Przysmaki dla psa i kota — ile ich może być i jak liczyć do dziennej porcji

Ile przysmaków dla psa i kota to nie za dużo?

Odpowiedź nie brzmi „tyle a tyle sztuk", bo zależy od tego, co pies albo kot dostaje poza tym. Brzmi tak: tyle, ile mieści się w dziennej puli jedzenia. Przysmaki nie są osobną kategorią, która nie liczy się do diety — są jedzeniem i wchodzą do tej samej doby co karma z miski.

Praktycznie znaczy to jedno: jeśli w ciągu dnia idą nagrody, gryzaki i „co nieco" przy gotowaniu, porcję karmy pomniejsza się o to, co poszło poza miską — zamiast dokładać przysmaki do pełnej porcji. Jak wyliczyć samą porcję i czym ją odmierzać, opisuje osobny poradnik o tym, ile karmy dziennie dla psa.

Na opakowaniu większości przysmaków znajdziesz słowo uzupełniająca — to nie jest wada produktu, tylko informacja, że nie został ułożony jako pełne wyżywienie i nie zastąpi posiłku. Co jeszcze mówi opakowanie, tłumaczy poradnik o tym, jak czytać etykietę karmy.

Dlaczego przysmaków tak łatwo nie zauważyć?

Bo nie wyglądają jak posiłek i nie są podawane w jednym miejscu ani o jednej porze. Karmę nakłada zwykle jedna osoba, raz albo dwa razy dziennie, do tej samej miski. Przysmaki rozchodzą się po całym dniu i po całym domu — jeden za powrót z podwórka, drugi przy kawie, trzeci od dziecka pod stołem.

Drugi powód to gryzaki: duży gryzak wygląda jak zabawka do żucia, a nie jak jedzenie — mimo że pies zjada go w całości. Trzeci jest arytmetyczny: pojedyncza sztuka nic nie znaczy, ale nikt nie daje pojedynczej sztuki. Nadmiar buduje się z drobiazgów i dlatego jest niewidoczny.

Właśnie tędy najczęściej wchodzi nadwaga: przy niezmienionej porcji karmy zwierzę powoli przybiera, a przyczyny nie widać w misce. Jak ją rozpoznać, opisuje poradnik o tym, ile powinien ważyć pies i jak rozpoznać nadwagę.

Do czego naprawdę służą przysmaki?

Przysmak jest narzędziem, nie dowodem sympatii. Ma trzy sensowne zastosowania i w każdym z nich robi coś, czego nie da się osiągnąć inaczej:

• Nagroda w treningu. Jedzenie jest najszybszą i najczytelniejszą informacją „to było dobrze" — pod warunkiem, że pojawia się natychmiast po właściwym zachowaniu. Technikę opisuje poradnik o nauce podstawowych komend, a jej trudniejszy wariant — nagradzanie za porzucenie znaleziska — poradnik o tym, co zrobić, gdy pies zbiera wszystko z ziemi.
• Zajęcie i praca węchem. Rozsypanie garści karmy w trawie albo w macie węchowej zajmuje psa na dłużej niż zjedzenie tej samej porcji z miski i realnie go męczy — nosem, nie łapami.
• Budowanie skojarzeń przy zabiegach. Obcinanie pazurów, zakładanie kagańca, czesanie, wizyta u weterynarza — to sytuacje, w których zwierzę uczy się, czego się spodziewać. Jedzenie w trakcie zmienia tę prognozę na dobrą.

Na tej liście nie ma pozycji „bo patrzy". I to jest sedno: przysmak dawany bez powodu przestaje być nagrodą, bo przestaje cokolwiek oznaczać. Jeśli jedzenie pojawia się niezależnie od zachowania, nie da się nim później niczego nauczyć — a przy psie, który już się nauczył prosić, wraca jako uporczywe wystawanie przy stole.

Rodzaje przysmaków — który do czego pasuje?

Przysmaki różnią się nie smakiem, tylko rolą. Dobrany do złej roli działa słabo albo wcale — duży gryzak w treningu nie działa, bo pies znika z nim w kącie na kwadrans i sesja się kończy.

• Treningowe — drobne, miękkie, zjadane w sekundę. Do powtarzalnej pracy, gdzie liczy się liczba nagród, a nie ich wielkość. Wybór znajdziesz wśród przysmaków treningowych dla psa.
• Gryzaki długo zajmujące — do spokojnego zajęcia, na czas, gdy chcesz, żeby pies sam się czymś zajął. Ich zaletą jest długość, a wadą to, że są jedzeniem o realnym udziale w dobie i wymagają nadzoru. Szukaj ich w dziale kości i gryzaki dla psa.
• Dentystyczne — pomyślane tak, żeby pies żuł je dłużej i mechanicznie ścierał miękki osad. To wsparcie, a nie zamiennik szczotkowania; szczegóły w poradniku o tym, jak dbać o zęby psa.
• Pasty i tuby — bardzo atrakcyjne i bardzo wygodne przy nauce trudnych zabiegów, bo zwierzę liże, gdy Ty robisz swoje. Mają jedną pułapkę: płyną, więc łatwo podać ich znacznie więcej, niż się wydaje. Osobne działy mają pasty dla psów i pasty dla kota.
• Warzywa i owoce — najlżejsza alternatywa dla psa, który prosi z przyzwyczajenia, a nie z głodu. Zastrzeżenie jest poważne: nie wszystkie są bezpieczne, a niektóre popularne w polskich domach są wręcz groźne. Zanim podasz cokolwiek z kuchni, sprawdź listę w poradniku o tym, czego psu i kotu nie wolno jeść.

Czy kot potrzebuje przysmaków — i dlaczego u kota liczą się bardziej?

Kot korzysta z przysmaków tak samo jak pies: przy nauce transportera, przy szczotkowaniu, przy podawaniu leku, przy zabawie zakończonej „zdobyczą". Różnica jest w skali. Kot jest znacznie mniejszy niż większość psów, więc ta sama garść przysmaków znaczy w jego diecie nieporównanie więcej — u dużego psa przechodzi bez śladu, u kota potrafi zastąpić posiłek.

Druga różnica jest behawioralna. Koty bardzo szybko uczą się wymuszać i robią to skutecznie: miauczeniem o świcie, staniem na klatce piersiowej, chodzeniem po blacie. Jeśli takie zachowanie choć raz kończy się jedzeniem, kot ma gotowy sposób na zdobycie go zawsze. Dlatego u kota jeszcze bardziej niż u psa opłaca się dawać przysmak za coś, a nie w odpowiedzi na nacisk. Co robić, gdy waga już poszła w górę, opisuje poradnik o nadwadze u kota.

Jak zmniejszyć ilość przysmaków, nie odbierając zwierzęciu przyjemności?

Nie trzeba ich odstawiać — zwykle wystarczy zmienić sposób podawania. Kolejność od najprostszego:

1. Łam przysmaki na mniejsze kawałki. To najprostsza sztuczka w całym artykule i działa, bo pies liczy sztuki, nie gramy — jeden przysmak podzielony na cztery części to cztery nagrody zamiast jednej, przy tej samej ilości jedzenia.
2. Nagradzaj częścią dziennej porcji karmy. Do spokojnej sesji w kuchni suche granulki odsypane z miski wystarczą w zupełności. Karma odsypana z porcji jest już policzona, więc nic nie dochodzi.
3. Zamiast dokładać, rozsypuj. Ta sama porcja podana w macie węchowej albo rozrzucona po trawniku zajmuje wielokrotnie dłużej niż zjedzona z miski — a zwierzę dostaje zajęcie, nie dodatkowe jedzenie.
4. Sięgaj po warzywa tam, gdzie chodzi o gest. Gdy pies prosi z przyzwyczajenia, plasterek bezpiecznego warzywa robi tę samą robotę co przysmak mięsny.
5. Ustal, kto daje. Jeśli przysmaki rozdaje czterech domowników, żaden z nich nie widzi całości. Jedno wspólne ustalenie działa lepiej niż najlepsze liczenie u jednej osoby.
6. Odejmij, a nie dodaj. Dzień z dużą liczbą nagród to dzień z mniejszą miską — nie odwrotnie.

Gryzaki naturalne — dlaczego nie zostawia się z nimi psa samego?

Uszy, ścięgna, kopyta, suszone paski i rogi to przysmaki, które zajmują psa najdłużej i dają mu najwięcej satysfakcji z samego żucia. Mają jednak cechę, której nie mają drobne kostki treningowe: zmieniają kształt w trakcie. Duży, bezpieczny kawałek po kwadransie żucia bywa małym, śliskim fragmentem, który da się połknąć w całości.

Stąd jedyna zasada, która przy gryzakach ma znaczenie: pies gryzie wtedy, gdy jesteś w tym samym pomieszczeniu, a resztkę odbierasz, zanim zrobi się na tyle mała, żeby zniknąć w pysku. Co robić, gdy mimo wszystko dojdzie do połknięcia, opisuje poradnik o tym, co zrobić, gdy pies lub kot połknął ciało obce.

Czego nie robić z przysmakami?

• Nie karm resztkami ze stołu. Poza wątpliwą wartością jedzenia dla ludzi to prosta droga do proszenia przy każdym posiłku — a część produktów z naszych talerzy jest dla zwierząt niebezpieczna.
• Nie dawaj „za nic" w kółko. Przysmak, który pojawia się niezależnie od zachowania, przestaje działać jako nagroda i zostaje samą kaloryczną przekąską.
• Nie zastępuj przysmakiem rozwiązania problemu. Jedzenie potrafi na chwilę uciszyć szczekanie, skomlenie czy niepokój przy zostawaniu samemu — i dokładnie za to je nagradza. Problem behawioralny rozwiązuje się pracą, nie przekąską.
• Nie zostawiaj stałego dostępu do gryzaków. Kosz z gryzakami w zasięgu psa to jedzenie bez żadnej kontroli i bez nadzoru.
• Nie dawaj kości gotowanych. Gotowanie zmienia strukturę kości — łatwiej się rozłupuje na ostre odłamki.
• Nie testuj kilku nowości naraz. Przy trzech nowych przysmakach w jednym dniu nie ustalisz, po którym pojawił się rozstrój.

Jakie przysmaki sprawdzają się w konkretnych rolach?

Poniższe karty nie są rankingiem — to cztery przykłady różnych ról, o których mowa wyżej. Do jednego zwierzęcia zwykle nie potrzebujesz wszystkich czterech naraz.

• Do treningu z dużą liczbą powtórzeń. WOOLF Soft Cubes Rabbit to miękkie kostki, które pies połyka od razu i wraca uwagą do Ciebie. Dla kogo: do sesji, w których liczy się tempo. Na co uważać: kostki dają się łamać na mniejsze — korzystaj z tego, zamiast podawać całe.
• Na długie, spokojne żucie. Trixie Bawoli róg to twardy naturalny gryzak, przy którym pies pracuje szczękami długo. Dla kogo: dla psa, który potrzebuje ujścia dla żucia. Na co uważać: produkt występuje w kilku rozmiarach, a gryzak wymaga nadzoru i odebrania resztki.
• Do trudnych zabiegów u kota. INABA Cat Churu z kurczakiem to pasta z tubki, którą kot zlizuje, gdy Ty czeszesz, obcinasz pazury albo pokazujesz mu transporter. Dla kogo: do kotów, których zwykły przysmak nie zatrzymuje. Na co uważać: pasta znika szybciej, niż się wydaje — podawaj z tubki, nie do miski.
• Do drobnego nagradzania kota. Trixie Ciasteczka z łososiem i kocimiętką to chrupiące ciasteczka, w których kocimiętka dodatkowo zachęca kota do aktywności. Dla kogo: do nauki przychodzenia na wołanie i do zabaw zakończonych „zdobyczą". Na co uważać: u kota nawet drobna sztuka to realna porcja — licz je.

Przysmaki w diecie psa i kota — co zapamiętać

• Przysmak jest jedzeniem: wchodzi do dziennej puli, więc porcję karmy pomniejsza się o to, co poszło poza miską.
• Najczęstszy błąd to nie zła liczba przysmaków, tylko brak jakiegokolwiek liczenia — zwłaszcza gdy rozdaje je kilka osób.
• Przysmak ma służyć nagradzaniu, zajęciu i budowaniu skojarzeń przy zabiegach. Dawany bez powodu przestaje działać jako nagroda.
• Rodzaj dobieraj do roli: drobne i miękkie do treningu, długo zajmujące na spokojne żucie, pasty do trudnych zabiegów.
• Łamanie na mniejsze kawałki i nagradzanie częścią porcji karmy zmniejszają ilość jedzenia, nie odbierając zwierzęciu przyjemności.
• Naturalne gryzaki wymagają nadzoru i odebrania resztki — połknięty fragment to realne ryzyko.

Następny krok: przez jeden dzień zapisuj w telefonie każdy przysmak, który Twój pies albo kot dostanie od kogokolwiek w domu. Lista z jednego dnia mówi więcej niż jakakolwiek reguła — i zwykle jest dłuższa, niż się spodziewasz.