Owczarek belgijski i malinois — charakter, odmiany, pielęgnacja i dla kogo jest ta rasa

Owczarek belgijski to pies na granicy dużych i średnich ras — o innych dużych psach do pracy i rodziny piszemy w przeglądzie duże rasy psów. Tutaj znajdziesz wszystko o samej rasie i jej czterech odmianach, ze szczególnym uwzględnieniem malinois.

Owczarek belgijski — rasa w skrócie

Grupa FCI	grupa 1 — psy pasterskie i zaganiające (sekcja owczarków); cztery odmiany: groenendael, tervueren, malinois, laekenois
Pochodzenie	Belgia, koniec XIX wieku
Wielkość	średnia–duża rasa (na granicy filtrów sklepu: rasy średnie 10–25 kg i rasy duże 26–45 kg) — psy zwykle jak rasy duże, suki bywają lżejsze — karmę dobieraj do masy swojego psa
Masa (orientacyjnie)	psy ok. 25–30 kg, suki ok. 20–25 kg
Wysokość w kłębie	psy ok. 60–66 cm, suki ok. 56–62 cm
Długość życia (orientacyjnie)	12–14 lat
Sierść i pielęgnacja	średnia — zależy od odmiany: długowłose czesanie 2–3 razy w tygodniu, malinois — raz w tygodniu, w czasie linienia częściej
Aktywność	bardzo wysoka — codziennie 2 godziny i więcej ruchu oraz regularne szkolenie; malinois — praca na poziomie sportowym
Na pierwszego psa?	nie — pies dla doświadczonego opiekuna, który chce codziennie szkolić; malinois — zdecydowanie nie na pierwszego psa
Do mieszkania w bloku?	raczej nie — dom z ogrodem ułatwia życie, ale o spokoju psa decyduje praca, nie metraż
Do domu z dziećmi?	raczej tak — z rodziną związany, ale bardzo szybki i pobudliwy — wymaga kontroli przy małych dzieciach

Jak wygląda owczarek belgijski? Cztery odmiany — od groenendaela do malinois

Owczarek belgijski to średnio duży, suchy i bardzo zwinny pies o kwadratowej sylwetce, eleganckiej głowie i trójkątnych, stojących uszach. Według FCI to jedna rasa, która ma cztery odmiany różniące się sierścią i umaszczeniem:

• Groenendael — długowłosy, jednolicie czarny;
• Tervueren — długowłosy, płowy albo szary z czarnym nalotem i czarną maską;
• Malinois — krótkowłosy, płowy z czarnym nalotem i czarną maską; najpopularniejsza odmiana w Polsce;
• Laekenois — szorstkowłosy, płowy z ciemniejszym nalotem; najrzadszy.

Odmiany łączy budowa i temperament, ale malinois w praktyce stał się osobnym światem: większość psów tej odmiany pochodzi z linii hodowanych do pracy w policji, wojsku i sporcie obronnym. Długowłose groenendaele i tervuereny częściej pochodzą z linii wystawowych i rodzinnych — wciąż energicznych, ale zwykle łatwiejszych w codziennym życiu.

Owczarek belgijski i malinois — charakter i dla kogo (a dla kogo nie)

Owczarek belgijski jest niezwykle szybki, czujny, wrażliwy i silnie związany z opiekunem. Uczy się błyskawicznie, kocha pracę i źle znosi bezczynność. Wobec obcych bywa zdystansowany, a wiele psów ma wyraźny instynkt pilnowania i obrony. Malinois łączy to z ogromnym popędem do zdobyczy i gryzienia — dlatego jest psem służb.

To cechy typowe dla rasy, a nie gwarancja: o charakterze konkretnego psa decydują też rodzice, socjalizacja w pierwszych miesiącach i wychowanie.

Dla kogo owczarek belgijski jest dobrym wyborem: dla doświadczonego opiekuna, który chce codziennie szkolić psa i uprawiać z nim sport — obedience, tropienie, agility, sport obronny — i ma czas na ponad 2 godziny zajęć dziennie. Długowłose odmiany sprawdzą się też w aktywnej rodzinie, która lubi trening.

Dla kogo nie: na pierwszego psa (malinois — zdecydowanie nie); dla osób, które szukają psa „do domu i na spacery”; dla domu, gdzie pies zostaje sam na cały dzień; dla kogoś, kto nie ma czasu na szkolenie i socjalizację. Niedociążony malinois potrafi gryźć przedmioty i ludzi w zabawie, kręcić się w kółko, atakować cienie albo przejąć kontrolę nad domem. To nie jest „ładny owczarek do ogrodu” — to sportowiec, który potrzebuje pracy jak powietrza.

Pielęgnacja owczarka belgijskiego: sierść, kąpiel, uszy i pazury

Pielęgnacja zależy od odmiany. Malinois wystarczy przeczesanie gumowym zgrzebłem albo szczotką raz w tygodniu; długowłose groenendaele i tervuereny czesz 2–3 razy w tygodniu, zwłaszcza za uszami, na „portkach” i ogonie, a szorstkowłosego laekenois — regularnie, bez strzyżenia. Wszystkie odmiany mają podszerstek i w czasie linienia gubią dużo włosa — wtedy przydaje się zgrzebło z metalowymi ząbkami, np. Trixie zgrzebło z obrotową rączką. Więcej narzędzi znajdziesz w kategorii szczotka dla psa, a cykl linienia opisuje poradnik linienie u psa.

• Kąpiel rzadko — zwykle co kilka tygodni albo po ubrudzeniu; sierść belgów dobrze się „samooczyszcza”.
• Pazury sprawdzaj co 2–3 tygodnie, zwłaszcza u psa, który trenuje na miękkim podłożu (jak obciąć psu pazury).
• Zęby — psy, które dużo gryzą i szarpią, częściej łamią i ścierają zęby; zaglądaj do pyska co tydzień.

Czym karmić owczarka belgijskiego?

Owczarek belgijski jest suchy i umięśniony — powinien mieć wyraźną talię i wyczuwalne żebra. Na co dzień sprawdzi się sucha karma dla psa dla ras dużych (w sklepie filtr „Wielkość psa: rasy duże”), np. Brit Premium by Nature Adult Large; sukom z dolnej granicy masy zwykle wystarczy karma dla ras średnich. Pies trenujący intensywnie potrzebuje więcej energii niż ten sam pies w okresie odpoczynku — porcję licz według masy i aktywności (ile karmy dziennie dla psa).

Szczeniak belga rośnie szybko i jest bardzo ruchliwy — karm go karmą dla szczeniąt dużych ras, która wspiera równy wzrost, np. PRO PLAN Large Athletic Puppy Sensitive Digestion; szczegóły w poradniku czym karmić szczeniaka. U tej rasy dużą część porcji dobrze jest wykorzystać jako nagrody na treningu.

Ile ruchu potrzebuje owczarek belgijski? Wychowanie i zajęcia

Dorosły owczarek belgijski potrzebuje orientacyjnie 2 godzin ruchu dziennie i więcej, z czego dużą część powinien stanowić trening, a nie samo bieganie. Belgom najlepiej służą:

• szkolenie posłuszeństwa i sport — obedience, agility, tropienie, sporty obronne pod okiem doświadczonego trenera;
• zabawy z regułami — przeciąganie szarpaka z komendami „bierz” i „puść”, np. Trixie lina-ósemka do przeciągania; to także dobry sposób, by nauczyć psa kontroli popędu;
• praca nosem — tropienie i szukanie przedmiotów, a na co dzień spacer węchowy;
• nauka przywołania na długiej lince, np. Trixie linka treningowa — belg reaguje błyskawicznie na ruch i potrafi ruszyć za zwierzyną.

Owczarek belgijski jest wrażliwy: ostre metody szkolenia łatwo niszczą zaufanie, a nadmierne „nakręcanie” zabawą robi z niego psa, który nie umie odpocząć. Od pierwszych tygodni ucz wyciszenia, spokojnego czekania i oddawania zabawki — umiejętność odpoczynku jest u malinois równie ważna jak posłuszeństwo. Szczeniaka nie forsuj skokami i długim bieganiem, dopóki rośnie (stawy psa).

Zdrowie owczarka belgijskiego — na co uważać

Owczarki belgijskie są zwykle wytrzymałe i długo zachowują sprawność, ale w rasie zdarzają się choroby, o które warto pytać hodowcę:

• Padaczka. Występuje w rasie częściej niż przeciętnie, we wszystkich odmianach — pierwszy atak drgawek zawsze wymaga wizyty (padaczka u psa).
• Stawy. Zdarza się dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, ważna zwłaszcza u psów sportowych (dysplazja u psa).
• Oczy. Opisywano dziedziczne choroby oczu, m.in. zaćmę i zanik siatkówki — dobre hodowle badają oczy rodziców.
• Choroby neurologiczne u malinois. U części linii malinois opisano rzadkie, dziedziczne choroby układu nerwowego; dla niektórych istnieją testy DNA — zapytaj hodowcę, które wykonał.

Jak każdy pies o głębokiej klatce piersiowej, belg może być narażony na skręt żołądka — nie trenuj go tuż po jedzeniu. Objawy alarmowe to wzdęty, twardy brzuch i nieudane próby wymiotów (podejrzenie skrętu żołądka) oraz drgawki trwające dłużej niż 5 minut, kolejny atak tego samego dnia albo pierwszy atak w życiu — w obu sytuacjach jedziesz do lecznicy natychmiast (skręt żołądka u psa).

Jak kupić albo adoptować owczarka belgijskiego odpowiedzialnie

Szczeniaka rasowego szukaj w hodowli zarejestrowanej w Związku Kynologicznym w Polsce (ZKwP), który należy do Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI). Pies z takiej hodowli dostaje rodowód, a jego rodzice muszą mieć uprawnienia hodowlane — w wielu rasach także wyniki badań w kierunku chorób dziedzicznych. Przed rezerwacją poproś o wyniki badań rodziców — w tej rasie najważniejsze są: prześwietlenie stawów biodrowych i łokciowych, badanie oczu u lekarza weterynarii okulisty, testy genetyczne dostępne dla rasy i odmiany, informacja o padaczce w rodzinie obojga rodziców.

Ogłoszenie „rasowy, bez rodowodu, rodzice na miejscu” to zwykle pseudohodowla: nikt nie sprawdził zdrowia rodziców, a szczenię może wyrosnąć na psa innej wielkości i o innym charakterze, niż obiecywano. Rodowód nie jest „papierem dla wystawców” — to jedyny dowód, że za szczeniakiem stoi kontrolowana hodowla.

1. Wybierz odmianę i linię świadomie. Malinois z linii użytkowej to pies do sportu i pracy; do aktywnej rodziny częściej poleca się groenendaela albo tervuerena z linii o spokojniejszym temperamencie.
2. Poznaj rodziców. Zobacz, jak matka szczeniąt reaguje na obcych i bodźce — u belgów temperament rodziców bardzo się dziedziczy.
3. Sprawdź dokumenty. Rodowód, wyniki badań rodziców, książeczka zdrowia, umowa kupna.
4. Zapisz się do szkoły dla psów. Najlepiej do trenera, który zna rasę — i zacznij socjalizację od pierwszego dnia (socjalizacja szczeniaka).

Cena szczeniaka zależy od hodowli, linii i dokumentów, dlatego jej nie podajemy. Podejrzanie tani „rasowy” szczeniak to sygnał ostrzegawczy, nie okazja. Malinois coraz częściej trafiają do schronisk i fundacji — zwykle dlatego, że nowy opiekun nie poradził sobie z energią psa. Przy adopcji dorosłego belga najlepiej działać z fundacją, która zna rasę i dobierze psa do Twojego doświadczenia. Psy tej rasy trafiają też do schronisk i fundacji, w tym do organizacji zajmujących się jedną rasą. Adopcja dorosłego psa ma ważną zaletę: znasz już jego wielkość, charakter i stan zdrowia. Jak wyglądają pierwsze tygodnie, opisuje poradnik o psie ze schroniska.

Rasy podobne do owczarka belgijskiego

• Owczarek niemiecki — najbliższy kuzyn z pracy w służbach: cięższy, spokojniejszy w domu i zwykle łatwiejszy dla mniej doświadczonego opiekuna.
• Border collie — równie szybki w nauce, ale mniejszy, bez instynktu obrony; pies do sportu, nie do pilnowania.
• Owczarek australijski — energiczny pasterz o podobnej wrażliwości, z gęstszą sierścią i mniejszym popędem do gryzienia.

Owczarek belgijski — co zapamiętać

• Owczarek belgijski to jedna rasa w czterech odmianach: groenendael, tervueren, malinois i laekenois.
• To pies do pracy: ponad 2 godziny ruchu i codzienne szkolenie; malinois — na poziomie sportowym.
• Nie na pierwszego psa — zwłaszcza malinois z linii użytkowej.
• Ucz go spokoju i oddawania zabawki tak samo konsekwentnie jak posłuszeństwa.
• Kupując szczeniaka, pytaj o stawy, oczy i padaczkę w rodzinie rodziców.

Następny krok: zanim kupisz belga, odwiedź klub albo szkołę, w której trenują psy tej rasy — zobaczysz na żywo, ile pracy potrzebują, i poznasz hodowców z polecenia.