Gołębie ozdobne - rasy: pawik, garłacz, kapucyn i inne

Gołębie ozdobne to rasy gołębia domowego hodowane dla wyglądu - nietypowych piór, kształtu ciała albo postawy - a nie dla szybkich lotów. Najbardziej znane rasy to pawik z ogonem jak wachlarz, garłacz z nadmuchanym wolem, kapucyn z kryzą piór wokół głowy i mewka z krótkim dziobem. Wiele z nich słabo lata, dlatego żyje w wolierze, a hodowla wymaga suchego pomieszczenia, mieszanki ziaren, gritu i współpracy z klubem hodowców.

Gołębie ozdobne - co to za ptaki?

Wszystkie rasy gołębia domowego - ozdobne, pocztowe i mięsne - pochodzą od dzikiego gołębia skalnego. Przez wieki hodowcy wybierali ptaki z ciekawymi cechami: większym ogonem, kryzą, wolem, piórami na nogach. Tak powstały setki ras, opisanych dziś we wzorcach, czyli dokładnych opisach wyglądu, według których ocenia się ptaki na wystawach.

Gołąb ozdobny różni się od pocztowego celem hodowli: pocztowy ma szybko wracać do gołębnika, ozdobny - dobrze wyglądać i spełniać wzorzec rasy. O hodowli gołębi lotowych, gołębniku i lotach piszemy w poradniku gołębie pocztowe. Gołąb rasowy to też co innego niż gołąb miejski - ten jest potomkiem zdziczałych gołębi domowych i nie ma właściciela (o nim więcej w tekście karmienie gołębi w mieście).

Jakie są rasy gołębi ozdobnych?

Hodowcy dzielą gołębie ozdobne na grupy według cechy, która najbardziej je wyróżnia. To uproszczony podział - dokładne grupy i nazwy ras określają związki hodowców.

Grupa	Co je wyróżnia	Przykłady ras
Strukturalne (pierzaste)	nietypowy układ piór: wachlarz ogona, kryza, kędzierzawe pióra	pawik, kapucyn, gołąb kędzierzawy
Garłacze	wole nadmuchiwane jak balon, wyprostowana sylwetka	garłacze różnych odmian
Mewki	krótki dziób, okrągła głowa, falbanka piór na piersi	mewki
Bębniki	pióra na nogach, rozeta na głowie, charakterystyczny głos	bębniki
Brodawczaki	mięsiste narośle wokół dzioba i oczu	brodawczaki
Kurakowate i mięsne	krępa sylwetka, duża masa ciała	modena, king

Najbardziej znane rasy gołębi ozdobnych

Pawik

Pawik nosi uniesiony ogon rozłożony jak wachlarz - ma w nim znacznie więcej piór niż zwykły gołąb - i wygina szyję do tyłu, tak że głowa niemal dotyka ogona. To jedna z najpopularniejszych ras ozdobnych, spokojna i łatwa w obyciu. Lata słabo, dlatego potrzebuje woliery z niskimi półkami i ochrony przed wiatrem, który łatwo wywraca ptaka z rozłożonym ogonem.

Garłacz

Garłacz nadmuchuje wole jak balon, przez co jego głowa wydaje się mała, a sylwetka - wysoka i wyprostowana. Garłacze to ptaki pokazowe: na wystawach ocenia się kształt wola, długość nóg i postawę. Duże wole sprawia, że ptak wymaga spokojnej woliery, a przy karmieniu i upałach - uwagi hodowcy, bo problemy z wolem trzeba pokazać lekarzowi.

Kapucyn

Kapucyn ma kryzę odwróconych piór, która otula tył i boki głowy jak kaptur - stąd nazwa. Pióra kryzy ograniczają mu pole widzenia, więc łatwiej się płoszy i gorzej radzi sobie w locie. Najlepiej czuje się w spokojnej wolierze, a jego kryza wymaga suchego podłoża i czystego otoczenia, żeby się nie sklejała.

Mewka

Mewka to mały gołąb z krótkim dziobem, okrągłą głową i falbanką piór na piersi. Jest zwinna i często lepiej lata niż inne rasy ozdobne. Krótki dziób utrudnia jednak karmienie piskląt, dlatego hodowcy mewek z doświadczeniem często podkładają jaja pod inne pary gołębi, tzw. mamki.

Bębnik

Bębnik ma nogi porośnięte długimi piórami, często rozetę piór na czole i niski, wibrujący głos przypominający bębnienie - od niego wzięła się nazwa. Upierzone nogi łatwo się brudzą i mokną, więc bębnik potrzebuje bardzo suchego, czystego podłoża i częstego sprzątania.

Gołąb kędzierzawy

U gołębia kędzierzawego pióra na skrzydłach i grzbiecie są zakręcone na zewnątrz, co daje efekt kędzierzawego płaszcza. Takie pióra gorzej chronią przed deszczem i zimnem, dlatego ptak potrzebuje zadaszonej, osłoniętej woliery.

Brodawczak

Brodawczak ma wokół dzioba i oczu mięsiste narośle, które z wiekiem się powiększają. To rasa dla doświadczonych hodowców - narośle trzeba utrzymywać w czystości i obserwować, czy nie przeszkadzają ptakowi w jedzeniu i widzeniu.

Modena i king

Modena to krępy gołąb o krótkim, uniesionym ogonie, przypominający z sylwetki małą kurę; king to duży, ciężki gołąb pierwotnie hodowany jako rasa mięsna, dziś także wystawowy. Oba słabo latają i dobrze znoszą życie w wolierze. Wśród ras ozdobnych są też rasy polskie, m.in. polski rysiek - o ich wzorcach najwięcej powie miejscowy klub hodowców.

Czego potrzebują gołębie ozdobne?

Podstawy są takie same jak u innych gołębi - różni się głównie to, jak bardzo dana rasa jest wrażliwa na wilgoć, przeciąg i ciasnotę.

• Sucha, jasna woliera lub gołębnik. Rasy z bogatym upierzeniem (pawiki, kapucyny, bębniki) źle znoszą wilgoć i błoto - podłoże ma być suche, a pomieszczenie przewiewne, ale bez przeciągów. Szczegóły budowy opisuje poradnik gołębie pocztowe.
• Niskie półki i dużo miejsca. Ptaki, które słabo latają, potrzebują siedzisk na niewielkiej wysokości i łatwego dojścia do karmidła i wody. Tłok sprzyja chorobom i niszczy ozdobne pióra.
• Mieszanka ziaren, grit i minerały. Podstawą jest mieszanka zbóż i nasion strączkowych, do tego stały dostęp do gritu, który pomaga rozcierać ziarno, i do minerałów - dlaczego, wyjaśnia poradnik sepia, grit i minerały dla ptaków. Z jakich ziaren składa się mieszanka i jak ją dopasować do rasy, wyjaśnia poradnik karma dla gołębi. W naszym sklepie znajdziesz grit i uzupełnienie karmy dla ptaków oraz kostki mineralne dla ptaków; karm dla gołębi dziś nie mamy w ofercie.
• Woda i kąpiel. Świeża woda codziennie, a w ciepłe dni płaska, szeroka wanienka - gołębie chętnie się kąpią, co pomaga im dbać o pióra.
• Spokój w czasie pierzenia. Po sezonie lęgowym gołębie wymieniają pióra; ptaki wystawowe potrzebują wtedy dobrej karmy i ciszy. Jak przebiega pierzenie, opisuje poradnik pierzenie u ptaków.

Jak zacząć hodowlę gołębi ozdobnych?

• Wybierz jedną rasę na start. Każda ma swój wzorzec i swoje wymagania; łatwiej nauczyć się jednej rasy dobrze niż kilku po trochu.
• Znajdź klub hodowców. Kluby i związki hodowców gołębi rasowych organizują wystawy, wydają obrączki rodowe i pomagają znaleźć sprawdzonych hodowców.
• Sprawdź przepisy w swojej okolicy. Regulamin wspólnoty, plan zagospodarowania i sąsiedzi - zanim postawisz wolierę. Zapytaj też powiatowego lekarza weterynarii, czy stado trzeba zgłosić.
• Kupuj od hodowcy i rób kwarantannę. Nowe ptaki trzymaj kilka tygodni osobno od reszty stada - zasady opisuje poradnik kwarantanna nowego ptaka.

Wystawy gołębi rasowych - jak ocenia się ptaki?

Dla wielu hodowców wystawa jest celem całego roku. Sędzia porównuje każdego ptaka z wzorcem rasy: ocenia sylwetkę, postawę, kształt głowy i dzioba, ułożenie ozdobnych piór, barwę i rysunek upierzenia. Liczy się też kondycja - czyste, kompletne pióra, żywe oko i spokojne zachowanie w klatce wystawowej.

Ptaki przygotowuje się do wystawy tygodniami: przyzwyczaja do klatki wystawowej i do dotyku, dba o pióra po pierzeniu i o spokój przed transportem. Nawet jeśli nie planujesz startów, warto odwiedzić wystawę - zobaczysz wiele ras naraz, porozmawiasz z hodowcami i dowiesz się, które rasy są łatwiejsze na początek.

Zdrowie gołębi ozdobnych i Twoje

Gołębie w stadzie łatwo przekazują sobie choroby i pasożyty, dlatego liczą się czystość, kwarantanna i regularne kontrole u lekarza znającego ptaki - jak go znaleźć, opisuje poradnik weterynarz dla ptaków. Profilaktykę i szczepienia ustala lekarz. Raz w tygodniu obejrzyj pióra i skórę pod skrzydłami - u ras z bujnym upierzeniem pasożyty łatwo przeoczyć (więcej w tekście roztocza u ptaków).

Pył z piór i odchodów u części osób wywołuje alergię, a niektóre choroby gołębi mogą przenosić się na ludzi - sprzątaj w rękawicach i masce przeciwpyłowej, a o objawach u ludzi przeczytasz w poradniku alergia na ptaki. W okresach zagrożenia ptasią grypą powiatowy lekarz weterynarii może nakazać trzymanie ptaków w zamknięciu - śledź komunikaty dla swojego powiatu.

Gołębie ozdobne - co zapamiętać

• Gołębie ozdobne to rasy hodowane dla wyglądu; wszystkie pochodzą od gołębia skalnego.
• Najbardziej znane: pawik, garłacz, kapucyn, mewka, bębnik - każda rasa ma swój wzorzec.
• Wiele ras słabo lata i żyje w wolierze; bogate upierzenie wymaga suchego podłoża.
• Karma to mieszanka ziaren, do tego grit, minerały, świeża woda i kąpiel.
• Zacznij od jednej rasy, klubu hodowców i kwarantanny nowych ptaków.