Owczarek australijski (aussie) — charakter, pielęgnacja, zdrowie i dla kogo jest ta rasa

Owczarek australijski leży na granicy średnich i dużych ras — obok border collie i corgi opisujemy go w przeglądzie średnie rasy psów. Tutaj znajdziesz wszystko o samej rasie: wygląd i umaszczenia, charakter, pielęgnację, żywienie, zdrowie i to, jak wybrać szczeniaka.

Owczarek australijski — rasa w skrócie

Grupa FCI	grupa 1 — psy pasterskie i zaganiające (sekcja owczarków)
Pochodzenie	Stany Zjednoczone (mimo nazwy), rozwijany przy ranczach od XIX–XX wieku
Wielkość	średnia–duża rasa (na granicy filtrów sklepu: rasy średnie 10–25 kg i rasy duże 26–45 kg) — suki wyraźnie lżejsze — karmę dobieraj do masy swojego psa
Masa (orientacyjnie)	orientacyjnie 16–30 kg (suki wyraźnie lżejsze; rasa na granicy średnich i dużych)
Wysokość w kłębie	psy 51–58 cm, suki 46–53 cm
Długość życia (orientacyjnie)	12–15 lat
Sierść i pielęgnacja	średnia–wysoka — półdługa z gęstym podszerstkiem; wyczesywanie 2–3 razy w tygodniu, w czasie linienia codziennie
Aktywność	bardzo wysoka — codziennie ok. 2 godzin ruchu plus trening i praca dla głowy
Na pierwszego psa?	raczej nie — dla aktywnej osoby, która chce szkolić psa i ma doświadczonego trenera pod ręką
Do mieszkania w bloku?	raczej nie — lepiej dom z ogrodem — ale ogród nie zastąpi spacerów i treningu
Do domu z dziećmi?	raczej tak — oddany rodzinie; bywa nadopiekuńczy i próbuje zaganiać dzieci

Jak wygląda owczarek australijski? Umaszczenia i ogon

Owczarek australijski (popularnie „aussie”) to średni, mocno zbudowany pies pasterski o półdługiej sierści z gęstym podszerstkiem, obfitej grzywie, piórach z tyłu łap i trójkątnych uszach załamanych do przodu. Mimo nazwy rasa ukształtowała się w Stanach Zjednoczonych, przy pracy z bydłem i owcami na ranczach.

Wzorzec dopuszcza cztery umaszczenia podstawowe: blue merle (srebrzystoszary marmurek z czarnymi plamami), czarne, red merle (jasnorudy marmurek) i rude — każde może mieć białe znaczenia i miedziane podpalania. Częste są oczy w dwóch kolorach albo z niebieskimi plamkami, szczególnie u psów merle.

Część psów rodzi się z naturalnie krótkim ogonem — to cecha dziedziczna, a nie zabieg. W Polsce przycinanie psom uszu i ogonów dla wyglądu (tzw. kopiowanie) jest zakazane ustawą o ochronie zwierząt, dlatego pies z polskiej hodowli ma naturalne uszy i ogon. Ucho czy ogon skraca się wyłącznie z powodów medycznych, decyzją lekarza weterynarii. Uwaga: „miniaturowy owczarek australijski” (mini aussie) to nie mniejsza odmiana tej rasy, tylko osobna, nieuznana przez FCI rasa.

Owczarek australijski — charakter i dla kogo (a dla kogo nie)

Aussie jest pracowity, inteligentny, bardzo przywiązany do opiekuna i czujny. Wobec rodziny bywa wylewny, wobec obcych — zdystansowany, a wielu przedstawicieli rasy chętnie pilnuje domu. Ma silny instynkt pasterski: zagania, okrąża, czasem szczypie w pięty. Dobrze odnajduje się w sportach — agility, obedience, frisbee, pracy węchowej.

To cechy typowe dla rasy, a nie gwarancja: o charakterze konkretnego psa decydują też rodzice, socjalizacja w pierwszych miesiącach i wychowanie.

Dla kogo owczarek australijski jest dobrym wyborem: dla aktywnej osoby lub rodziny, która lubi ruch na świeżym powietrzu, chce szkolić psa i ma na to codziennie realny czas — najlepiej z ogrodem i z dostępem do szkoły dla psów.

Dla kogo nie: dla kogoś, kto szuka psa „do towarzystwa na kanapie” albo na krótkie spacery wokół bloku; dla domu, gdzie pies zostaje sam na długie godziny; dla osób, które nie lubią sierści w domu. Źle prowadzony aussie z nudy i nadmiaru energii łatwo staje się reaktywny — szczeka na ludzi i psy, broni zasobów albo zagania domowników. W rasie zdarza się nadwrażliwość na dźwięki i bodźce, więc socjalizacja szczeniaka ma tu ogromne znaczenie.

Pielęgnacja owczarka australijskiego: sierść, kąpiel, uszy i pazury

Aussie wyczesuj 2–3 razy w tygodniu, a w czasie linienia — zwykle wiosną i jesienią — codziennie. Zaczynaj od miejsc, gdzie sierść kołtuni się najszybciej: za uszami, na grzywie, na „portkach” z tyłu ud i pod pachami. Do podszerstka sprawdza się narzędzie z metalowym ostrzem, np. Furminator dla psów długowłosych, a do rozczesywania piór i kołtunów — Trixie grzebień metalowy. Więcej narzędzi znajdziesz w kategorii szczotka dla psa, a technikę — w poradniku jak szczotkować psa.

• Nie strzyż „na lato”. Podwójna sierść izoluje od upału i słońca, a zgolona może odrosnąć nierówno. Wystarczy wyrównać włos między opuszkami i wokół łap.
• Kąpiel zwykle co kilka tygodni albo po wytarzaniu się; po kąpieli dokładnie wysusz podszerstek — wilgotny przy skórze sprzyja podrażnieniom (jak często kąpać psa).
• Uszy załamane i owłosione sprawdzaj raz w tygodniu; czyść tylko widoczną część małżowiny.
• Pazury i zęby — pazury skracaj, gdy stukają o podłogę, zęby czyść kilka razy w tygodniu.

Czym karmić owczarka australijskiego?

Aussie jest psem na granicy średnich i dużych ras, a jego zapotrzebowanie zależy bardziej od pracy niż od samej masy. Psu, który trenuje sport albo pracuje przy zwierzętach, pasuje sucha karma dla psa o wyższej energii, np. Brit Premium by Nature Sport; psu „rodzinnemu” na spacerach wystarczy zwykła karma dla ras średnich. Porcję licz według masy i aktywności — pomoże ile karmy dziennie dla psa — i odejmuj od niej smakołyki z treningu.

Szczeniak i młody pies powinien dostawać karmę dla młodych psów ras średnich albo dużych — przy rasie z pogranicza wybierz ją według przewidywanej masy dorosłego psa, np. Happy Dog Fit & Vital Junior. Szczegóły w poradniku czym karmić szczeniaka. Raz w miesiącu sprawdź kondycję: żebra powinny dać się wyczuć pod palcami — przy tej gęstej sierści oceniaj dłonią, nie wzrokiem.

Ile ruchu potrzebuje owczarek australijski? Wychowanie i zajęcia

Dorosły aussie potrzebuje orientacyjnie ok. 2 godzin ruchu dziennie, w tym zajęć, które angażują głowę. Najbardziej cieszą go:

• praca nosem — szukanie smakołyków, tropienie, mata węchowa, np. Trixie Sniffing Carpet — sposób na deszczowe dni opisuje poradnik mata węchowa i sposoby na nudę w domu;
• zabawy z zasadami — aport i przeciąganie z komendą „puść”, np. Chuckit Ultra Bumper Tug (aport i szarpak w jednym);
• sporty kynologiczne — agility, obedience, dog frisbee, a dla chętnych — praca przy owcach (pasienie).

Aussie szybko się uczy, ale jest wrażliwy — najlepiej reaguje na szkolenie z nagrodą i spokojnym, konsekwentnym opiekunem. Od szczeniaka ucz go wyciszenia, spokojnego mijania psów i ludzi oraz niezaganiania domowników. Jeśli młody pies zaczyna szczekać i rzucać się na smyczy, nie czekaj, aż „wyrośnie” — zacznij pracę od razu (reaktywność psa na smyczy). U rosnącego szczeniaka unikaj skoków i długiego biegania przy rowerze.

Zdrowie owczarka australijskiego — na co uważać

Owczarek australijski to zasadniczo wytrzymała rasa, ale ma kilka predyspozycji, o które warto pytać hodowcę:

• Oczy. W rasie występuje dziedziczna zaćma, postępujący zanik siatkówki i anomalia oka collie — dobre hodowle badają oczy rodziców i szczeniąt u lekarza okulisty (zaćma u psa).
• MDR1. Część psów ma mutację genu MDR1, przez którą niektóre leki działają silniej i mogą być groźne. Test DNA rodziców albo szczeniaka powie, czy pies ją ma — wynik zawsze przekaż lekarzowi weterynarii.
• Stawy. Zdarza się dysplazja stawów biodrowych i łokciowych (dysplazja u psa).
• Padaczka. Występuje w rasie częściej niż przeciętnie; pierwszy atak drgawek zawsze wymaga wizyty.

Do lecznicy jedziesz natychmiast, gdy pojawią się drgawki trwające dłużej niż 5 minut, kolejny atak tego samego dnia albo pierwszy atak w życiu. Od czego zależy długość życia psa, opisuje tekst ile żyje pies.

Jak kupić albo adoptować owczarka australijskiego odpowiedzialnie

Szczeniaka rasowego szukaj w hodowli zarejestrowanej w Związku Kynologicznym w Polsce (ZKwP), który należy do Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI). Pies z takiej hodowli dostaje rodowód, a jego rodzice muszą mieć uprawnienia hodowlane — w wielu rasach także wyniki badań w kierunku chorób dziedzicznych. Przed rezerwacją poproś o wyniki badań rodziców — w tej rasie najważniejsze są: prześwietlenie stawów biodrowych i łokciowych, badanie oczu u lekarza weterynarii okulisty, testy genetyczne dostępne dla rasy (m.in. MDR1, dziedziczna zaćma, zanik siatkówki, anomalia oka collie).

Dwa psy merle nie powinny być łączone w parę. Szczenięta z takiego krycia mogą odziedziczyć podwójny gen merle, który u części z nich wiąże się z głuchotą i wadami oczu — takie psy są często prawie całe białe. Zapytaj hodowcę o umaszczenie obojga rodziców; odpowiedzialna hodowla łączy merle wyłącznie z psem o jednolitym umaszczeniu.

Ogłoszenie „rasowy, bez rodowodu, rodzice na miejscu” to zwykle pseudohodowla: nikt nie sprawdził zdrowia rodziców, a szczenię może wyrosnąć na psa innej wielkości i o innym charakterze, niż obiecywano. Rodowód nie jest „papierem dla wystawców” — to jedyny dowód, że za szczeniakiem stoi kontrolowana hodowla.

1. Odwiedź hodowlę przed rezerwacją. Zobacz matkę szczeniąt i to, jak reaguje na gości — w tej rasie temperament rodziców bardzo się liczy.
2. Wybieraj charakter, nie kolor. Umaszczenie i kolor oczu to najmniej ważne kryterium — zapytaj, które szczenię jest spokojniejsze, a które bardziej „pracujące”.
3. Sprawdź dokumenty. Rodowód, wyniki badań i testów rodziców, książeczka zdrowia, umowa kupna.
4. Zaplanuj socjalizację. Pierwsze miesiące to codzienne, spokojne poznawanie świata — więcej w poradniku socjalizacja szczeniaka.

Cena szczeniaka zależy od hodowli, linii i dokumentów, dlatego jej nie podajemy. Podejrzanie tani „rasowy” szczeniak to sygnał ostrzegawczy, nie okazja. Psy tej rasy trafiają też do schronisk i fundacji, w tym do organizacji zajmujących się jedną rasą. Adopcja dorosłego psa ma ważną zaletę: znasz już jego wielkość, charakter i stan zdrowia. Jak wyglądają pierwsze tygodnie, opisuje poradnik o psie ze schroniska.

Rasy podobne do owczarka australijskiego

• Border collie — najbliższy krewny z charakteru: lżejszy, jeszcze bardziej skupiony na pracy z człowiekiem, mniej stróżujący.
• Owczarek niemiecki — większy pies pracujący, mocniej nastawiony na pilnowanie i obronę, z podobnym linieniem.
• Corgi — też pasterz z instynktem zaganiania, ale mały, na krótkich łapach i z mniejszymi potrzebami ruchu.

Owczarek australijski — co zapamiętać

• Aussie to pies pasterski do pracy: potrzebuje ok. 2 godzin ruchu i codziennych zadań dla głowy.
• Jest czujny wobec obcych i łatwo staje się reaktywny bez wczesnej socjalizacji i nauki spokoju.
• Gęsta, półdługa sierść obficie linieje — wyczesywanie 2–3 razy w tygodniu, w sezonie codziennie, bez strzyżenia.
• Kupując szczeniaka, pytaj o badania oczu, stawów, test MDR1 i o to, czy rodzice nie są oboje merle.
• „Mini aussie” to osobna, nieuznana przez FCI rasa, a nie mała odmiana owczarka australijskiego.

Następny krok: jeśli aussie pasuje do Twojego stylu życia, znajdź szkołę dla psów w okolicy jeszcze przed przyjazdem szczeniaka — i hodowlę, która pokaże wyniki badań rodziców.