Zwichnięcie rzepki u psa - objawy u małych ras i kiedy do weterynarza

Co to jest zwichnięcie rzepki u psa?

Rzepka to mała kość w ścięgnie z przodu kolana, która przy zginaniu łapy ślizga się w rowku kości udowej. Zwichnięcie (przemieszczenie) rzepki oznacza, że rzepka wyskakuje z tego rowka - najczęściej do wewnątrz łapy - a potem wraca na miejsce albo zostaje poza nim. Pies na chwilę traci możliwość prostowania kolana, dlatego podkurcza łapę.

U większości psów problem ma podłoże rozwojowe: płytki rowek, ustawienie kości i mięśni sprawiają, że rzepka łatwo „ucieka”. Rzadziej przyczyną jest uraz - upadek albo niefortunny skok. Zwichnięcie może dotyczyć jednej albo obu tylnych łap.

Przemieszczenie rzepki u małych ras - dlaczego właśnie one?

Przemieszczanie rzepki do wewnątrz zdarza się przede wszystkim u psów małych i miniaturowych ras - wśród nich są chihuahua, maltańczyk, yorkshire terrier, szpic miniaturowy, pudel toy i jack russell terrier. Przegląd potrzeb małych psów znajdziesz w tekście małe rasy psów. U dużych psów rzepka wypada rzadziej, a gdy już - częściej na zewnątrz łapy.

Ponieważ skłonność bywa dziedziczna, przy zakupie szczeniaka małej rasy warto zapytać hodowcę, czy rzepki rodziców były oceniane przez lekarza. Pies z rozpoznanym przemieszczaniem rzepki nie powinien być dopuszczany do rozrodu - o tym decyduje się razem z lekarzem i hodowcą.

Objawy często pojawiają się już u młodego psa, ale zdarza się, że pierwszy wyraźny epizod przychodzi dopiero w średnim wieku, gdy mięśnie słabną, a pies przybiera na wadze. Dlatego rzepkę warto sprawdzać przy każdej okresowej wizycie, nie tylko wtedy, gdy pies zacznie kuleć.

Objawy zwichnięcia rzepki u psa

Najbardziej typowy obraz opisują opiekunowie małych psów: pies nagle podskakuje kilka kroków na trzech łapach, a potem idzie normalnie. Pies nie piszczy i nie wydaje się cierpieć - dlatego objaw łatwo uznać za „taki urok”. Zwróć uwagę, gdy pies:

• co jakiś czas biegnie kilka kroków na trzech łapach z podkurczoną tylną łapą,
• zatrzymuje się i prostuje tylną łapę do tyłu, jakby się przeciągał, a potem idzie dalej normalnie,
• stoi z kolanami skierowanymi do środka albo tylne łapy wyglądają na wykrzywione,
• niechętnie skacze, szybciej się męczy, siada w trakcie spaceru,
• kuleje coraz częściej, a z czasem stale.

Podobnie wyglądają inne problemy tylnej łapy - uraz więzadła w kolanie, ciało obce w opuszce, ból kręgosłupa. Gdy pies ciągnie tylne łapy albo chodzi chwiejnie, myśl raczej o kręgosłupie - opisujemy to w tekście dyskopatia u psa.

Zwichnięcie rzepki u psa - kiedy do weterynarza?

Do lekarza idzie się z każdym psem, któremu „przeskakuje” kolano - nawet jeśli objaw trwa sekundę. Wcześniejsza ocena daje więcej możliwości, zanim w stawie rozwiną się zmiany zwyrodnieniowe. Pilność zależy od tego, co widzisz:

Co widzisz	Kiedy do lekarza
pies co jakiś czas podskakuje kilka kroków na trzech łapach, poza tym chodzi normalnie	umów wizytę w ciągu kilku dni
pies kuleje dłużej niż dzień albo kulawizna wraca	umów wizytę w ciągu kilku dni, bez odkładania
pies nagle przestał opierać łapę, piszczy przy dotyku kolana	tego samego dnia
pies nie może wstać albo ciągnie tylne łapy	od razu - to raczej nie rzepka, a kręgosłup lub uraz

Gdy pies nagle nie staje na łapę - jedź tego samego dnia; gdy nie może wstać - jedź od razu. Nie próbuj samodzielnie „nastawiać” rzepki ani masować kolana - możesz psa urazić i zamaskować objaw przed badaniem. Żadnych leków dla ludzi na własną rękę - dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca.

Jak lekarz ocenia rzepkę i jak się ją leczy?

Lekarz bada kolano dotykiem: sprawdza, czy i jak łatwo rzepka wychodzi z rowka, czy wraca sama i czy staw boli. Ocenia też drugą łapę, a w razie potrzeby zleca zdjęcie rentgenowskie. Stopień zwichnięcia opisuje się zwykle w czterostopniowej skali - od rzepki, która wypada tylko przy ucisku i sama wraca, po rzepkę stale przemieszczoną, której nie da się nastawić.

Przy łagodnym zwichnięciu lekarz często zaleca obserwację, kontrolę wagi, dobrany ruch i ćwiczenia wzmacniające mięśnie uda - tu pomaga rehabilitacja psa z fizjoterapeutą. Przy częstym albo stałym przemieszczeniu, bólu i kulawiźnie rozważa się zabieg ortopedyczny, który pogłębia rowek i koryguje ustawienie rzepki. Decyzję podejmuje lekarz po badaniu konkretnego psa.

Pies po zabiegu na rzepkę - jak wygląda powrót do formy?

Po operacji kolano potrzebuje czasu, żeby się zrosnąć, a mały pies zwykle czuje się dobrze szybciej, niż goi się staw. Najczęstsze zalecenia po zabiegu dotyczą trzech rzeczy:

• Ograniczony ruch. Krótkie wyjścia na smyczy za potrzebą, bez biegania luzem, skakania i schodów - przez czas, który wyznaczy lekarz. W domu przyda się zamknięta, niewielka przestrzeń bez mebli do wskakiwania.
• Ochrona rany. Pies nie może lizać ani gryźć szwów; lekarz zwykle zaleca kołnierz albo ubranko pooperacyjne - znajdziesz je w dziale rehabilitacja i rekonwalescencja.
• Stopniowy powrót. Spacery wydłuża się etapami, często z ćwiczeniami od fizjoterapeuty. Kontrole po zabiegu i zdjęcia rentgenowskie pokazują lekarzowi, kiedy można iść dalej.

Nawet po udanym zabiegu nawyki z sekcji niżej zostają na stałe - druga łapa często ma tę samą skłonność, a zdrowa waga i brak skoków chronią oba kolana.

Jak odciążyć kolana psa z chorą rzepką - krok po kroku

1. Pilnuj wagi. U małego psa nawet niewielka nadwaga to odczuwalne obciążenie dla kolan. Jak ocenić kondycję, pokazuje poradnik nadwaga u psa.
2. Wyeliminuj skoki z kanapy i łóżka. Przy meblach postaw schody dla psa - dla małego psa sprawdzą się Trixie Schody dla psa i kota albo lżejsze Trixie Schody plastikowe z gumowanymi stopniami. Do auta wnoś psa na rękach albo użyj rampy.
3. Zabezpiecz śliskie podłogi. Na panelach i płytkach rozłóż dywaniki z gumowanym spodem - zwłaszcza tam, gdzie pies hamuje i startuje: w korytarzu, przy misce, przy drzwiach.
4. Spaceruj regularnie, ale bez sprintów. Codzienny, równy ruch buduje mięśnie stabilizujące kolano. Unikaj gonitw za piłką z nagłymi zwrotami i skakania na tylnych łapach przy powitaniach.
5. Daj wygodne, płaskie posłanie. Bez wysokiego rantu do przeskakiwania. Mały pies z chorymi kolanami dobrze leży na piance, np. Trixie Legowisko ortopedyczne Lino - jak wybrać legowisko dla psa z pianką, opisujemy w tekście legowisko ortopedyczne dla psa.
6. Obserwuj i notuj. Zapisuj, jak często pies podskakuje na trzech łapach. Krótki film z chodem pokazany lekarzowi mówi więcej niż opis z pamięci.

Czy chora rzepka prowadzi do innych problemów?

Rzepka, która często wyskakuje, ściera chrząstkę i z czasem sprzyja zmianom zwyrodnieniowym w kolanie. U psów z przemieszczaniem rzepki opisuje się też częstsze uszkodzenia więzadła krzyżowego. Dlatego nawet łagodne zwichnięcie warto kontrolować u lekarza, a o pierwszych objawach chorych stawów - sztywności po wstaniu, krótszych spacerach - piszemy w tekście stawy psa - pierwsze objawy problemów. Dysplazja to inna choroba (dotyczy biodra albo łokcia), opisana w poradniku dysplazja u psa.

Zwichnięcie rzepki u psa - co zapamiętać

• Zwichnięcie rzepki to wyskakiwanie rzepki z rowka kości udowej; najczęściej dotyczy małych ras i ma podłoże rozwojowe.
• Typowy objaw: pies nagle biegnie kilka kroków na trzech łapach, a potem idzie normalnie.
• Każdy taki epizod to powód do wizyty; nagła kulawizna - tego samego dnia, pies, który nie może wstać - od razu.
• Stopień ocenia lekarz, on też decyduje o leczeniu zachowawczym albo zabiegu.
• W domu: szczupła sylwetka, schodki zamiast skoków, dywaniki na śliskiej podłodze, równy ruch bez sprintów.

Następny krok: przez tydzień notuj, ile razy pies podskakuje na trzech łapach, nagraj jeden taki moment telefonem i pokaż nagranie lekarzowi na wizycie.