Nużyca u psa — nużeniec, objawy i czy jest zaraźliwa

Co to jest nużyca u psa?

Nużyca (demodekoza) to choroba skóry, w której nadmiernie namnażają się nużeńce — mikroskopijne roztocza żyjące w mieszkach włosowych. Wypadają wtedy włosy, a na skórze pojawiają się przerzedzenia, zaczerwienienie i łuszczenie.

Najważniejsze jest to, że nużeniec nie przychodzi z zewnątrz. Niewielka liczba tych roztoczy żyje w skórze większości zdrowych psów i nie robi im krzywdy. Choroba zaczyna się dopiero wtedy, gdy układ odpornościowy przestaje utrzymywać ich liczbę w ryzach — dlatego najczęściej chorują młode psy, których odporność jeszcze dojrzewa, oraz psy dorosłe osłabione inną chorobą.

Czy nużyca u psa jest zaraźliwa?

Dla dorosłych psów i dla ludzi — nie. Szczenięta dostają nużeńce od matki w pierwszych dniach życia, przy karmieniu i bliskim kontakcie, i od tej pory roztocza są częścią ich skóry. Dorosły pies z nużycą nie zarazi psa, z którym się bawi, a psi nużeniec nie przechodzi na człowieka ani na kota — koty mają własne gatunki nużeńców.

Tym nużyca różni się od świerzbu, który jest bardzo zaraźliwy i swędzi od początku. Porównanie obu chorób znajdziesz w tekście świerzb u psa.

Objawy nużycy u psa — postać miejscowa i uogólniona

Lekarze rozróżniają dwie postacie nużycy, bo inaczej przebiegają i inaczej się je prowadzi.

	Nużyca miejscowa	Nużyca uogólniona
Jak wygląda	kilka małych, okrągłych przerzedzeń sierści, skóra lekko zaczerwieniona i łuszcząca	liczne lub rozległe łyse miejsca, strupy, zgrubiała skóra, często zakażenie
Gdzie	wokół oczu („okulary”), na pyszczku, na przednich łapach	duże obszary ciała, często łapy — obrzęk i zmiany między palcami
Świąd	zwykle brak albo niewielki	często, zwłaszcza przy zakażeniu skóry
Samopoczucie	pies zachowuje się normalnie	może być osowiały, gorzej je, skóra brzydko pachnie

U części szczeniąt nużyca miejscowa ustępuje, gdy dojrzewa ich odporność. Nie da się jednak samemu ocenić, czy to ten przypadek — kilka placków może być początkiem postaci uogólnionej. Decyzję, czy obserwować, czy leczyć, podejmuje lekarz po badaniu.

Podobnie wyglądają też inne choroby: okrągłe łyse placki daje grzybica (grzybica u psa), a łuszczenie się skóry bez łysienia — zwykły łupież (łupież u psa). Dlatego potrzebne jest badanie.

Które psy chorują na nużycę najczęściej?

• Szczenięta i młode psy — orientacyjnie do około półtora roku życia, zanim ich odporność w pełni dojrzeje. To najczęstsza grupa pacjentów.
• Niektóre rasy — skłonność do nużycy częściej opisuje się u ras krótkowłosych, m.in. u shar pei, buldogów, mopsów i amstaffów. Nie znaczy to, że pies takiej rasy zachoruje.
• Psy osłabione — po długim stresie, niedożywione, z pasożytami wewnętrznymi, po przebytej poważnej chorobie, np. psy ze schroniska.
• Psy starsze i przewlekle chore — u nich nużyca to często pierwszy widoczny objaw innej choroby.

Nużyca u dorosłego psa — dlaczego lekarz szuka przyczyny

Jeśli nużyca pojawia się pierwszy raz u psa dorosłego, a zwłaszcza starszego, zwykle coś osłabiło jego odporność. Lekarz będzie wtedy szukał choroby w tle — mogą to być m.in. zaburzenia hormonalne, takie jak niedoczynność tarczycy u psa czy choroba Cushinga u psa, choroby nowotworowe albo długotrwałe leczenie obniżające odporność.

Dlatego przy nużycy dorosłego psa leczenie skóry to tylko część planu. Badania krwi i inne badania, które zleci lekarz, nie są „naciąganiem” — bez znalezienia przyczyny nużyca łatwo wraca.

Jak lekarz rozpoznaje nużycę?

Nużeńców nie widać gołym okiem. Lekarz pobiera materiał ze skóry — zeskrobinę z kilku miejsc albo wyrwane włosy — i ogląda go pod mikroskopem. Czasem potrzebne są dodatkowe badania, np. przy zmianach na łapach.

Przed wizytą zanotuj, od kiedy widzisz zmiany, czy pies się drapie, czy coś zmieniło się w jego życiu (przeprowadzka, nowa karma, cieczka, choroba) i jakie leki dostaje. Nie kąp psa tuż przed badaniem — lekarz powinien zobaczyć skórę taką, jaka jest na co dzień.

Te same badania powtarza się w czasie leczenia. To one, a nie wygląd sierści, mówią, kiedy leczenie można zakończyć — sierść potrafi odrosnąć wcześniej, niż znikną roztocza. Leczenie postaci uogólnionej trwa często wiele tygodni, a jego rodzaj dobiera lekarz.

Nużyca u psa — co możesz zrobić w domu krok po kroku

1. Umów wizytę, gdy zauważysz łyse placki. Zanim pojedziesz, zrób zdjęcia zmian przy dziennym świetle — przydadzą się do porównania. Jak przygotować psa do wizyty, opisuje poradnik pierwsza wizyta u weterynarza.
2. Niczego nie smaruj i nie gol sierści. Oleje, maści i domowe płukanki nie zabiją roztoczy w mieszkach włosowych, za to mogą podrażnić skórę i utrudnić badanie.
3. Trzymaj się terminów leczenia i wizyt kontrolnych. Przerwanie leczenia, gdy sierść odrośnie, to najczęstszy powód nawrotów.
4. Ułatw sobie podawanie leków. Jeśli lekarz zaleci tabletki, ukrywaj je w przysmaku albo pasztecie — sposoby opisuje poradnik jak podać psu tabletkę, a przydatne przysmaki są w dziale pomoc przy podawaniu tabletek.
5. Zadbaj o kondycję. Pełnowartościowa karma, spokojny rytm dnia i ograniczenie stresu wspierają odporność — nie zastępują leczenia, ale mu pomagają.
6. Czesz delikatnie. Miękka szczotka dla psa usuwa martwy włos, nie drażniąc skóry; technikę opisuje poradnik pielęgnacja psiej sierści.

Czy psa po nużycy można rozmnażać?

Skłonność do uogólnionej nużycy u młodych psów jest częściowo dziedziczna. Dlatego lekarze i odpowiedzialni hodowcy zwykle odradzają rozmnażanie psów, które ją przebyły, a także ich rodziców. Jeśli kupujesz szczeniaka, możesz zapytać hodowcę, czy w linii zdarzała się nużyca.

U suk, które przebyły uogólnioną nużycę, cieczka i ciąża bywają momentem nawrotu, bo zmieniają gospodarkę hormonalną i obciążają organizm. Jeśli masz taką sukę, porozmawiaj z lekarzem o tym, jak zaplanować jej przyszłość — także o kastracji — zamiast czekać na kolejny rzut choroby.

Czy kot też może mieć nużycę?

Tak, ale zdarza się to znacznie rzadziej niż u psa. Koty mają własne gatunki nużeńców, a psi nużeniec na kota nie przechodzi — pies z nużycą nie zagraża więc domowemu kotu. Jeden z kocich nużeńców może przenosić się między kotami i powodować świąd, dlatego łyse, swędzące miejsca u kota zawsze pokaż lekarzowi.

Kiedy z nużycą jechać do weterynarza szybko?

• łysych placków szybko przybywa albo łączą się w duże obszary,
• łapy są spuchnięte, bolesne, między palcami pojawiają się ropne zmiany,
• skóra sączy się, krwawi albo brzydko pachnie,
• pies jest osowiały, gorzej je albo chudnie.

Co się przyda w czasie leczenia?

• Trixie Przysmak do podawania tabletek dla psa — miękka masa, w której ukryjesz tabletkę zaleconą przez lekarza. Dla kogo: dla psów, które wypluwają tabletki.
• Trixie Premio Pasztet dla psów light — pasztet do zawinięcia tabletki albo do nagrody po zabiegu. Na co uważać: wliczaj przysmaki do dziennej porcji jedzenia.
• Trixie Miękka szczotka dla psa — delikatne włosie do czesania psa z wrażliwą skórą. Na co uważać: omijaj zmienione miejsca, dopóki lekarz nie powie inaczej.

Nużyca u psa — co zapamiętać

• Nużeńce żyją w skórze większości psów; choroba to ich nadmierne namnożenie przy słabszej odporności.
• Dorosły pies z nużycą nie zaraża innych psów ani ludzi.
• Postać miejscowa to kilka małych placków; uogólniona — rozległe zmiany, często na łapach, i wymaga leczenia.
• U dorosłego psa nużyca bywa sygnałem innej choroby — lekarz szuka przyczyny.
• Leczenie kończy wynik badania, nie odrośnięta sierść.

Następny krok: sfotografuj łyse miejsca i umów wizytę. Zapisz w kalendarzu terminy kontroli — przy nużycy to one decydują o sukcesie.