Zapalenie trzustki u psa — objawy, przyczyny i dieta po chorobie

Co to jest zapalenie trzustki u psa?

Trzustka to niewielki narząd leżący przy żołądku i dwunastnicy. Wytwarza enzymy trawiące pokarm oraz hormony regulujące poziom cukru, m.in. insulinę. Zapalenie trzustki u psa polega na tym, że enzymy uaktywniają się za wcześnie — jeszcze w samej trzustce — i zaczynają uszkadzać ją i tkanki wokół. Stan zapalny boli i może rozlać się na cały organizm.

• Ostre zapalenie trzustki zaczyna się nagle, często w ciągu doby po tłustym posiłku. Bywa łagodne, ale może też zagrażać życiu.
• Przewlekłe zapalenie trzustki rozwija się po cichu i daje nawracające, słabsze epizody: gorszy apetyt, okresowe wymioty, luźniejszy stolec.

Rozróżnienie, nasilenie i leczenie ustala lekarz weterynarii — objawy są podobne do wielu innych chorób przewodu pokarmowego, a w rozpoznaniu pomagają badania krwi, w tym test w kierunku zapalenia trzustki, oraz USG jamy brzusznej.

Jakie są objawy zapalenia trzustki u psa?

• Wymioty, często powtarzające się, czasem także po wodzie.
• Ból brzucha — pies garbi się, nie lubi dotyku brzucha albo przyjmuje pozycję modlitewną: przód ciała przy ziemi, zad w górze.
• Brak apetytu, apatia, niechęć do spaceru.
• Biegunka, czasem tłusta, jasna albo cuchnąca.
• Gorączka albo przeciwnie — wychłodzenie i osłabienie w ciężkim przebiegu. Normy temperatury znajdziesz w poradniku temperatura u psa.
• Odwodnienie — suche, lepkie dziąsła, zapadnięte oczy.

Wymioty i biegunka mają dziesiątki przyczyn, dlatego sam objaw nie przesądza o chorobie. Ogólne zasady, kiedy wymioty są sprawą na telefon, a kiedy na już, opisuje poradnik wymioty u psa i kota.

Czy zapalenie trzustki jest groźne dla psa?

Łagodny epizod często mija po kilku dniach leczenia. Ciężkie, ostre zapalenie może jednak prowadzić do silnego odwodnienia, wstrząsu i uszkodzenia innych narządów, dlatego bywa zagrożeniem życia. Nawracające i przewlekłe zapalenie z czasem niszczy trzustkę — u części psów rozwija się potem cukrzyca albo niewydolność trzustki, w której pies przestaje prawidłowo trawić pokarm. Dlatego nawet łagodne objawy warto skonsultować, a zaleceń po chorobie trzymać się długo.

Co może wywołać zapalenie trzustki?

U wielu psów przyczyny nie udaje się ustalić. Najczęściej wymienia się jednak:

• Tłuste jedzenie — resztki ze świątecznego stołu, skórki z pieczeni, kiełbasy z grilla, masło, wyjadanie ze śmietnika. Pełną listę rzeczy, których pies nie powinien jeść, zebraliśmy w poradniku czego psu i kotu nie wolno jeść.
• Nadwagę i otyłość.
• Niektóre choroby hormonalne, m.in. chorobę Cushinga, niedoczynność tarczycy i cukrzycę.
• Niektóre leki — dlatego lekarz pyta o wszystko, co pies dostaje.
• Predyspozycje rasowe — częściej chorują m.in. sznaucery miniaturowe, yorkshire teriery i cocker spaniele, a także psy starsze.

Kiedy z zapaleniem trzustki jechać do weterynarza?

Jedź od razu, gdy pies:

• wymiotuje kilka razy w ciągu kilku godzin albo nie zatrzymuje nawet wody,
• przyjmuje pozycję modlitewną, piszczy przy dotyku brzucha, nie może znaleźć sobie miejsca,
• jest bardzo osłabiony, ma blade dziąsła, gorączkę 40,5 °C i więcej albo jest wychłodzony,
• ma wzdęty, twardy brzuch i nieudane próby wymiotów — to może być skręt żołądka, który wymaga natychmiastowej pomocy.

Zadzwoń tego samego dnia, gdy pies po tłustym posiłku zwymiotował raz lub dwa razy i stracił apetyt, nawet jeśli poza tym wygląda dobrze — zwłaszcza u szczeniąt, seniorów i psów ras predysponowanych.

Co powiedzieć lekarzowi przez telefon i w gabinecie?

Przy objawach ze strony brzucha lekarz potrzebuje kilku konkretów. Przygotuj odpowiedzi, zanim zadzwonisz:

• co pies zjadł w ostatnich 24 godzinach, także poza miską — resztki, śmietnik, poczęstunek od gości,
• ile razy wymiotował, kiedy pierwszy raz i jak wyglądały wymioty,
• czy pije i czy zatrzymuje wodę, kiedy oddał mocz i jak wygląda stolec,
• jakie leki i suplementy dostaje oraz na co choruje,
• czy zachowanie się zmieniło: apatia, chowanie się, pozycja modlitewna.

Jeśli możesz, zrób zdjęcie wymiotów i stolca — oszczędzi to opisywania i pytań.

Jak wygląda leczenie zapalenia trzustki?

Plan leczenia zawsze ustala lekarz. W łagodnym przebiegu pies bywa leczony w domu z częstymi kontrolami; w ostrym często zostaje w lecznicy na kroplówkach, pod obserwacją, z leczeniem bólu i wymiotów. Ważne jest wczesne, ostrożne karmienie — kiedy, czym i w jakich porcjach, zdecyduje lekarz. Kluczowa jest też kontrola bólu: zapalenie trzustki boli, nawet jeśli pies tego wyraźnie nie pokazuje.

Jak zajmować się psem po powrocie z lecznicy?

• Spokój i ciepło. Pies po ostrym zapaleniu trzustki jest osłabiony — potrzebuje cichego miejsca do odpoczynku i krótkich spacerów tylko na załatwienie się, dopóki lekarz nie zdecyduje inaczej.
• Woda zawsze dostępna, w kilku miejscach mieszkania.
• Karmienie dokładnie według zaleceń — porcja, liczba posiłków i rodzaj karmy, bez dodatków „na zachętę”.
• Zalecone leki o stałych porach, bez pomijania i bez samodzielnego odstawiania; jak podawać je bez walki, pokazuje poradnik jak podać tabletkę psu.
• Codzienne notatki: apetyt, wymioty, wygląd stolca, energia. Gdy wymioty wracają albo pies przestaje jeść, dzwoń do lecznicy od razu, nie czekaj na wizytę kontrolną.

Dieta po zapaleniu trzustki — co może jeść pies?

Po zapaleniu trzustki pies zwykle dostaje lekkostrawną karmę o obniżonej zawartości tłuszczu. Rodzaj karmy, porcje i czas trwania diety ustala lekarz — u jednych psów to kilka tygodni, u psów z przewlekłym zapaleniem zwykle na stałe.

• Karma weterynaryjna, gdy zaleci ją lekarz. Karmy niskotłuszczowe znajdziesz w dziale suche karmy weterynaryjne dla psa — np. PRO PLAN Veterinary Diets EN Low Fat — oraz wśród mokrych karm weterynaryjnych. Nie wybieraj diety weterynaryjnej sam „na wszelki wypadek”.
• Kilka małych posiłków zamiast jednego dużego — mniej obciążają trzustkę. Pomaga w tym wolniejsze jedzenie z miski spowalniającej, np. Trixie Miska spowalniająca jedzenie niebieska.
• Zmiana karmy stopniowo, chyba że lekarz zaleci inaczej — szczegóły w poradniku jak zmienić karmę psu bez rozstroju żołądka.
• Przysmaki tylko chude i liczone do dziennej porcji — jak to robić, pokazuje poradnik ile przysmaków dla psa.

Czego unikać	Co w zamian (po uzgodnieniu z lekarzem)
Resztki ze stołu, wędliny, skórki, sosy	stała karma zalecona przez lekarza
Tłuste gryzaki: świńskie uszy, skóra wieprzowa, kości ze szpikiem	chude przysmaki liczone do porcji
Masło, śmietana, ser żółty jako „zachęta” do jedzenia	odrobina zaleconej karmy mokrej jako dodatek
Jeden duży posiłek dziennie	2–4 mniejsze posiłki o stałych porach

Jak zapobiegać nawrotom zapalenia trzustki?

• Zabezpiecz śmietnik i blat. Kosz z pokrywą zamykaną na zatrzask albo w zamkniętej szafce.
• Uprzedź gości i dzieci, że pies nie dostaje niczego ze stołu — w święta i przy grillu to najczęstsza furtka.
• Pilnuj psa na spacerze, jeśli zbiera jedzenie z ziemi; jak to oduczyć, opisuje poradnik pies zjada wszystko na spacerze.
• Utrzymuj prawidłową masę ciała — jak ocenić kondycję psa, pokazuje poradnik ile powinien ważyć pies.
• Chodź na kontrole w terminach wyznaczonych przez lekarza, także gdy pies czuje się dobrze.

Zapalenie trzustki u psa — co zapamiętać

• Zapalenie trzustki to bolesny stan zapalny — ostry bywa groźny dla życia.
• Typowe objawy: wymioty, ból brzucha z pozycją modlitewną, brak apetytu, apatia.
• Częstym punktem wyjścia jest tłuste jedzenie, zwłaszcza w święta i przy grillu.
• Dietę, zwykle niskotłuszczową, dobiera lekarz — nie wybieraj jej sam.
• Zabezpieczony śmietnik, zero resztek ze stołu i prawidłowa waga zmniejszają ryzyko nawrotu.

Następny krok: jeśli Twój pies przeszedł zapalenie trzustki, spisz z lekarzem listę dozwolonych przysmaków i powieś ją w kuchni — tak, żeby widzieli ją wszyscy domownicy i goście.