Białaczka u kota (FeLV) — objawy, zarażanie i profilaktyka

Białaczka u kota to potoczna nazwa zakażenia wirusem białaczki kotów, w skrócie FeLV. To jedna z groźniejszych chorób zakaźnych kotów, bo osłabia odporność, może prowadzić do niedokrwistości i nowotworów. Dobra wiadomość: wiadomo, jak się szerzy, więc da się jej skutecznie zapobiegać. Białaczka kotów nie zaraża ludzi ani psów.

Co to jest białaczka u kota (FeLV)?

FeLV (od ang. feline leukemia virus) to wirus, który zakaża komórki krwi i szpiku kostnego. Mimo nazwy nie każdy zakażony kot zachoruje na białaczkę w sensie nowotworu krwi. Wirus może przede wszystkim:

• osłabiać odporność — kot częściej łapie infekcje i gorzej je zwalcza,
• wywoływać niedokrwistość — szpik produkuje za mało czerwonych krwinek,
• sprzyjać nowotworom, zwłaszcza układu chłonnego.

Przebieg zakażenia bywa różny. Część kotów, zwłaszcza dorosłych, zwalcza wirusa albo trzyma go w uśpieniu. U innych zakażenie się utrwala — te koty zwykle zaczynają chorować w ciągu kilku lat. Jak przebiega zakażenie u konkretnego kota, ocenia lekarz weterynarii na podstawie badań. Białaczki nie myl z FIV ani z FIP — to trzy różne choroby wirusowe kotów; FIP opisuje poradnik FIP u kota.

Jak kot zaraża się białaczką?

Wirus jest głównie w ślinie, a także w innych wydzielinach zakażonego kota. Do zakażenia potrzebny jest zwykle bliski, długotrwały kontakt:

• wzajemne wylizywanie się — koty, które się lubią, myją sobie nawzajem głowy,
• wspólne miski i kuwety, z których korzysta zakażony kot,
• ugryzienia podczas bójek,
• z matki na kocięta — w czasie ciąży i karmienia.

Najbardziej podatne są kocięta i młode koty; dorosłe koty częściej radzą sobie z wirusem. To odróżnia białaczkę od FIV u kota, który przenosi się głównie przez głębokie ugryzienia i rzadko przechodzi między kotami żyjącymi w zgodzie.

Wirus białaczki jest za to delikatny poza organizmem kota — w otoczeniu ginie szybko, więc zwykłe mycie misek i kuwet wystarcza. Pod tym względem różni się od bardzo trwałego wirusa, który wywołuje panleukopenię u kota.

Objawy białaczki u kota

Przez długi czas zakażenie może nie dawać żadnych objawów. Gdy kot zaczyna chorować, opiekunowie najczęściej zauważają:

• bladość dziąseł, osłabienie, szybkie męczenie się — możliwe objawy niedokrwistości,
• brak apetytu, chudnięcie, matową sierść,
• nawracającą gorączkę i infekcje — kataru, oczu, skóry, przewodu pokarmowego,
• zapalenie dziąseł i jamy ustnej (więcej w tekście zapalenie dziąseł u kota),
• powiększone węzły chłonne, guzki, przyspieszony lub utrudniony oddech.

Każdy z tych objawów może mieć wiele innych przyczyn, więc nie zgaduj — przyczynę ustala lekarz weterynarii. Kot długo ukrywa ból i chorobę. Gdy objawy są już widoczne, choroba zwykle trwa od jakiegoś czasu — dlatego u kota nie czeka się „do jutra”, czy przejdzie.

Białaczka a kocięta i kotka w ciąży

Kocięta są na wirusa białaczki najbardziej wrażliwe — im młodszy kot, tym większa szansa, że zakażenie się utrwali. Zakażona kotka może przekazać wirusa kociętom jeszcze w czasie ciąży albo z mlekiem. Dlatego kotkę, która ma mieć kocięta, i kocięta z nieznanego źródła warto zbadać, zanim zamieszkają z innymi kotami. Kociąt nie odstawiaj od matki na własną rękę, żeby „chronić je przed wirusem” — o postępowaniu z miotem zakażonej kotki decyduje lekarz weterynarii. Jak przygotować kotkę i gniazdo na poród, opisuje poradnik ciąża u kota. Co przygotować przed przyjazdem kociaka, podpowiada wyprawka dla kota.

Test na białaczkę u kota — kiedy go zrobić?

Zakażenie FeLV wykrywa test z krwi, który zleca i ocenia lekarz weterynarii. Często robi się jeden test na FeLV i FIV jednocześnie. Zapytaj o niego:

• zanim dołączysz nowego kota do kotów, które już mieszkają w domu,
• po adopcji kota z podwórka, ze schroniska albo z nieznanego źródła,
• przed szczepieniem przeciw białaczce — lekarz zwykle chce wiedzieć, czy kot nie jest już zakażony,
• gdy kot często choruje albo ma objawy opisane wyżej.

Wynik zawsze omów z lekarzem. Bywa, że dodatni wynik trzeba potwierdzić albo powtórzyć po kilku tygodniach, bo część kotów pozbywa się wirusa.

Na wizytę potrzebny jest pewny transporter, łatwy do umycia — na przykład Trixie Transporter Capri 1: plastikowy, z kratką i otworami wentylacyjnymi, odpowiedni dla dorosłego kota. Na co uważać: przed wyjazdem sprawdź zatrzaski. Jak oswoić kota z transporterem, żeby wizyta nie była dla niego stresem, piszemy w tekście jak przyzwyczaić kota do transportera, a inne modele znajdziesz w dziale transporter dla kota.

Szczepienie przeciw białaczce kotów

Szczepienie przeciw białaczce należy do szczepień dodatkowych, dobieranych do trybu życia — zaleca się je przede wszystkim kotom wychodzącym i tym, które mają kontakt z obcymi kotami. Czy szczepić Twojego kota, kiedy i jak często, ustala lekarz weterynarii po zbadaniu kota. Jak wygląda cały kalendarz szczepień kota, tłumaczymy w poradniku szczepienia psa i kota.

Jak chronić kota przed białaczką na co dzień?

1. Testuj nowego kota przed zapoznaniem. Do czasu wyniku i wizyty u lekarza nowy kot mieszka w osobnym pokoju — z własną kuwetą dla kota i miskami. Jak przeprowadzić zapoznanie, opisujemy w tekście drugi kot w domu.
2. Ogranicz kontakt z obcymi kotami. Kot domowy albo wychodzący pod kontrolą jest znacznie bezpieczniejszy — porównanie w poradniku kot wychodzący czy domowy.
3. Daj każdemu kotu osobną miskę i myj miski codziennie.
4. Szczep według zaleceń lekarza, jeśli kot wychodzi albo spotyka inne koty.

Osobne, łatwe do mycia miski to tani sposób na mniej wspólnej śliny w domu z kilkoma kotami:

• Trixie Miska ceramiczna dla kota — biała, ceramiczna, stabilna i gładka, więc łatwo ją dokładnie umyć. Dla kogo: na karmę mokrą i suchą, dla każdego kota osobno. Na co uważać: ceramika może się wyszczerbić — wyszczerbionej miski nie używaj.
• Trixie Ergonomiczna miska ceramiczna dla kota Ø 13 cm — ceramiczna, mała średnica pod porcję jednego kota. Dla kogo: jako druga miska na wodę albo karmę. Na co uważać: postaw miski z dala od kuwety.

Więcej modeli znajdziesz w dziale miska dla kota.

Kot z białaczką — jak o niego dbać?

Kot zakażony FeLV potrzebuje przede wszystkim życia w domu i częstszych kontroli u lekarza weterynarii — ich rytm lekarz ustala indywidualnie. Ważne są pełnoporcjowa gotowa karma bez surowego mięsa, ochrona przed pasożytami, spokój i szybka reakcja na każdą infekcję. Najbezpieczniej, gdy kot z utrwalonym zakażeniem jest jedynym kotem w domu albo mieszka tylko z kotami również zakażonymi; jeśli w domu są koty zdrowe, plan ich ochrony ustal z lekarzem.

Nie zmieniaj kotu z FeLV trybu życia z dnia na dzień i nie izoluj go od ludzi — bliskość opiekuna i stała rutyna pomagają mu znosić częstsze wizyty i badania. Wiele kotów z wynikiem dodatnim przez długi czas zachowuje się zupełnie normalnie: bawi się, je i śpi jak dawniej.

W domu warto obserwować kilka prostych rzeczy i zapisywać je w jednym miejscu:

• kolor dziąseł — zdrowe są różowe i wilgotne; bladnięcie to sygnał do wizyty,
• oddech we śnie — u zdrowego kota zwykle poniżej 30 oddechów na minutę; policz oddechy, gdy kot śpi spokojnie,
• masę ciała — waż kota co kilka tygodni o tej samej porze,
• apetyt i picie — każda wyraźna zmiana trwająca dłużej niż dobę to powód, by zadzwonić do lecznicy.

To wartości orientacyjne dla zdrowego, dorosłego zwierzęcia w spoczynku. Jedno odchylenie bez innych objawów nie jest diagnozą — ale odchylenie razem ze złym samopoczuciem to powód, żeby zadzwonić do lecznicy.

Białaczka u kota — co zapamiętać

• Białaczka kotów (FeLV) osłabia odporność, może wywołać niedokrwistość i nowotwory; nie zaraża ludzi ani psów.
• Przenosi się ze śliną przy bliskim kontakcie: wzajemne mycie, wspólne miski, ugryzienia, z matki na kocięta.
• Test z krwi przed dołączeniem nowego kota to najważniejszy krok profilaktyki.
• Szczepienie jest dodatkowe — dla kotów wychodzących; decyduje lekarz.
• Blade dziąsła, chudnięcie, nawracające infekcje — do lekarza.

Następny krok: jeśli planujesz drugiego kota, umów dla niego wizytę z testem na FeLV i FIV, zanim pozna Twojego obecnego kota.