Rozmnażanie ryb akwariowych: tarło i tarlisko dla ryb składających ikrę

Rozmnażanie ryb akwariowych: żyworodne a składające ikrę

Rozmnażanie ryb akwariowych przebiega na dwa sposoby: żyworódki rodzą gotowe młode, a pozostałe ryby składają ikrę podczas tarła. Ryby żyworodne, takie jak gupiki, platki i molinezje, rozmnażają się w akwarium same. Wystarczy ochronić narybek, co opisuje rozmnażanie żyworódek. Ryby składające ikrę, czyli większość gatunków ławicowych, kiryski, bojowniki i pielęgnice, potrzebują do udanego odchowu więcej przygotowań.

W akwarium ogólnym ikra prawie zawsze zostaje zjedzona przez inne ryby, ślimaki, a często przez samych rodziców. Dlatego akwaryści przenoszą parę albo grupę do osobnego tarliska: małego zbiornika z delikatnym napowietrzaczem do akwarium, np. pompką Marina Air Pump 50 z kamieniem, i dnem, które chroni ikrę.

Jak ryby składają ikrę? Tarło ryb: tabela

Sposób tarła decyduje o tym, jak urządzić tarlisko i co zrobić z rodzicami. Tabela jest orientacyjna.

Typ tarła	Jak wygląda	Przykłady	Rodzice po tarle
Rozsypujące ikrę	ikra opada swobodnie między rośliny i na dno	danio, brzanki, neonki, razbora galaxy, kardynałek chiński	zjadają ikrę, więc odłów je od razu
Przyklejające ikrę	ikra przyklejona do liści, korzeni albo szyby	razbora klinowa (pod liście), kiryski (na szybę), ryżanka japońska	zjadają ikrę, więc odłów je od razu
Gniazdo z piany	samiec buduje gniazdo z pęcherzyków przy powierzchni	bojownik, gurami	samica od razu, samiec pilnuje ikry i larw
W jaskini albo na kamieniu	ikra w kryjówce albo na płaskim kamieniu, rodzice jej pilnują	zbrojnik ancistrus, pielęgniczki, skalary	zwykle zostają i opiekują się młodymi
Gębacze	samica nosi ikrę i młode w pyszczku	pielęgnice z Malawi	samica wypuszcza gotowe młode

Jakie ryby na pierwsze tarło?

Na początek wybierz gatunek, który rozmnaża się chętnie i nie wymaga specjalnej wody. Dobrym startem są danio pręgowane, kardynałki chińskie i ryżanki japońskie: składają ikrę często, w zwykłej wodzie z kranu, a ich narybek nie jest najdrobniejszy. Trudniejsze są ryby z miękkich, kwaśnych wód, np. neonki i razbory klinowe, bo ich ikra rozwija się dobrze tylko w odpowiednio przygotowanej wodzie. Bojowniki, skalary i pielęgnice to osobne historie, opisane niżej.

Tarlisko: jak przygotować zbiornik do tarła?

• Mały, osobny zbiornik: dla drobnych ryb zwykle ok. 20–40 l; wystarczy proste, niewielkie akwarium bez wystroju. Napełnij go wodą z akwarium głównego, żeby miała te same parametry.
• Delikatna filtracja. Silny filtr wciąga ikrę i narybek. Najlepszy jest filtr gąbkowy zasilany pompką; wystarczy też sam kamień napowietrzający na wężyku Marina.
• Stała temperatura: taka jak w akwarium głównym albo zalecana dla gatunku. W małym zbiorniku pilnuje jej grzałka Marina Mini i termometr.
• Dno, które chroni ikrę. Szklane kulki, gęsty mech albo siatka rozpięta nad dnem. Ikra wpada między nie, a rodzice jej nie sięgną. Bez piasku, żeby łatwo było usuwać resztki.
• Miejsce na ikrę. Kępa drobnolistnych roślin albo mchu dla ryb rozsypujących i przyklejających ikrę, szeroki liść dla razbory klinowej, płaski kamień albo jaskinia dla pielęgnic.
• Spokój i półmrok. Tarlisko ustaw z dala od drzwi; przednią szybę możesz częściowo zasłonić.

Przy bardzo małych gatunkach część akwarystów zamiast osobnego zbiornika używa kotnika z wkładką, np. Marina Multi Breeder, choć ten kotnik jest przeznaczony głównie dla żyworódek.

Co zachęca ryby do tarła?

Zdrowe, dobrze karmione ryby w stabilnej wodzie często przystępują do tarła same. Gdy tak się nie dzieje, akwaryści naśladują to, co w naturze zapowiada sezon rozrodu:

• Obfitsze, urozmaicone karmienie przez kilka dni przed tarłem, bo samica szybciej dojrzewa z ikrą.
• Podmiana części wody na nieco chłodniejszą: u kirysków i części ryb ławicowych naśladuje deszcz i często wywołuje tarło następnego ranka. Różnica ma być niewielka, nie gwałtowna.
• Spokój i łagodne światło poranne: wiele ryb składa ikrę o świcie.
• Woda dopasowana do gatunku: ryby z miękkich, lekko kwaśnych wód rozmnażają się chętniej w wodzie miękkiej, a pielęgnice z Malawi w twardej.

Nie zmieniaj przy tym wszystkiego naraz i nie rób dużych skoków temperatury, bo stres hamuje tarło, a gwałtowne zmiany szkodzą rybom bardziej niż brak potomstwa.

Tarło krok po kroku

1. Wybierz zdrowe, dorosłe ryby. Do tarła potrzebujesz pewnej pary albo grupy z obiema płciami. Jak je rozpoznać, opisuje płeć ryb akwariowych.
2. Przygotuj ryby do tarła. Przez 1–2 tygodnie karm je obficiej i bardziej urozmaicenie, np. pokarmem mrożonym albo żywym. Samica wyraźnie zaokrągla się od ikry.
3. Przenieś ryby wieczorem. Wiele ryb składa ikrę o świcie, więc parę albo grupę przenieś do tarliska dzień wcześniej.
4. Obserwuj, ale nie przeszkadzaj. Tarło trwa zwykle od kilkudziesięciu minut do kilku godzin. Ryby gonią się, a samiec intensywniej się wybarwia.
5. Odłów rodziców. U ryb, które nie opiekują się potomstwem, zaraz po tarle, bo inaczej zjedzą ikrę.
6. Usuwaj białą ikrę. Ziarna, które po dobie zbieleją, są martwe albo niezapłodnione i pleśnieją. Usuń je pipetą, żeby pleśń nie przeszła na zdrowe.
7. Czekaj na wylęg. U wielu drobnych ryb trwa zwykle 1–3 dni, w chłodniejszej wodzie dłużej.

Bojowniki, skalary i pielęgnice: tarło z opieką rodziców

Ryby, które opiekują się potomstwem, rozmnaża się inaczej. Bojownik buduje gniazdo z piany, samicę odławia się zaraz po tarle, a samiec pilnuje ikry. To zadanie dla doświadczonych, co opisuje rozmnażanie bojowników. Skalary i pielęgnice wybierają kamień, liść albo jaskinię, czyszczą je i bronią terytorium; rodzice zwykle sami prowadzą młode. Wtedy nie odławia się ich, tylko daje innym rybom kryjówki albo przenosi parę do osobnego akwarium.

Narybek: pierwsze dni po wylęgu

Świeżo wyklute larwy przez zwykle 2–5 dni korzystają z zapasu woreczka żółtkowego. Wiszą na szybie i roślinach, a karmienie w tym czasie tylko psuje wodę. Gdy zaczną swobodnie pływać, potrzebują najdrobniejszego pokarmu: pyłu dla narybku albo mikroorganizmów, a po kilku dniach świeżo wyklutych larw solowca. Jak je przygotować w domu, opisuje hodowla artemii. W odchowalni podmieniaj często niewielkie porcje wody o tej samej temperaturze i usuwaj resztki z dna wężykiem, bo narybek gorzej niż dorosłe ryby znosi zanieczyszczoną wodę.

Narybek karmisz 3–5 razy dziennie bardzo małymi porcjami, a resztki usuwasz po każdym karmieniu. Małe, częste podmiany wody o tej samej temperaturze utrzymują ją czystą. Kiedy młode mogą wrócić do akwarium i ile ich zmieścisz, wyjaśnia kotnik i narybek.

Najczęstsze błędy przy tarle

• Rodzice zostawieni w tarlisku u gatunków, które nie opiekują się ikrą: ikra znika w kilka godzin.
• Za silny filtr albo prąd wody: wciąga ikrę i najmniejsze larwy.
• Karmienie przed czasem: larwy z woreczkiem żółtkowym nie jedzą, a resztki psują wodę.
• Brak pokarmu na pierwsze dni: wylęgarnię artemii nastaw z wyprzedzeniem.
• Brak planu na młode: jedno tarło to często kilkadziesiąt albo kilkaset ryb.

Nadmiar młodych oddaj innemu akwaryście albo do sklepu akwarystycznego. Najlepiej umów się zawczasu. Gdy nie możesz zatrzymać ryb, skorzystaj z poradnika oddanie ryb zamiast wypuszczenia.

Rozmnażanie ryb akwariowych: co zapamiętać

• Ryby składające ikrę rozmnaża się w osobnym tarlisku, bo w akwarium ogólnym ikra zwykle zostaje zjedzona.
• Tarlisko to mały zbiornik z wodą z akwarium, delikatnym napowietrzaniem i dnem, które chroni ikrę.
• Rodziców, którzy nie opiekują się potomstwem, odławiasz zaraz po tarle; białą ikrę usuwasz.
• Narybek z woreczkiem żółtkowym nie je; potem dostaje najdrobniejszy pokarm i larwy artemii 3–5 razy dziennie.
• Zanim zaczniesz, zaplanuj, co zrobisz z młodymi. Nigdy nie wypuszczaj ich do przyrody.

Następny krok: sprawdź w tabeli, jak składa ikrę Twój gatunek, i przygotuj tarlisko na tydzień przed planowanym tarłem. Woda zdąży się ustabilizować, a Ty nastawisz wylęgarnię artemii.