Twojego wołania. Dlatego poza ogrodzonym terenem chodzi na smyczy albo długiej lince, np. lince treningowej Trixie przypiętej do szelek, nawet jeśli w domu świetnie reaguje na gesty.

• Nagradzaj każde spojrzenie na spacerze. Pies, który sam z siebie co chwilę sprawdza, gdzie jesteś, łatwiej wraca na gest „do mnie”.
• Po zmroku bądź widoczny i widź psa. Mała lampka LED do obroży Trixie pozwala śledzić psa na łące, a Ty możesz go przywoływać latarką: błysk, nagroda, powtórzenie.
• Informacja na obroży. Do obroży przypnij adresówkę z telefonem i dopiskiem „jestem głuchy”: znalazca nie będzie wołał psa, tylko podejdzie do niego od przodu. Znajdziesz ją w dziale adresówka dla psa, razem z lampkami.
• Psie wybiegi z rozwagą. Głuchy pies nie słyszy warknięć innych psów, więc nie zawsze rozumie, że ma się wycofać. Obserwuj zabawę z bliska.

Pies senior traci słuch: jak mu pomóc?

U starszych psów słuch słabnie powoli, przez miesiące, więc opiekunowie często biorą to za upór albo „wybiórcze słyszenie”. Pies przestaje przychodzić na wołanie z drugiego pokoju, śpi mocniej i płoszy się, gdy ktoś podejdzie od tyłu. Zanim uznasz, że to wiek, umów wizytę: lekarz obejrzy uszy i sprawdzi, czy w kanale nie ma zapalenia albo zalegającej woskowiny.

Psu, który głuchnie, pomaga to samo co psu głuchemu od urodzenia: gesty dodane do znanych komend, budzenie tupnięciem i podchodzenie od przodu. Im wcześniej dodasz gest do każdej komendy, tym łatwiej pies przejdzie na sygnały ręką, gdy słuch zniknie całkiem. Więcej o opiece nad starszym psem w tekście jak zadbać o psiego seniora.

Głuchy pies w domu z innymi zwierzętami

Drugi, słyszący pies bywa dla głuchego podpowiedzią: gdy ten biegnie do drzwi, głuchy rusza za nim. To pomaga, ale nie zastąpi Twoich sygnałów. Nadal ucz głuchego psa patrzenia na Ciebie. Koty i inne zwierzęta przedstawiaj powoli, przez kratkę albo na smyczy, bo głuchy pies nie słyszy syczenia ostrzegawczego. Jak wygląda słuch kota i kiedy kot głuchnie, opisuje tekst słuch kota. Psu, który oprócz słuchu traci też wzrok, pomaga poradnik niewidomy pies.

Głuchy pies: co zapamiętać

• Głuchy pies uczy się komend gestami równie dobrze jak słyszący głosem.
• Kliker i gwizdek zastępuje widoczny znak „dobrze”: gest albo błysk światła.
• Budź psa tupnięciem, światłem albo dłonią przy nosie, nie nagłym dotykiem.
• Poza ogrodzonym terenem zawsze smycz albo linka, a na obroży informacja „jestem głuchy”.
• Nagła utrata słuchu, przekrzywiona głowa albo chwiejny chód: lekarz tego samego dnia.

Następny krok: wybierz dziś trzy gesty („dobrze”, „siad” i „do mnie”) i ćwicz je po kilka minut przed każdym posiłkiem. Za tydzień pies będzie patrzył na Twoje ręce, zanim cokolwiek pokażesz.