Kuna na strychu i w samochodzie - jak ją rozpoznać i skutecznie odstraszyć

Kuna to niewielki, nocny drapieżnik, który chętnie zamieszkuje strychy i chowa się w komorach silnika samochodów. Dla człowieka nie jest groźna, ale potrafi hałasować nocą, zniszczyć izolację dachu i pogryźć przewody w aucie. Kuna nie jest pod ochroną gatunkową - to gatunek łowny, więc właściciel domu nie może jej łapać, truć ani zabijać. Wolno natomiast zamknąć jej drogę do budynku i auta oraz ją zniechęcić.

Kuna w skrócie

	Kuna domowa
Jak rozpoznać	smukłe ciało, długi puszysty ogon, brązowo-szare futro, biała plama na piersi rozwidlona na przednie łapy
Wielkość	orientacyjnie 40–55 cm ciała i ok. 25 cm ogona; wielkości mniejszego kota, ale dużo smuklejsza
Gdzie żyje	przy ludziach: strychy, stodoły, garaże, szopy, sterty drewna, także w miastach
Co je	gryzonie, ptaki i jaja, owady, owoce, odpadki
Kiedy ją widać	nocą, przez cały rok; najwięcej hałasu wiosną i latem
Czy jest pod ochroną	nie; to gatunek łowny
Czy jest groźna	dla człowieka nie; dla kur, królików w ogrodzie i ptaków w budkach - tak

Jak rozpoznać kunę i z czym ją mylimy?

W Polsce żyją dwie kuny. Przy domach mieszka niemal zawsze kuna domowa - po niej poznasz ją najłatwiej: ma na gardle i piersi białą plamę, tak zwany śliniak, który u dołu rozwidla się na dwa pasy schodzące na przednie łapy. Kuna leśna ma plamę żółtawą lub pomarańczową, zaokrągloną i nierozwidloną, i trzyma się lasów.

Kunę mylimy też z innymi zwierzętami, a to ma znaczenie, bo nie wszystkie wolno wypraszać tak samo:

• tchórz - podobnej budowy, ale ciemniejszy, z jasną „maską” wokół pyszczka i jasnymi brzegami uszu; częściej w stodołach i przy kurnikach;
• łasica - dużo mniejsza, rudobrązowa z białym brzuchem i krótkim ogonem;
• popielica - szara, z puszystym ogonem i ciemnymi obwódkami wokół oczu, wielkości wiewiórki; też tupie nocą na strychu, ale jest gatunkiem chronionym.

Jeśli na strychu mieszka popielica albo zimują tam nietoperze, zasady są inne: to gatunki chronione i działania wobec nich mogą wymagać zgody regionalnej dyrekcji ochrony środowiska. Co wtedy zrobić, opisują poradniki znalazłem dzikie zwierzę i budka dla nietoperzy.

Tryb życia - dlaczego kuna wybiera strych i samochód?

Kuna jest aktywna nocą, a dzień przesypia w suchej, ciepłej kryjówce: pod dachówką, w wełnie izolacyjnej, w stercie drewna albo w ciepłej po jeździe komorze silnika. Je prawie wszystko, co znajdzie - gryzonie, ptaki i ich jaja, owady, owoce, resztki z kompostu i pojemników na śmieci. Każda kuna ma swój teren i regularnie go obchodzi, znacząc go zapachem.

Młode rodzą się zwykle wiosną i przez pierwsze tygodnie zostają w gnieździe, często właśnie na strychu. Latem kuny są najgłośniejsze: dorastające młode bawią się nocą, a w okresie godowym dorosłe gonią się i piszczą.

Kuna na strychu - co robić?

Typowe sygnały to nocne tupanie, chrobotanie i piski nad sufitem, nieprzyjemny zapach, odchody w jednym miejscu oraz resztki jedzenia, piórka albo skorupki jaj. Kunę wyprasza się, zamykając jej drogę do budynku - w tej kolejności:

1. Upewnij się, że to kuna. Sprawdź wygląd odchodów i ślady, a gdy możesz, obejrzyj zwierzę nocą z daleka. Popielica i nietoperze to gatunki chronione - wtedy najpierw telefon do regionalnej dyrekcji ochrony środowiska.
2. Sprawdź, czy nie ma młodych. Wiosną i wczesnym latem w gnieździe mogą być młode kuny. Zamknięcie otworów oddzieli je od matki - kuna będzie próbowała dostać się do środka za wszelką cenę, a młode zginą. Poczekaj, aż młode zaczną wychodzić z matką.
3. Znajdź wszystkie wejścia. Kuna przeciska się przez szparę wielkości kilku centymetrów: pod dachówką, przy rynnie, przy kominie, przez wywietrznik. Wejście zdradzają ślady i przetarcia.
4. Zamknij wejścia, gdy kuna wyjdzie. Kuna wychodzi nocą na żer. Otwory zabezpiecz gęstą stalową siatką albo blachą; zwykła siatka plastikowa nie wystarczy. Upewnij się, że w środku nikt nie został - pomaga cienka warstwa mąki przy wejściu, na której widać świeże ślady.
5. Utrudnij wejście na dach. Przytnij gałęzie dotykające dachu, a na rynnach i pnączach przy ścianie załóż osłony, po których kuna się nie wspina.
6. Posprzątaj i wymień izolację. Usuń odchody, resztki jedzenia i zabrudzoną wełnę w rękawicach i masce, bo zapach przyciąga następne kuny.

Odstraszacze zapachowe, dźwiękowe i światło na strychu mogą przyspieszyć wyprowadzkę, ale bez zamknięcia wejść kuna zwykle wraca. Gdy dach jest wysoki albo trudno dostępny, zleć zabezpieczenie firmie dekarskiej lub firmie zajmującej się zabezpieczaniem budynków przed zwierzętami.

Kuna w samochodzie - jak ją odstraszyć?

Kuna wchodzi pod maskę, bo komora silnika jest ciepła i osłonięta. Szkody robi najczęściej wtedy, gdy wyczuje zapach innej kuny - gryzie wtedy gumowe osłony, przewody i wygłuszenie. Ślady to pogryzione kable i węże, kawałki wygłuszenia pod autem, małe ślady łap na masce i resztki jedzenia w komorze silnika.

• parkuj w zamkniętym garażu, jeśli możesz - to najpewniejsza ochrona;
• po wizycie kuny umyj komorę silnika w warsztacie albo myjni, żeby usunąć zapach, który prowokuje kolejne kuny do gryzienia;
• poproś warsztat o osłony przewodów z twardego tworzywa i o montaż odstraszacza elektronicznego przeznaczonego do samochodów;
• nie zostawiaj jedzenia ani karmy w samochodzie i przy podjeździe;
• po nocy z kuną sprawdź, czy spod auta nic nie cieknie, a kontrolki na desce gasną po uruchomieniu; przy wątpliwościach nie jedź, tylko wezwij pomoc.

Kuna a pies, kot i zwierzęta w ogrodzie

Kuna unika ludzi i psów i nie atakuje dorosłego kota bez powodu, choć do starć przy jedzeniu może dojść. Realne zagrożenie dotyczy mniejszych zwierząt: kur, królików i świnek trzymanych na dworze oraz ptaków w budkach. Zagroda dla królika powinna mieć mocną siatkę także od spodu i być zamykana na noc - jak ją zbudować, opisujemy w poradniku zagroda dla królika w ogrodzie. Budkę dla ptaków wieszaj tak, żeby kuna nie dosięgła otworu, i wybieraj modele z daszkiem wysuniętym nad wejście; więcej w poradniku budka lęgowa dla ptaków.

Pies albo kot pogryziony przez kunę lub inne dzikie zwierzę jedzie do lecznicy tego samego dnia - nawet drobna rana może się zakazić, a lekarz sprawdzi też, czy zwierzę jest zaszczepione przeciw wściekliźnie. Szczepienie psa jest w Polsce obowiązkowe; zasady opisuje poradnik szczepienia psa i kota, a co robić po kontakcie kota z dzikim zwierzęciem - poradnik wścieklizna u kota.

Czy kuna jest pod ochroną?

Nie. Kuna domowa i kuna leśna nie są objęte ochroną gatunkową - obie znajdują się na liście gatunków łownych. Oznacza to, że polować na kuny mogą wyłącznie myśliwi, na zasadach prawa łowieckiego, a nie właściciele domów. Na terenach zabudowanych się nie poluje, więc w praktyce kunę przy domu wyprasza się tylko metodami opisanymi wyżej: uszczelnieniem budynku, zabezpieczeniem auta i usunięciem tego, co ją przyciąga. Jeśli kuna jest ranna albo zachowuje się nienaturalnie, zgłoś to do urzędu gminy, straży miejskiej lub ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt.

Inaczej jest z sąsiadami kuny: dziki jeż i wiewiórka są pod ochroną, a lis - tak jak kuna - jest gatunkiem łownym.

Kuna - co zapamiętać

• Kunę domową poznasz po białej plamie na piersi rozwidlonej na przednie łapy.
• Kuna nie jest chroniona, ale jest gatunkiem łownym: nie łapiesz jej, nie trujesz i nie zabijasz.
• Ze strychu wypraszasz ją, zamykając wejścia stalową siatką, gdy wyjdzie nocą - i nigdy, gdy w gnieździe są młode.
• W samochodzie pomaga garaż, mycie komory silnika po wizycie kuny i osłony przewodów od warsztatu.
• Pogryziony pies lub kot - lecznica tego samego dnia.

Następny krok: obejdź dom za dnia i zapisz każdą szparę w okapie, przy rynnie i kominie - to plan zabezpieczenia na moment, gdy kuna wyjdzie nocą.