Niewidomy pies: jak go wyprowadzać i urządzić mu dom

Czy niewidomy pies może żyć szczęśliwie?

Tak. Pies poznaje świat przede wszystkim nosem i uszami, a wzrok jest dla niego zmysłem pomocniczym. Większość psów po utracie wzroku przyzwyczaja się do nowej sytuacji w ciągu kilku tygodni, nadal cieszy się spacerami, zabawą i towarzystwem ludzi. Ważniejsze od tego, czy pies widzi, jest to, żeby oko nie bolało: o to dba lekarz.

Twoja rola to przewidywalność: stały układ mieszkania, stałe trasy spacerów i stałe słowa, które mówią psu, co się zaraz stanie. Na spacerze najwięcej zmieniają dobrze dopasowane szelki dla psa, pozwalają łagodnie kierować psem i zatrzymać go bez szarpania za szyję.

Po czym poznać, że pies nie widzi?

Psy świetnie nadrabiają węchem i słuchem, dlatego opiekun często zauważa ślepotę dopiero w nowym miejscu albo po przestawieniu mebli. Sygnały, które warto sprawdzić:

• pies wpada na meble i framugi, zwłaszcza w półmroku,
• niepewnie schodzi ze schodów i krawężników, waha się przed wskoczeniem na kanapę,
• nie łapie rzuconej zabawki i szuka jej nosem,
• wzdryga się, gdy podchodzisz bez słowa, chodzi z nosem przy ziemi,
• źrenice są stale szeroko rozszerzone, oko jest zmętniałe albo zmienia kolor.

Prosty test w domu: rzuć bezgłośnie wacik albo kulkę waty przed oczami psa z jednej i z drugiej strony. Pies, który widzi, zwykle wodzi za nią wzrokiem. Pewną odpowiedź daje dopiero badanie oczu u lekarza.

Pies, który nie widzi tylko na jedno oko, zwykle zahacza o przedmioty z jednej strony i płoszy się, gdy podchodzisz od tej strony. Podchodź do niego od strony zdrowego oka i mów, zanim dotkniesz. Taki pies też potrzebuje badania, bo część chorób, np. jaskra, z czasem dotyka też drugiego oka.

Ślepota u psa: najczęstsze przyczyny

Przyczyna	Jak przebiega	Więcej
zaćma, zmętnienie soczewki	powoli, biała albo szara plama w źrenicy; często przy cukrzycy	zaćma u psa
zwyrodnienie siatkówki	powoli, najpierw gorsze widzenie po zmroku; częściej w niektórych rasach	badanie u okulisty weterynaryjnego
jaskra	oko bolesne, czerwone, większe niż drugie	wizyta od razu
nagłe obumarcie siatkówki, odklejenie siatkówki	z dnia na dzień, oko z zewnątrz może wyglądać zdrowo	wizyta od razu
uraz, przewlekłe choroby oka	zależnie od przyczyny; np. nieleczone suche oko daje blizny rogówki	suche oko u psa

Z nagłą ślepotą jedziesz do lekarza od razu. Tak samo z czerwonym, bolesnym okiem, które wygląda na większe niż drugie, bo tak wygląda jaskra. Oko, które pies mruży albo trze łapą, pokaż lekarzowi tego samego dnia. Przy części przyczyn liczy się czas, a ból oka trzeba opanować niezależnie od tego, czy wzrok da się uratować. Pies z zaćmą, który zaczął też dużo pić, potrzebuje badania w kierunku cukrzycy, więcej w tekście cukrzyca u psa.

Jak urządzić dom niewidomemu psu: krok po kroku

1. Nie przestawiaj mebli. Pies uczy się mieszkania na pamięć. Miska, woda i legowisko stoją zawsze w tym samym miejscu, a krzesła wracają pod stół.
2. Zabezpiecz schody i balkon. Na górze i na dole schodów sprawdza się barierka, np. metalowa barierka Trixie; na balkonie siatka do wysokości psa. Oczko wodne i basen w ogrodzie trzeba ogrodzić.
3. Oznacz ważne miejsca fakturą i zapachem. Dywanik z gumowanym spodem przy misce, inny przy drzwiach na balkon, koc pachnący domem przy legowisku. Pies czyta podłogę łapami.
4. Osłoń ostre krawędzie. Narożniki stolików na wysokości głowy psa zabezpiecz miękkimi nakładkami, a z podłogi zbierz kable i drobiazgi.
5. Zostaw psu bezpieczny kąt. Legowisko w spokojnym miejscu, przy ścianie, z dala od przejścia. Tam pies odpoczywa, gdy w domu robi się głośno.

Spacer z niewidomym psem

Spacer jest dla niewidomego psa ważniejszy niż kiedykolwiek: to codzienna porcja zapachów i ruchu. Chodźcie stałymi trasami, a nowe miejsca poznawajcie powoli, na długiej lince na łące, np. lince treningowej Trixie, zamiast puszczać psa luzem.

• Szelki zamiast obroży. Smycz wpięta w szelki pozwala zatrzymać psa przed przeszkodą bez nacisku na szyję. Dobrze leżą miękkie szelki Trixie Comfort Soft Touring. Jak dobrać rozmiar, opisuje tekst obroża czy szelki.
• Krótka smycz w tłumie, luźna na znanej trasie. Napięta smycz mówi psu, że coś się dzieje, zanim usłyszy słowo.
• Słowa przed przeszkodą. „Stop”, „schodek”, „w górę”, „uwaga”: zawsze te same, wypowiadane spokojnie, zanim pies dojdzie do krawężnika.
• Uprzedzaj innych. Poproś właścicieli psów, żeby ich pies nie wpadał na Twojego bez ostrzeżenia, niewidomy pies może się przestraszyć i odpowiedzieć warknięciem.

Pies, który stracił wzrok nagle: pierwsze dni

Pies, który oślepł z dnia na dzień, bywa w pierwszych dniach wystraszony: chowa się, nie chce schodzić z legowiska, czasem odmawia spaceru albo jedzenia. To normalna reakcja i zwykle mija, gdy pies zaczyna polegać na nosie. Najpierw jednak pilna wizyta u lekarza, a po niej spokojny plan na pierwszy tydzień.

• Mniej przestrzeni na start. Przez pierwsze dni pies poznaje jeden lub dwa pokoje, potem resztę mieszkania.
• Prowadź go po trasie. Kilka razy dziennie przejdź z psem na smyczy od legowiska do miski, wody i drzwi, mówiąc spokojnie.
• Krótkie, znane spacery. Ta sama trasa o tej samej porze daje psu punkt zaczepienia; dłuższe wyjścia wróćcie za kilka dni.
• Nie pocieszaj nadmiernie. Spokojny głos i zwykły rytm dnia pomagają bardziej niż ciągłe noszenie i głaskanie.

Niewidomy pies, dzieci i inne zwierzęta

Dzieci uczysz tych samych zasad co dorosłych: najpierw imię psa, potem dotyk, nigdy przytulanie śpiącego psa i zabawy w gonitwę. Zabawki dzieci zbieraj z podłogi, bo stają się pułapką pod łapami. Z innymi psami w domu pies zwykle dogaduje się dobrze, a widzący towarzysz bywa dla niego oparciem. Dzwoneczek na obroży drugiego psa mówi, gdzie ten jest. Na spacerze unikaj psich wybiegów pełnych biegających psów, w takim tłumie niewidomy pies łatwo się płoszy.

Jak porozumiewać się z niewidomym psem?

Mów, zanim dotkniesz. Wypowiedz imię psa, zanim go pogłaszczesz, i naucz tego domowników i gości. Pies dotknięty znienacka może się wystraszyć, a przestraszony nawet ugryźć. Podchodź tak, żeby słyszał Twoje kroki.

Dobrym pomysłem są nowe słowa-sygnały: „idę” przed podejściem, „jedzenie” przed postawieniem miski, „na ręce” przed podniesieniem. Uczysz ich tak jak każdej komendy: słowo, chwila, potem zdarzenie i nagroda. Podstawy nauki komend opisuje poradnik jak nauczyć psa komend. Psu, który dodatkowo gorzej słyszy, pomagają sygnały dotykiem: jak je wprowadzić, opisuje tekst głuchy pies.

Zabawa i praca nosem

Węszenie męczy psa jak długi spacer i daje mu poczucie sukcesu. Do ukrywania przysmaków najlepiej nadaje się mata węchowa dla psa albo zabawka logiczna, np. Trixie Flip Board. Zabawki, które piszczą albo szeleszczą, łatwiej odnaleźć niż ciche piłki: sprawdza się prosta piszcząca kaczka Trixie. Więcej pomysłów zbiera poradnik sposoby na nudę w domu.

Na zewnątrz zamień część zwykłego spaceru na spacer węchowy: wolne tempo, długa linka i czas na obwąchanie każdego krzaka. Dla psa bez wzroku to najlepszy sposób, żeby poznać okolicę i zmęczyć się bez ryzyka. Jak go zorganizować, opisuje tekst spacer węchowy.

Koty radzą sobie z utratą wzroku podobnie, ale inaczej się je zabezpiecza, bo skaczą wysoko: opisuje to tekst niewidomy kot.

Niewidomy pies: co zapamiętać

• Pies orientuje się głównie nosem i słuchem; zwykle przyzwyczaja się do ślepoty w ciągu kilku tygodni.
• Nagła ślepota albo czerwone, bolesne, powiększone oko: lekarz od razu.
• W domu: stały układ mebli, zabezpieczone schody, dywaniki jako drogowskazy, bezpieczny kąt.
• Na spacerze: szelki, stałe trasy, te same słowa przed przeszkodą.
• Mów do psa, zanim go dotkniesz. Naucz tego też gości.

Następny krok: przejdź dziś mieszkanie na kolanach, na wysokości głowy psa. Zobaczysz kanty, kable i stopnie, które psu bez wzroku najbardziej przeszkadzają.