Umaszczenie merle u psa: dlaczego dwa psy merle to zły pomysł

Co to jest umaszczenie merle?

Merle to wzór umaszczenia psa, w którym na rozjaśnionym tle sierści leżą nieregularne, ciemne łaty, jak marmurek. Powstaje przez jeden gen, który miejscami rozjaśnia barwnik w sierści, a miejscami zostawia go w pełnym kolorze. Często rozjaśnia też tęczówkę, dlatego psy merle mają oczy niebieskie, w dwóch kolorach albo z niebieskimi plamkami.

• Blue merle: merle na czarnym psie: srebrzystoszare, niebieskawe tło z czarnymi łatami, czarny nos.
• Red merle: merle na psie brązowym (wątrobianym): jasnobeżowe lub jasnorude tło z ciemniejszymi, rudobrązowymi łatami, brązowy nos.

Do tego dochodzą białe znaczenia i podpalania, więc każdy pies merle ma niepowtarzalny wzór. Sam kolor nie mówi nic o charakterze psa: ten zależy od rasy, linii i wychowania.

Jak dziedziczy się merle?

Gen merle jest dominujący: wystarczy jedna kopia od jednego z rodziców, żeby pies był merle. Pies ma zawsze dwie kopie tego genu, po jednej od każdego rodzica, i od tego, ile z nich to merle, zależy wszystko:

Kopie genu merle	Jak wygląda pies	Co oznacza dla zdrowia (orientacyjnie)
Brak (pies bez merle)	jednolity albo z białymi znaczeniami i podpalaniami	kolor bez wpływu na zdrowie
Jedna kopia (merle)	typowy marmurek	zwykle zdrowy, ryzyko wad słuchu niewielkie
Dwie kopie (podwójny merle)	często prawie cały biały, z kilkoma łatami, z jasnymi oczami	wyraźnie wyższe ryzyko głuchoty na jedno lub oba uszy i wad oczu, w tym zbyt małych oczu

Gen merle ma też kilka odmian, które różnią się siłą działania. Przy najsłabszej marmurek prawie nie jest widoczny i pies wygląda na jednolicie umaszczonego, choć gen nosi. Mówi się wtedy o „ukrytym merle”. Marmurek może też być zasłonięty przez inny gen koloru: u psa jednolicie rudego (tzw. ruda recesywna) merle w ogóle nie jest widoczny, bo działa tylko na ciemny barwnik. Taki pies skojarzony z merle może przekazać szczeniętom drugą kopię genu, dlatego w rasach z tym umaszczeniem robi się test DNA w kierunku merle.

Dlaczego dwa psy merle to zły pomysł?

Gdy oboje rodzice są merle (każdy z jedną kopią genu), statystycznie co czwarte szczenię dziedziczy dwie kopie genu i rodzi się jako podwójny merle. Połowa szczeniąt będzie zwykłymi merle, a co czwarte bez merle. Liczby są losowe w każdym miocie: w jednym może nie być żadnego podwójnego merle, w innym kilka.

Podwójny merle to nie „rzadki, piękny kolor”, tylko pies z dużym ryzykiem, że nie słyszy albo słabo widzi. Odpowiedzialny hodowca łączy psa merle wyłącznie z psem jednolicie umaszczonym, z ujemnym testem na merle. Wtedy żadne szczenię nie dostanie dwóch kopii, a w miocie mniej więcej połowa szczeniąt będzie merle.

Które rasy psów mają umaszczenie merle?

W części ras merle to umaszczenie dopuszczone wzorcem, w innych nie występowało i pojawiło się przez krzyżowanie. Najważniejsze przykłady:

Rasa	Merle we wzorcu?	Uwagi
Owczarek australijski	tak	blue merle i red merle to dwa z czterech podstawowych umaszczeń
Border collie	tak, jedno z wielu umaszczeń	obok najczęstszego czarno-białego
Owczarek szetlandzki, collie	tak	zwykle jako blue merle
Welsh corgi cardigan	tak	u corgi pembroke merle jest poza wzorcem
Jamnik	tak	u jamników merle nazywa się umaszczeniem tygrysowatym
Chihuahua	nie	merle to sygnał ostrzegawczy w ogłoszeniu
Buldog francuski	nie	„rzadkie kolory”, w tym merle, to zwykle pseudohodowla

Dog niemiecki w umaszczeniu arlekin to inna sprawa: arlekin powstaje, gdy gen merle łączy się z osobnym genem, i dlatego hodowcy dogów kojarzą psy tylko w obrębie grup umaszczeń, opisujemy to w karcie dog niemiecki.

Merle w rasie, w której go nie ma: na co uważać?

Kiedy w ogłoszeniu widzisz chihuahuę, buldoga francuskiego, pomeraniana albo pembroke corgi „w rzadkim umaszczeniu merle” za wyższą cenę, to sygnał ostrzegawczy. Taki pies nie pochodzi z hodowli zgodnej ze wzorcem rasy, a sprzedający często nie wie albo nie mówi, jakie umaszczenie mieli rodzice. To typowy chwyt pseudohodowli. Jak ją rozpoznać, opisuje poradnik jak rozpoznać pseudohodowlę. Przegląd ras z ich wzorcami znajdziesz w tekście rasy psów.

Kupujesz psa merle? O co zapytać hodowcę

• Umaszczenie obojga rodziców. Jeden z rodziców powinien być bez merle, najlepiej z ujemnym testem DNA na merle.
• Badanie słuchu. W rasach z ryzykiem wad słuchu dobre hodowle robią szczeniętom badanie słuchu BAER (pomiar odpowiedzi mózgu na dźwięk), które robi się zwykle od około 6. tygodnia życia.
• Badanie oczu. Zapytaj, czy szczenięta oglądał lekarz weterynarii zajmujący się okulistyką.
• Badania typowe dla rasy. U owczarka australijskiego i collie także test MDR1 i badania stawów. Kolor nie zastępuje reszty badań.
• Rodowód i umowa. Rodowód związku kynologicznego i pisemna umowa to podstawa, nie dodatek.

Pies podwójny merle: jak z nim żyć?

Pies, który nie słyszy albo słabo widzi, może żyć długo i szczęśliwie, potrzebuje tylko innego sposobu porozumiewania się. Głuchy pies uczy się sygnałów ręką i światłem, a niewidomy głosu, zapachów i stałego układu mieszkania. Zasady opisują poradniki głuchy pies i niewidomy pies, a o tym, jak słyszy zdrowy pies, piszemy w tekście słuch psa.

Kilka rzeczy ułatwia codzienność z psem, który nie słyszy:

• adresówka dla psa z numerem telefonu i dopiskiem „głuchy”, np. lampka LED z adresówką Trixie, pies, który się zgubi, nie usłyszy wołania,
• lampka LED z odblaskiem na obroży po zmroku, łatwiej zobaczyć psa z daleka i przywołać go gestem,
• spacery na smyczy albo długiej lince poza ogrodzonym terenem, bo przywołania głosem pies nie usłyszy,
• budzenie dotykiem w stałym miejscu, np. na łopatce, i podchodzenie od przodu.

Psy z podwójnym merle często trafiają do fundacji i schronisk. Jeśli myślisz o adopcji takiego psa, przeczytaj poradnik adopcja psa z niepełnosprawnością.

Umaszczenie merle: co zapamiętać

• Merle to marmurkowy wzór sierści, który daje jeden dominujący gen; kolor nie wpływa na charakter.
• Pies z jedną kopią genu jest zwykle zdrowy; dwie kopie (podwójny merle) to wysokie ryzyko głuchoty i wad oczu.
• Z połączenia dwóch psów merle statystycznie co czwarte szczenię jest podwójnym merle.
• Odpowiedzialny hodowca łączy merle tylko z psem bez genu merle i robi szczeniętom badanie słuchu.
• Merle w rasie, w której nie ma go we wzorcu, to sygnał ostrzegawczy przy zakupie.

Następny krok: jeśli wybierasz szczenię merle, zapisz pytania z listy wyżej i zadaj je hodowcy, zanim umówisz się na odbiór.