Zapalenie ucha u psa — objawy, przyczyny i jak dbać o uszy

Zapalenie ucha u psa — jakie są objawy?

Zapalenie ucha u psa to stan zapalny skóry przewodu słuchowego, najczęściej jego zewnętrznej części — od małżowiny do błony bębenkowej. Ucho swędzi i boli, a pies pokazuje to zachowaniem, zanim zobaczysz cokolwiek w środku. Objawy, na które warto patrzeć:

• drapanie ucha łapą i potrząsanie głową — częściej niż zwykle, także w nocy;
• ocieranie głowy o dywan, sofę albo nogi opiekuna;
• nieprzyjemny zapach z ucha — kwaśny, drożdżowy albo gnilny;
• wydzielina — brązowa, żółta, ciemna jak fusy albo ropna;
• zaczerwienienie i obrzęk wnętrza małżowiny, czasem pogrubiała, szorstka skóra;
• ból przy dotyku — pies cofa głowę, piszczy albo warczy, gdy głaszczesz go po głowie;
• głowa przekrzywiona na jedną stronę, chwiejny chód, utrata równowagi — to sygnał, że problem może sięgać głębiej niż przewód zewnętrzny.

Dla porównania: zdrowe ucho jest od środka jasnoróżowe, suche albo z odrobiną jasnej wydzieliny i nie ma wyraźnego zapachu. Jak zaglądać do uszu na co dzień, opisuje poradnik jak czyścić psu uszy i oczy. Po czym jeszcze poznać, że psa coś boli, podpowiada tekst o mowie ciała psa przy bólu.

Skąd się bierze zapalenie ucha u psa?

Zapalenie ucha rzadko ma jedną przyczynę. Lekarze zwykle dzielą je na tło, które sprawia, że skóra ucha choruje, i infekcję, która rozwija się na takiej skórze. Dopóki tło zostaje, zapalenie wraca.

• Alergie. U wielu psów z nawracającym zapaleniem uszu stoi za nim alergia — środowiskowa albo pokarmowa. Skóra ucha jest przedłużeniem skóry całego ciała, więc swędzące uszy idą często w parze z lizaniem łap i drapaniem brzucha. Więcej o tym w tekście atopowe zapalenie skóry u psa.
• Budowa ucha. Długie, wiszące małżowiny, mocno owłosione wejście do przewodu albo wąski kanał słabiej się wietrzą i dłużej trzymają wilgoć.
• Wilgoć. Kąpiele i pływanie bez osuszania uszu to dla części psów prosty przepis na stan zapalny.
• Ciało obce. Latem częstą przyczyną jest kłos trawy z ościami, który wpada do przewodu na spacerze — zwykle w jednym uchu i z nagłymi objawami.
• Pasożyty. Świerzbowiec uszny to drobny roztocz, który wywołuje silny świąd i ciemną wydzielinę — częściej u szczeniąt i u psów mieszkających z kotami. Przechodzi między psem a kotem, dlatego przy drapaniu uszu u obu zwierząt zajrzyj też do tekstu świerzb u kota.
• Drożdżaki i bakterie. Na podrażnionej skórze namnażają się drobnoustroje, które żyją w uchu na co dzień. To najczęściej skutek, a nie pierwotna przyczyna — szerzej w artykule drożdżaki u psa.

Które psy mają skłonność do zapalenia uszu?

Grupa psów	Dlaczego częściej	Na co uważać
Psy z długimi, wiszącymi uszami (np. spaniele, bassety)	małżowina zamyka przewód, słaba wentylacja	przegląd uszu co tydzień, osuszanie po kąpieli
Psy z owłosionym przewodem (np. pudle i ich mieszańce)	włos zatrzymuje wydzielinę i wilgoć	pielęgnacja włosa w uchu z groomerem lub lekarzem
Psy z alergią	stan zapalny skóry obejmuje też uszy	nawroty — leczenie tła z lekarzem
Psy, które dużo pływają	woda zostaje w zagiętym kanale	osuszanie małżowiny, kontrola dzień po kąpieli
Psy z wąskim przewodem słuchowym	kanał łatwo puchnie i się zamyka	szybka wizyta przy pierwszych objawach

Skłonność nie oznacza, że pies musi chorować — oznacza, że jego uszy warto oglądać częściej niż uszy psa o stojących małżowinach.

Dlaczego nie leczyć zapalenia ucha na własną rękę?

Zapalenie ucha u psa leczy się po obejrzeniu ucha od środka, a tego nie da się zrobić w domu. Lekarz weterynarii zagląda do przewodu otoskopem, sprawdza, czy błona bębenkowa jest cała, i zwykle pobiera wymaz, żeby pod mikroskopem zobaczyć, co namnaża się w uchu. Od tego zależy, czym i jak długo leczyć.

• Krople „z szuflady” mogą zaszkodzić. Część preparatów do uszu nie powinna trafić do ucha z uszkodzoną błoną bębenkową — a tego bez otoskopu nie ocenisz.
• Domowe sposoby podrażniają. Woda utleniona, spirytus, ocet czy oliwa drażnią chorą skórę albo zostawiają w uchu wilgotną warstwę.
• Niedoleczone zapalenie wraca. Przerwane za wcześnie leczenie sprzyja nawrotom, a przewlekły stan zapalny potrafi trwale zmienić przewód — pogrubić skórę i zwęzić kanał.

Nie podawaj psu ani kotu żadnych leków dla ludzi — także popularnych tabletek przeciwbólowych i przeciwgorączkowych z domowej apteczki. Część z nich nawet w małej ilości uszkadza wątrobę, nerki albo żołądek, a dla kota bywa śmiertelna. O każdym leku i jego dawce decyduje lekarz weterynarii. Dotyczy to także kropli do uszu i oczu z apteczki domowników.

Co zrobić przed wizytą u weterynarza — krok po kroku

1. Nie czyść ucha w dniu wizyty. Lekarz musi zobaczyć wydzielinę i pobrać z niej wymaz, a płukanie bolącego ucha tylko psa zniechęci do dotykania głowy.
2. Niczego nie wlewaj ani nie wkładaj. Żadnych kropli, olejków ani patyczków — także „tylko przy wejściu”.
3. Zapisz obserwacje. Od kiedy pies drapie ucho, które ucho, czy był niedawno w wodzie albo w wysokiej trawie, czy uszy chorowały już wcześniej i czym je leczono.
4. Zrób zdjęcie wnętrza ucha. Przy dobrym świetle, bez dotykania kanału — przyda się do porównania po leczeniu.
5. Chroń ucho przed rozdrapaniem. Jeśli pies drapie do krwi, załóż kołnierz ochronny i umów wizytę jak najszybciej.
6. Dzwoń od razu przy objawach głębszego zapalenia. Przekrzywiona głowa, utrata równowagi, oczopląs, silny ból albo apatia to powód do wizyty tego samego dnia. Jeśli pies jest osowiały, zmierz mu temperaturę — jak to zrobić, opisuje tekst temperatura u psa.

Ucho jak poduszka — krwiak małżowiny

Pies, który długo i mocno potrząsa głową, może uszkodzić naczynia w małżowinie. Ucho puchnie wtedy w ciągu kilku godzin jak miękka, ciepła poduszka wypełniona krwią. Krwiak małżowiny to powód do wizyty — sam nie zniknie bez śladu, a pozostawiony potrafi zostawić trwale zniekształcone, pomarszczone ucho. Jego przyczyną często jest właśnie swędzące, zapalne ucho, więc lekarz zajmie się obiema sprawami naraz.

Jak podawać leki do ucha i jak przetrwać leczenie

Leczenie dobiera lekarz i on mówi, jak często i jak długo podawać preparat. Twoja rola to robić to dokładnie i do końca — także wtedy, gdy po kilku dniach pies przestaje się drapać. Technikę podania kropli do ucha krok po kroku znajdziesz w poradniku jak podać psu krople do oczu i do uszu.

Jeśli pies rozdrapuje ucho albo ociera głowę o meble, lekarz może zalecić kołnierz. Klasyczny plastikowy kołnierz ochronny Trixie mocuje się do obroży, a kołnierz zapinany na rzep łatwiej założyć psu, który nie lubi manipulacji przy szyi. Inne modele, także dmuchane, są w dziale kołnierze weterynaryjne dla psa; jak dobrać rozmiar i przyzwyczaić psa, opisuje tekst kołnierz ochronny po zabiegu.

Umów też wizytę kontrolną, nawet gdy ucho wygląda dobrze — lekarz sprawdzi, czy zapalenie ustąpiło w głębi przewodu, a nie tylko przy wejściu.

Jak dbać o uszy psa, żeby zapalenie nie wracało?

• Zaglądaj do uszu raz w tygodniu — kolor skóry, zapach i ilość wydzieliny powiedzą Ci więcej niż jakikolwiek preparat.
• Czyść tylko wtedy, gdy widzisz wydzielinę, i tylko zdrowe ucho. Do higieny służą preparaty przeznaczone do uszu psa, np. Trixie Preparat do przemywania uszu albo Beaphar Ear Cleaner; do przetarcia małżowiny wygodne są nakładki na palce Trixie Ear Care. Więcej preparatów znajdziesz w dziale pielęgnacja oczu i uszu psa. To kosmetyki do zdrowego ucha — nie leczą zapalenia i nie zastępują wizyty.
• Osuszaj uszy po kąpieli i pływaniu — suchym ręcznikiem albo gazikiem, bez wsuwania czegokolwiek w głąb. Wskazówki znajdziesz w tekstach kąpiel psa i pies nad wodą.
• Po letnim spacerze w trawie sprawdź uszy i przestrzenie między palcami — ości łatwo przeoczyć.
• Przy nawrotach pytaj o tło. Jeśli zapalenie wraca kilka razy w roku, porozmawiaj z lekarzem o alergii, diecie i pielęgnacji uszu dopasowanej do Twojego psa.

Zapalenie ucha u psa — co zapamiętać

• Drapanie ucha, potrząsanie głową, zapach i wydzielina to sygnał do wizyty, nie do domowego czyszczenia.
• Przekrzywiona głowa, utrata równowagi albo silny ból — do lekarza tego samego dnia.
• Nie czyść bolącego ucha i nie wlewaj do niego niczego przed wizytą.
• Leczenie prowadź do końca i przyjdź na kontrolę, nawet gdy pies przestał się drapać.
• Nawracające zapalenie uszu to często objaw alergii — szukaj przyczyny z lekarzem.

Następny krok: dziś wieczorem zajrzyj psu do obu uszu i zapamiętaj, jak wyglądają zdrowe — następnym razem szybciej zauważysz zmianę.