Padaczka u psa — co robić podczas ataku i po nim

Co to jest padaczka u psa?

Padaczka u psa to przewlekła choroba mózgu, w której powtarzają się napady drgawkowe — nagłe, niekontrolowane wyładowania w mózgu, które pies przeżywa jako drgawki, utratę świadomości albo dziwne, powtarzalne ruchy. Pojedynczy napad nie oznacza jeszcze padaczki: drgawki mogą wywołać też zatrucie, choroby wątroby czy nerek, zbyt niski poziom cukru, uraz głowy albo zmiany w mózgu.

Najczęstsza jest padaczka idiopatyczna, czyli taka, której przyczyny nie widać w badaniach. Pierwszy napad pojawia się wtedy zwykle u psa młodego lub w średnim wieku, orientacyjnie między 6. miesiącem a 6. rokiem życia. Częściej dotyczy niektórych ras, m.in. owczarka belgijskiego, border collie, owczarka australijskiego, beagle’a, labradora i golden retrievera. Czy to padaczka i jakiego rodzaju, rozstrzyga lekarz weterynarii po badaniach.

Jak wygląda atak padaczki u psa?

Typowy uogólniony napad trwa zwykle od kilkudziesięciu sekund do 2–3 minut. Zwykle da się w nim wyróżnić trzy fazy:

• Przed atakiem — minuty albo godziny wcześniej pies bywa niespokojny, przylepia się do opiekuna, chowa się, ślini, nasłuchuje „niczego”.
• Napad — pies przewraca się na bok, sztywnieje, a potem wykonuje rytmiczne ruchy łapami, jakby płynął lub biegł. Może kłapać zębami, mocno się ślinić, oddać mocz albo kał. Zwykle jest nieprzytomny i nie reaguje na głos.
• Po ataku — pies jest zdezorientowany, chwiejny, może nie poznawać domowników, chodzić bez celu, wpadać na meble, mocno dyszeć, być bardzo głodny albo spragniony. Ta faza trwa od kilku minut do nawet kilku godzin.

Napady bywają też częściowe: drga tylko pysk, powieka albo jedna łapa, pies „łapie muchy” w powietrzu albo zastyga z pustym wzrokiem, a przytomność ma zachowaną lub zamgloną. Takie epizody też nagraj i pokaż lekarzowi.

Napad padaczki czy coś innego?

Nie każde drżenie to padaczka. Kilka sytuacji opiekunowie często z nią mylą:

• Sen. Pies przebiera łapami i popiskuje, ale budzi się, gdy go zawołasz — w czasie napadu na głos nie reaguje.
• Drżenie z zimna, strachu albo bólu. Pies jest przytomny, patrzy na Ciebie i da się go uspokoić.
• Omdlenie. Pies nagle osuwa się wiotki, zwykle przy wysiłku lub ekscytacji, i po kilku sekundach wraca do siebie bez długiego otępienia — to też sprawa dla lekarza, bo bywa związane z sercem.

W każdej z tych sytuacji nagranie pomoże lekarzowi odróżnić jedno od drugiego.

Co robić podczas ataku padaczki u psa?

1. Zachowaj spokój i spójrz na zegarek. Zanotuj godzinę początku — od czasu trwania napadu zależy, czy jedziesz od razu.
2. Nie wkładaj rąk do pyska. Pies nie połknie języka, a w czasie napadu nieświadomie i bardzo mocno zaciska szczęki. Nie wkładaj mu też do pyska łyżki ani innych przedmiotów.
3. Nie przytrzymuj psa. Nie próbuj zatrzymać drgawek — możesz zrobić krzywdę jemu i sobie.
4. Zrób miejsce. Odsuń meble i przedmioty, o które może się uderzyć; jeśli jest przy schodach, w wodzie albo przy krawędzi kanapy, odciągnij go za tułów albo za koc, na którym leży — z dala od głowy.
5. Podłóż coś miękkiego obok głowy, np. złożony koc, żeby nie uderzał nią o twardą podłogę.
6. Przyciemnij światło i wycisz dom. Wyłącz telewizor, odsuń dzieci i inne zwierzęta.
7. Nagraj atak telefonem. Krótki film jest dla lekarza cenniejszy niż najdokładniejszy opis.
8. Niczego nie podawaj — ani wody, ani jedzenia, ani ludzkich leków; nie polewaj psa wodą. Wyjątek to postępowanie, które lekarz prowadzący psa wcześniej z Tobą ustalił.

Co robić po ataku padaczki?

• Zostań przy psie i mów do niego cicho. Zdezorientowany pies może się przestraszyć dotyku albo odruchowo kłapnąć — podchodź powoli, od boku.
• Zabezpiecz drogę — zamknij drzwi na schody, do łazienki z wanną, na balkon. Nie wypuszczaj psa samego do ogrodu.
• Jedzenie i wodę podawaj dopiero, gdy pies stoi pewnie i w pełni kontaktuje — wcześniej może się zachłysnąć. Zacznij od małej ilości wody.
• Sprawdź, czy się nie przegrzał. Po długim napadzie temperatura ciała bywa podwyższona; jak ją zmierzyć i jaka jest norma, opisuje poradnik temperatura u psa. Przy 40,5 °C i więcej jedziesz do lekarza od razu.
• Posprzątaj spokojnie. Jeśli pies oddał mocz, umyj go i osusz. Pod legowisko psa z częstymi napadami warto podłożyć podkłady higieniczne, np. Barry King Podkłady higieniczne dla psa i kota.
• Zadzwoń do lekarza — nawet gdy pies wraca do siebie. Ustalcie, czy potrzebna jest wizyta od razu, czy wystarczy w najbliższych dniach.

Kiedy przy drgawkach jechać do weterynarza natychmiast?

• drgawki trwające dłużej niż 5 minut, kolejny atak tego samego dnia albo pierwszy atak w życiu,
• pies nie odzyskuje przytomności albo nie wraca do siebie po kilku godzinach,
• drgawki pojawiły się po urazie głowy, potrąceniu albo po tym, jak pies mógł zjeść coś trującego — ksylitol, czekoladę, trutkę, leki (lista w poradniku czego nie może jeść pies i kot),
• drgawki ma szczeniak, pies stary, ciężarna suka albo pies z rozpoznaną chorobą,
• po ataku pies ma bardzo wysoką temperaturę, sine dziąsła albo trudności z oddychaniem.

W stanie nagłym zadzwoń do lecznicy już z drogi — powiedz, co się stało i kiedy będziesz. Lekarz przygotuje się, zanim wejdziesz. Numer do lecznicy całodobowej zapisz wcześniej — razem z zawartością apteczki dla psa i kota.

Dzienniczek napadów — co zapisywać?

Lekarz ocenia przebieg padaczki i działanie leczenia głównie na podstawie tego, co zanotujesz w domu. Przy każdym epizodzie zapisz:

Co zapisać	Przykład
Data i godzina	12 marca, 22:40
Czas trwania napadu	ok. 1,5 minuty
Co pies robił wcześniej	spał po wieczornym spacerze
Jak wyglądał napad	leżał na boku, ruchy łap, ślinienie, oddał mocz
Ile trwał powrót do siebie	około 40 minut chodził niepewnie
Okoliczności	goście, burza, zmiana karmy, pominięte podanie zaleconego leku
Film	tak / nie

Zapisuj też dni bez napadów i każdą zmianę zaleceń lekarza. Leczenia nigdy nie zmieniaj ani nie przerywaj na własną rękę — nawet gdy napadów długo nie ma.

Jak przystosować dom do psa z padaczką?

• Niskie, płaskie miejsce do spania na podłodze zamiast kanapy czy łóżka. Dobrze sprawdza się legowisko dla psa bez wysokich brzegów, np. Trixie Legowisko ortopedyczne dla psa Lino.
• Zabezpieczone schody i balkon — bramka albo zamknięte drzwi, zwłaszcza gdy nikogo nie ma w domu.
• Woda tylko pod kontrolą. Pies z padaczką nie pływa sam; jeśli lekarz nie widzi przeciwwskazań do kąpieli w jeziorze, zakładaj mu kamizelkę ratunkową Trixie i trzymaj go blisko brzegu. Zasady bezpieczeństwa nad wodą opisuje poradnik pies nad wodą.
• Pieluchy na noc, gdy napady zdarzają się we śnie i kończą się oddaniem moczu — w dziale majtki dla psa są też jednorazowe pieluchy dla dorosłego psa.
• Stały rytm dnia: posiłki, spacery i sen o podobnych porach. U części psów napady prowokuje stres i przemęczenie — jak pomóc psu przetrwać hałas, opisuje poradnik pies boi się burzy i fajerwerków.
• Adresówka z informacją o chorobie i numerem telefonu — przydaje się, gdy napad zdarzy się na spacerze z inną osobą. O oznakowaniu psa więcej w poradniku chip, adresówka i lokalizator; adresówki znajdziesz w dziale adresówki i lokalizatory.

Wielu psów z padaczką prowadzonych przez lekarza żyje długo i aktywnie. Celem leczenia jest zwykle zmniejszenie liczby i siły napadów — o tym, co jest realne u Twojego psa, rozmawiaj z lekarzem prowadzącym.

Padaczka u psa — co zapamiętać

• Podczas ataku: zegarek, wolna przestrzeń, cisza, film — ręce z dala od pyska.
• Pies nie połknie języka; nie przytrzymuj go i niczego nie podawaj.
• Napad dłuższy niż 5 minut, kolejny tego samego dnia albo pierwszy w życiu = jedziesz od razu.
• Po ataku pies bywa zdezorientowany nawet kilka godzin — zabezpiecz schody i wodę.
• Dzienniczek napadów to najważniejsze narzędzie lekarza; leczenia nie zmieniasz sam.

Następny krok: załóż dziś dzienniczek napadów — w zeszycie albo w notatkach telefonu — i zapisz w nim numer lecznicy całodobowej. Jeśli pies miał już atak, umów wizytę kontrolną i zabierz nagranie.