Mutacja MDR1 u psa: co oznacza wynik testu

Co to jest mutacja MDR1 u psa?

MDR1 u psa to gen, którego wadliwa odmiana sprawia, że niektóre leki i środki przeciwpasożytnicze przenikają do mózgu i działają na psa dużo silniej niż na innych psów. U zdrowego psa gen MDR1 odpowiada za białko, które działa jak strażnik: wypompowuje część substancji z mózgu z powrotem do krwi. U psa z mutacją strażnik działa słabo albo wcale, więc substancja, którą inny pies znosi bez kłopotu, może u niego wywołać ciężkie objawy nerwowe.

Mutacja nie jest chorobą i nie daje żadnych objawów na co dzień. Pies z MDR1 żyje normalnie: liczy się tylko to, żeby każdy lekarz, który go leczy, wiedział o wyniku. Dlatego w kartach ras piszemy krótko, że to mutacja genu MDR1, przez którą niektóre leki działają na psa silniej, i radzimy: powiedz o nim lekarzowi przed każdym leczeniem.

Które rasy mają mutację MDR1?

Mutacja występuje najczęściej u psów pasterskich z rodziny collie i ras z nimi spokrewnionych:

• collie długowłosy i krótkowłosy (w tej rasie mutację ma bardzo duża część psów),
• owczarek australijski i owczarek szetlandzki,
• biały owczarek szwajcarski, whippet długowłosy, bobtail,
• border collie (rzadziej),
• mieszańce tych ras, także psy, których przodków nie znasz.

Pojedyncze przypadki opisano też u owczarków niemieckich i innych ras. Jeśli Twój pies wygląda na mieszańca owczarka, a nie znasz jego rodziców, test warto zrobić przed pierwszym poważniejszym leczeniem. U owczarków australijskich i collie o umaszczeniu merle test MDR1 to osobne badanie, bo kolor sierści nic o nim nie mówi (więcej w tekście umaszczenie merle u psa).

MDR1 u psa: jak czytać wynik testu?

Test robi się raz w życiu, z wymazu z policzka albo z próbki krwi, którą pobiera lekarz i wysyła do laboratorium genetycznego. Wynik ma jedną z trzech postaci. Laboratoria zapisują je różnie, ale sens jest ten sam:

Wynik	Co oznacza	Co robisz
Wolny od mutacji (N/N, „normal/normal”)	pies ma dwie prawidłowe kopie genu	nic szczególnego; wynik przyda się hodowcy i przyszłym lekarzom
Nosiciel (N/mut, „normal/mutant”)	jedna kopia prawidłowa, jedna z mutacją	pies może źle reagować na część leków, zwłaszcza w wyższych dawkach, więc lekarz musi o tym wiedzieć
Mutacja w dwóch kopiach (mut/mut, „mutant/mutant”)	obie kopie z mutacją	pies jest najbardziej wrażliwy: każdy lek i preparat przeciwpasożytniczy tylko po rozmowie z lekarzem

Test DNA rodziców albo szczeniaka powie, czy pies ją ma. Wynik zawsze przekaż lekarzowi weterynarii. Najlepiej poproś, żeby lecznica wpisała go do karty psa, a sam zapisz go w książeczce zdrowia.

Jakie leki są ryzykowne dla psa z MDR1?

Lista substancji, które u psów z mutacją działają silniej, jest długa i zmienia się wraz z badaniami. Prowadzą ją laboratoria i lekarze weterynarii, a nie opiekun. W ogólnym zarysie dotyczy:

• części środków przeciwpasożytniczych: niektóre z nich bywają bezpieczne w dawkach stosowanych na co dzień, a groźne w dawkach używanych przy leczeniu ciężkich zarażeń,
• niektórych leków przeciwbiegunkowych, także takich, które ludzie mają w domowej apteczce,
• części leków uspokajających, przeciwbólowych, przeciwwymiotnych i przeciwnowotworowych.

Nie znaczy to, że psa z MDR1 nie da się leczyć ani chronić przed pasożytami. Lekarz dobiera wtedy preparat i dawkę z uwzględnieniem wyniku. Nie podawaj psu ani kotu żadnych leków dla ludzi, także popularnych tabletek przeciwbólowych i przeciwgorączkowych z domowej apteczki. Część z nich nawet w małej ilości uszkadza wątrobę, nerki albo żołądek, a dla kota bywa śmiertelna. O każdym leku i jego dawce decyduje lekarz weterynarii.

Objawy zatrucia u psa z mutacją MDR1

Objawy pojawiają się zwykle w ciągu kilku do kilkunastu godzin po podaniu leku albo zjedzeniu substancji. Wszystkie wymagają wyjazdu do lecznicy od razu:

• ślinotok, wymioty,
• rozszerzone źrenice, pies wygląda, jakby nie widział,
• chwiejny chód, drżenie mięśni, dezorientacja,
• nadmierna senność, pies nie reaguje na wołanie,
• drgawki, utrata przytomności.

Zabierz ze sobą opakowanie albo ulotkę preparatu i powiedz od progu, że pies ma mutację MDR1. Co robić w pierwszych minutach po zjedzeniu czegoś trującego, opisuje poradnik zatrucie u psa.

Pies z MDR1 na co dzień: krok po kroku

1. Zapisz wynik w kilku miejscach. W książeczce zdrowia, w karcie psa w lecznicy i w telefonie. Dobrym pomysłem jest też karteczka w portfelu i informacja na adresówce obok numeru telefonu. To przyda się, gdy pies zgubi się albo trafi do obcej lecznicy.
2. Mów o nim każdemu lekarzowi. Także w lecznicy całodobowej, u specjalisty i przed zabiegiem w znieczuleniu.
3. Ochronę przed pasożytami uzgodnij z lekarzem. Dotyczy to wszystkich postaci: kropli, tabletek i obroży, także tych bez recepty. Ogólne zasady odrobaczania opisuje tekst odrobaczanie psa i kota, a ochronę przed kleszczami: ochrona psa przed kleszczami.
4. Nie lecz psa domowymi sposobami. Żadnych tabletek z własnej apteczki ani preparatów „od sąsiada”, który ma psa innej rasy.
5. Uprzedź hotel i każdego, kto zostaje z psem. Osoba, która zostaje z psem, powinna wiedzieć, że nie wolno mu niczego podawać bez telefonu do lekarza.

MDR1 u psa: co zapamiętać

• MDR1 to mutacja genu, przez którą niektóre leki i środki przeciwpasożytnicze działają na psa silniej.
• Najczęściej mają ją collie, owczarki australijskie i szetlandzkie oraz ich mieszańce.
• Test robi się raz w życiu; wynik N/N, N/mut albo mut/mut przekaż każdemu lekarzowi.
• Ślinotok, rozszerzone źrenice, chwiejny chód i drgawki po leku to wyjazd do lecznicy od razu.

Następny krok: jeśli masz psa z rasy z grupy ryzyka albo mieszańca owczarka i nie znasz jego wyniku, zapytaj przy najbliższej wizycie o test MDR1, zanim pies dostanie poważniejsze leczenie.