Świerzb u psa — objawy, zarażanie i kiedy do weterynarza

Co to jest świerzb u psa?

Świerzb u psa (sarkoptoza) to zaraźliwa choroba skóry wywoływana przez świerzbowca drążącego — mikroskopijnego roztocza, który drąży korytarze w naskórku. Głównym objawem jest bardzo silny świąd, który pojawia się nagle i nie daje psu spokoju nawet w nocy.

To nie jest choroba „brudnych psów” — świerzbem może zarazić się każdy pies, także zadbany i z domu. Dobra wiadomość: świerzb się leczy, a im wcześniej lekarz go rozpozna, tym mniej skóry zdąży zniszczyć drapanie. Najciężej przechodzą go szczenięta, psy stare i osłabione inną chorobą — u nich zmiany szybciej obejmują duże powierzchnie ciała.

Objawy świerzbu u psa — po czym go poznać?

• Bardzo silny świąd. Pies drapie się, gryzie skórę i ociera o meble, budzi się w nocy. Świąd jest zwykle nieproporcjonalnie duży do tego, co widać na skórze.
• Typowe miejsca na początku: brzegi uszu, łokcie, stawy skokowe (pięty tylnych łap), brzuch i spód klatki piersiowej — miejsca z rzadszą sierścią.
• Zmiany na skórze: drobne czerwone krostki, potem żółtawe strupy, łuszczenie i przerzedzona sierść. Brzegi uszu bywają pogrubiałe i pokryte strupkami.
• W zaawansowanym stadium: zmiany na dużej części ciała, pogrubiała, ciemniejąca skóra, przykry zapach, a pies chudnie, bo świąd nie pozwala mu odpocząć.

Te same objawy — świąd, strupy, łyse miejsca — dają też alergie, pchły czy grzybica. Dlatego nie diagnozuj psa na podstawie zdjęć z internetu. Jeśli drapanie jest tak silne, że pies rozdrapał skórę do mokrej rany, zajrzyj też do tekstu hot spot u psa.

Jak pies zaraża się świerzbem?

Świerzbowiec przechodzi przede wszystkim przy bezpośrednim kontakcie z chorym zwierzęciem — psem albo lisem. Lisy chorują na świerzb często, a pies może się zarazić, wąchając norę, tarzając się w miejscu, gdzie leżał chory lis, albo goniąc go w lesie.

• Inne psy: zabawa, wspólne legowisko, hotel, schronisko, psie przedszkole, wystawa.
• Przedmioty: koce, legowiska, szczotki, obroże i transporter dla psa, z których korzystał chory pies.
• Dzikie zwierzęta: lisy, rzadziej inne dzikie drapieżniki.

Od zarażenia do pierwszych objawów mija zwykle od kilku dni do kilku tygodni, więc opiekun rzadko kojarzy świąd z konkretną sytuacją. Jeśli pies niedawno trafił do Ciebie ze schroniska albo od innej rodziny, powiedz o tym lekarzowi — więcej o pierwszych tygodniach w poradniku pies ze schroniska.

Czy świerzb u psa jest groźny dla ludzi i kota?

Tak, psi świerzbowiec może przejść na człowieka, ale zwykle tylko przejściowo. U domowników pojawiają się swędzące czerwone krostki, najczęściej na przedramionach, brzuchu i w pasie — tam, gdzie skóra styka się z psem. Psia odmiana roztocza słabo radzi sobie na ludzkiej skórze, więc zmiany zwykle ustępują, gdy pies zostanie wyleczony. Swędzące zmiany u siebie pokaż swojemu lekarzowi i powiedz, że pies ma świerzb.

Koty chorują na psi świerzb rzadko, ale w domu z kilkoma zwierzętami lekarz może chcieć obejrzeć wszystkie. Koty mają też własne świerzbowce — opisujemy je w tekście świerzb u kota.

Świerzb a nużyca i inne przyczyny świądu

Świerzb najczęściej mylony jest z nużycą, bo obie choroby wywołują roztocza. Różnią się jednak niemal wszystkim:

	Świerzb	Nużyca
Kto wywołuje	świerzbowiec drążący, przychodzi z zewnątrz	nużeniec — roztocz żyjący w mieszkach włosowych większości zdrowych psów
Świąd	bardzo silny od początku	zwykle słaby, nasila się przy zakażeniu skóry
Zaraźliwość	tak — psy, przejściowo ludzie	dorosły pies nie zaraża innych psów ani ludzi
Typowe miejsca	brzegi uszu, łokcie, pięty, brzuch	okolice oczu i pyska, przednie łapy

Szczegóły znajdziesz w tekście nużyca u psa. Swędzący „łupież”, który zdaje się poruszać, to z kolei sygnał innego roztocza — piszemy o nim w poradniku łupież u psa. Świąd bez roztoczy to najczęściej alergia — atopowe zapalenie skóry u psa — albo pchły.

Kiedy do weterynarza i jak wygląda rozpoznanie?

Z podejrzeniem świerzbu idź do lekarza w ciągu kilku dni, a szybciej, gdy pies rozdrapuje skórę do krwi, ma ranki z wysiękiem, chudnie albo jest osowiały. Do czasu wizyty ogranicz kontakt chorego psa z innymi zwierzętami.

Lekarz zwykle bada zeskrobinę skóry pod mikroskopem. Świerzbowce bywają trudne do znalezienia, więc wynik bez roztoczy nie zawsze wyklucza świerzb — o dalszych krokach i leczeniu decyduje lekarz. Często zaleca też leczenie wszystkich psów w domu, także tych bez objawów.

Jak opiekować się psem w czasie leczenia świerzbu?

• Trzymaj się terminów, które wyznaczy lekarz — kolejnych etapów leczenia i wizyty kontrolnej. Nie przerywaj leczenia tylko dlatego, że pies przestał się drapać; o końcu leczenia decyduje lekarz.
• Nie spodziewaj się ulgi w jeden dzień. Świąd często utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po rozpoczęciu leczenia. Jeśli się nasila albo pies rozdrapuje skórę do ran, zadzwoń do lecznicy — czasem potrzebny jest kołnierz, o którym piszemy w poradniku kołnierz ochronny dla psa.
• Rób zdjęcia skóry co kilka dni w tych samych miejscach i przy tym samym świetle. Na wizycie kontrolnej łatwiej będzie ocenić postęp.
• Obserwuj pozostałe zwierzęta. Pojawienie się świądu u drugiego psa to informacja dla lekarza, nawet jeśli wszystkie są już leczone.
• Zadbaj o spokój i sen. Pies, którego świąd budził w nocy, bywa zmęczony i drażliwy. Krótsze, spokojne spacery i ciche miejsce do odpoczynku pomagają mu przetrwać ten czas.

Sprzątanie przy świerzbie — co zrobić w domu krok po kroku

1. Wypierz posłania i koce. Wszystko, na czym pies leżał, wypierz w najwyższej temperaturze dozwolonej na metce i dokładnie wysusz.
2. Odkurz miejsca, w których pies przebywa — dywany, kanapę, fotel samochodowy — a worek albo pojemnik odkurzacza od razu opróżnij.
3. Umyj szczotki, obroże, smycz i transporter. Rzeczy, których nie da się uprać, odłóż na kilka dni w szczelnym worku, z dala od zwierząt.
4. Daj psu jedno, łatwe do prania miejsce. Na czas leczenia lepiej sprawdzi się proste legowisko dla psa z wymiennym kocem niż kanapa — jak dobrać rozmiar, podpowiada poradnik legowisko dla psa.
5. Myj ręce po głaskaniu psa i nie pozwalaj mu spać w łóżku, dopóki lekarz nie potwierdzi, że leczenie zadziałało.

Jak chronić psa przed świerzbem?

• Nie pozwalaj psu kopać w norach i tarzać się w miejscach, gdzie mogły leżeć lisy; w lesie trzymaj go blisko siebie.
• Zapytaj lekarza o ochronę przeciwpasożytniczą. Część środków z działu ochrona przeciw pchłom i kleszczom działa także na roztocza skóry — co i jak stosować, dobiera lekarz. Ogólne zasady opisuje poradnik ochrona psa przed pasożytami.
• Własne rzeczy w hotelu i u opiekuna — koc, miska i szczotka psa zamiast wspólnych.
• Nowy pies w domu najpierw do lekarza, zanim zamieszka z innymi zwierzętami.

Co się przyda w czasie leczenia?

• Trixie Legowisko z tworzywa sztucznego — twarda skorupa, którą łatwo umyć, a do środka wkładasz koc do prania. Dla kogo: na czas leczenia i dla psów, które często wymagają sprzątania posłania.
• Trixie Koc Beany dla psa i kota — tani koc „na zmianę”: jeden w legowisku, drugi w pralce. Dla kogo: do każdego legowiska i na kanapę.
• Trixie Koc Cosy dla psa — większy, miękki koc do przykrycia ulubionego miejsca psa. Na co uważać: pierz go regularnie przez cały czas leczenia.

Świerzb u psa — co zapamiętać

• Świerzb wywołuje świerzbowiec drążący; głównym objawem jest nagły, bardzo silny świąd.
• Zaczyna się zwykle na brzegach uszu, łokciach, piętach i brzuchu.
• Zaraża się od innych psów i lisów; na ludzi przechodzi zwykle przejściowo.
• Rozpoznanie i leczenie — tylko u lekarza, często dla wszystkich psów w domu.
• Pranie posłań i sprzątanie to część leczenia, nie dodatek.

Następny krok: umów wizytę, a do tego czasu odseparuj psa od innych zwierząt i wypierz jego koce. Numer do lecznicy i listę rzeczy na nagłe sytuacje trzymaj w apteczce dla psa i kota.