Biegunka u psa i kota — co obserwować w domu i kiedy jechać do lecznicy

Biegunka u psa — co robić w pierwszych godzinach?

Biegunka u psa i kota to oddawanie stolca luźnego albo wodnistego, częściej niż zwykle — i jest objawem, a nie chorobą. Zadaniem opiekuna nie jest więc leczenie, tylko dwie rzeczy: uważna obserwacja i decyzja, czy zwierzę zostaje w domu pod okiem, czy jedzie do lecznicy.

Kolejność działań w pierwszych godzinach jest taka sama u psa i u kota:

1. Sprawdź, czy to nie jest stan nagły. Listę sygnałów, przy których jedzie się od razu, masz niżej.
2. Zostaw wodę i niczego nie ograniczaj. Ma być świeża i w zasięgu — przy biegunce płyny uciekają szybciej, niż widać.
3. Zapisz, co widzisz. Godzina, liczba wypróżnień, wygląd stolca, wymioty, apetyt, zachowanie.
4. Zadzwoń do lecznicy i odczytaj notatkę. Telefon nic nie kosztuje, a o pilności decyduje lekarz, nie opiekun.
5. Uprzątnij i umyj ręce. Część przyczyn biegunki jest zakaźna dla innych zwierząt w domu.

Dlaczego biegunka to objaw, a nie choroba?

Jelito reaguje na dziesiątki bodźców w ten sam sposób — przyspieszeniem pracy i gorszym wchłanianiem wody. Objaw jest więc zawsze podobny, a przyczyny bywają zupełnie różne:

• nagła zmiana karmy — jak przeprowadzić ją bezpiecznie, opisuje poradnik o tym, jak zmienić karmę bez rozstroju żołądka,
• zjedzenie czegoś poza domem — o oduczaniu zbierania z ziemi jest osobny tekst, gdy pies zbiera wszystko z ziemi,
• produkty i substancje groźne dla zwierząt — pełną listę zbiera poradnik o tym, czego psu i kotu nie wolno jeść,
• pasożyty wewnętrzne — kiedy i dlaczego powtarza się odrobaczanie psa i kota, tłumaczy osobny artykuł,
• infekcje bakteryjne i wirusowe, część z nich zaraźliwa dla innych zwierząt w domu,
• stres — przeprowadzka, hotel, nowy domownik,
• choroby przewlekłe i skutki uboczne leczenia.

Wniosek jest praktyczny: po samym wyglądzie stolca nie da się ustalić przyczyny — ani opiekunowi, ani nikomu na odległość. Można za to zebrać obserwacje, które przyczynę pomogą znaleźć, i to jest realna praca do wykonania w domu.

Co obserwować i zapisać przy biegunce u psa i kota

To najważniejsza część tego artykułu: poniższa lista pokrywa się z pytaniami, które usłyszysz w gabinecie. Odczytana z notatki zamiast z pamięci skraca wizytę i prowadzi do konkretów.

• Od kiedy trwa. Godzina pierwszego luźnego stolca, nie „od wczoraj".
• Ile razy. Liczba wypróżnień na dobę i to, czy rośnie, czy spada.
• Konsystencja. Miękki i uformowany, papkowaty czy zupełnie wodnisty — to trzy różne sytuacje.
• Kolor. Czarny, smolisty stolec i jaskrawa krew to sygnały pilne — nie czekaj z nimi do rana.
• Śluz. Galaretowata powłoka na stolcu jest informacją dla lekarza.
• Parcie. Czy zwierzę przysiada wielokrotnie, oddając za każdym razem niewiele.
• Wymioty. Czy są, ile razy i czy zwierzę utrzymuje wypitą wodę.
• Picie. Normalnie, mniej czy wcale. To pytanie o odwodnienie i jedno z najważniejszych.
• Zachowanie. Apatia, chowanie się, brak reakcji, chwiejny chód, drżenie.
• Brzuch. Czy jest wzdęty, twardy albo bolesny przy dotyku.
• Co zjadło w ostatnich 48 godzinach. Karma, przysmaki, resztki ze stołu, rzeczy podniesione na spacerze, rośliny doniczkowe, zabawka, której nagle brakuje.
• Czy zmieniano karmę. Nowa karma, nowy smak, nowa partia tej samej karmy albo nowy przysmak.
• Czy dostawało leki lub preparaty — cokolwiek podanego w ostatnich dniach.

Zdjęcie stolca telefonem brzmi niepoważnie, ale w gabinecie bywa użyteczne — opis słowny rozjeżdża się między ludźmi, obraz nie.

Kiedy biegunka jest stanem nagłym i trzeba jechać od razu?

W poniższych sytuacjach nie obserwuje się i nie czeka do rana — dzwonisz do lecznicy i jedziesz.

Powód, dla którego wiek i wielkość zmieniają wszystko, jest prosty: im mniejsze zwierzę, tym mniejszy zapas płynów. U szczeniaka, kocięcia i psa miniaturowej rasy odwodnienie postępuje w tempie, którego przy dorosłym psie średniej wielkości po prostu się nie widzi. To samo dotyczy seniorów i zwierząt z chorobami przewlekłymi.

Kiedy można krótko poobserwować w domu?

Domowa obserwacja ma sens tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki naraz:

• zwierzę jest dorosłe, w dobrej kondycji i regularnie szczepione,
• zachowuje się normalnie — jest ruchliwe, reaguje, prosi o spacer,
• pije i utrzymuje wodę, nie wymiotuje,
• w kale nie ma krwi, stolec nie jest czarny,
• luźnych wypróżnień było jedno albo dwa, a nie kilkanaście.

Obserwacja ma być krótka i czynna, nie bierna. Sprawdzasz zwierzę co kilka godzin i dopisujesz do notatki. Jeśli biegunka nie ustępuje w ciągu doby albo dwóch — dzwonisz. Jeśli cokolwiek się pogarsza, dzwonisz od razu: pojedynczy objaw z listy wyżej kończy obserwację i zaczyna wyjazd.

Dlaczego woda jest przy biegunce najważniejsza?

Przy biegunce zwierzę traci wodę i elektrolity szybciej, niż jest w stanie je uzupełnić — i to odwodnienie, a nie sam luźny stolec, bywa realnym zagrożeniem. Woda musi więc być stale dostępna: świeża i w kilku miejscach.

• Nie ograniczaj wody — nawet jeśli zwierzę zaraz po wypiciu zwraca.
• Wymieniaj wodę częściej niż zwykle — chore zwierzę bywa wybredniejsze niż zdrowe.
• Postaw drugi punkt z wodą bliżej legowiska, żeby osłabione zwierzę nie musiało nigdzie iść.
• Nie podawaj mleka ani napojów dla ludzi. O jakimkolwiek płynie innym niż woda decyduje lekarz.

U kotów problem bywa podwójny, bo piją niechętnie także wtedy, gdy są zdrowe. Sposoby na zwiększenie podaży wody na co dzień zbiera poradnik o tym, jak zachęcić kota do picia — ale w trakcie biegunki nie zaczynaj eksperymentów z nowymi poidłami i dodatkami do wody.

Higiena i inne zwierzęta w domu

Część przyczyn biegunki jest zakaźna, a wiadomo o tym dopiero po badaniu — czyli po czasie, w którym reszta domu zdążyła się zarazić. Dlatego od pierwszego dnia traktuj odchody jak materiał zakaźny.

• Sprzątaj natychmiast i myj ręce po każdym kontakcie — także po głaskaniu zwierzęcia.
• Używaj rękawiczek jednorazowych przy sprzątaniu i wyrzucaj je od razu.
• Nie pozwalaj innym zwierzętom obwąchiwać ani zjadać odchodów — to najkrótsza droga zakażenia, gdy w domu jest więcej zwierząt.
• Rozdziel kuwety i miski, jeśli mieszka u Ciebie więcej kotów.
• Wypierz posłanie w wysokiej temperaturze, jeśli doszło do zabrudzenia.

Ryzyko dla reszty domu zmniejsza też bieżąca profilaktyka — to jeden z powodów, dla których odrobaczanie powtarza się według zaleceń lekarza, a nie raz na rok z przyzwyczajenia. Środki do sprzątania zbierają kategorie akcesoria do sprzątania po psie oraz utrzymanie czystości przy kuwecie.

Czego nie robić przy biegunce u psa i kota

Lista rzeczy, których nie należy robić, jest przy biegunce ważniejsza niż lista rzeczy do zrobienia.

• Nie głodź zwierzęcia na własną rękę. Popularne „doba bez jedzenia" bywa dziś kwestionowane, a u szczeniąt, kociąt i psów małych ras potrafi być wprost niebezpieczne. O tym, czy i na jak długo wstrzymać karmienie, decyduje lekarz.
• Nie przeczekuj u młodego zwierzęcia. U szczeniaka i kocięcia „zobaczmy do jutra" to najgorsza z możliwych decyzji.
• Nie zmieniaj karmy w trakcie biegunki. Nowa karma sama potrafi rozstroić jelita, a przy okazji zaciera obraz — nie wiadomo, co pomogło, a co zaszkodziło.
• Nie podawaj mleka ani przysmaków i resztek ze stołu, żeby „zachęcić do jedzenia".
• Nie podawaj preparatów zostawionych po poprzednim leczeniu — ani swoich, ani zwierzęcia, ani „tych samych, które pomogły ostatnio".

Co zabrać do lecznicy i o co zapyta lekarz?

Wizyta jest tym krótsza, im więcej informacji przywieziesz. Przygotuj trzy rzeczy:

1. Notatkę z obserwacjami. Punkty z listy wyżej, w kolejności, w jakiej je zapisywałeś.
2. Próbkę świeżego kału, jeśli lekarz o nią prosi. Zbierasz ją z ostatniego wypróżnienia do czystego, szczelnego pojemnika i do czasu wizyty trzymasz w chłodzie. Czy próbka jest potrzebna i jak świeża ma być — zapytaj przez telefon, bo wymagania bywają różne.
3. Opakowanie karmy i wykaz preparatów, które zwierzę dostawało. Zdjęcie etykiety wystarczy.

W gabinecie padną pytania o wiek, wagę, szczepienia, odrobaczanie i kontakt z innymi zwierzętami — jak przygotować się do wizyty, opisuje poradnik o tym, jak przygotować wizytę u weterynarza. Numer do lecznicy całodobowej warto mieć zapisany zawczasu; zbiera go tekst o tym, co trzymać w apteczce dla psa i kota.

Co robić po biegunce?

Powrót do normalnego karmienia jest stopniowy i odbywa się według zaleceń lekarza, a nie od razu pełną porcją. Jeśli lekarz zalecił na kilka dni dietę lekkostrawną, wraca się z niej do zwykłej karmy równie ostrożnie, jak przy każdej zmianie karmy.

Przez kilka dni po ustąpieniu objawów notuj dalej wygląd stolca. Biegunka, która wraca co kilka tygodni, jest osobnym problemem — nawet jeśli za każdym razem mija sama. Powiedz o tym lekarzowi: nawracający objaw prowadzi do innych badań niż pojedynczy epizod.

Co przydaje się przy opiece w domu?

Przy biegunce nie kupuje się niczego „na objaw" — leczenie należy do lekarza. Przydają się natomiast dwie rzeczy czysto porządkowe, które ograniczają bałagan i ryzyko dla reszty domu.

• TRIXIE Mata higieniczna wielokrotnego użytku — chłonna mata z antypoślizgowym spodem, do rozłożenia przy legowisku i tam, gdzie zwierzę śpi w nocy. Wersja do prania sprawdza się lepiej niż jednorazowa, gdy problem ciągnie się kilka dni. Jednorazowe odpowiedniki zbiera kategoria podkłady higieniczne.
• Beaphar 2 w 1 Odplamiacz i Neutralizator Zapachów — do usunięcia plamy i zapachu z podłogi, dywanu czy posłania. Nie chodzi o estetykę: miejsce, które wciąż pachnie, zwierzę traktuje jako wyznaczone do załatwiania się.

Biegunka u psa i kota — co zapamiętać

• Biegunka to objaw kilkudziesięciu różnych stanów, a nie choroba — opiekun obserwuje i decyduje, dokąd jedzie, a nie leczy w domu.
• Zapisuj: od kiedy, ile razy, konsystencja, kolor, śluz, wymioty, picie, zachowanie, co zwierzę zjadło w ostatnich 48 godzinach i czy zmieniano karmę.
• Krew w kale, czarny smolisty stolec, uporczywe wymioty, brak picia, apatia, chwiejny chód, blade dziąsła i wzdęty bolesny brzuch oznaczają wyjazd natychmiast.
• Szczeniak, kocię, senior, zwierzę bardzo małe i samica w ciąży jadą do lecznicy od razu — odwodnienie postępuje u nich najszybciej.
• Woda ma być stale dostępna; zwierzę, które przestało pić, jedzie do lecznicy.
• Bez leków z domowej apteczki, bez głodówki na własną rękę, bez zmiany karmy w trakcie objawów i bez mleka.

Następny krok: załóż notatkę w telefonie i zapisz w niej pierwsze obserwacje — godzinę, liczbę wypróżnień i wygląd stolca. Potem zadzwoń do swojej lecznicy i odczytaj ją lekarzowi.