Gołębie pocztowe i ozdobne - hodowla w gołębniku

Gołębie pocztowe to rasa gołębia domowego wyhodowana do szybkiego powrotu do własnego gołębnika - nawet z odległości kilkuset kilometrów. Dziś hoduje się je głównie do sportu, czyli lotów konkursowych, a obok nich gołębie ozdobne, cenione za wygląd. Hodowla wymaga suchego, przewiewnego gołębnika, codziennego karmienia mieszanką ziaren, stałego dostępu do wody i gritu oraz współpracy z lekarzem weterynarii i doświadczonymi hodowcami.

Gołąb pocztowy - co to za ptak?

Gołąb pocztowy to udomowiona forma gołębia skalnego, tego samego dzikiego przodka, od którego pochodzą gołębie miejskie. Hodowcy przez pokolenia wybierali ptaki, które najszybciej i najpewniej wracały do domu, dlatego gołąb pocztowy jest smukły, mocno umięśniony i wytrzymały. Nazwa pochodzi z czasów, gdy ptaki przenosiły wiadomości przypięte do nóżki.

To nie jest ten sam ptak, który zakłada gniazda na blokach - o gołębiach miejskich piszemy w poradnikach gołębie na balkonie i karmienie gołębi w mieście. Gołąb pocztowy ma właściciela, obrączkę rodową i swój gołębnik.

Jak gołąb pocztowy trafia do domu?

Dokładny mechanizm wciąż badają naukowcy. Najczęściej mówi się o kilku zmysłach naraz: gołębie korzystają ze słońca jako kompasu, wyczuwają pole magnetyczne Ziemi, a bliżej domu rozpoznają krajobraz - drogi, rzeki i budynki. Część badań wskazuje też na rolę zapachów.

Ważne: gołąb pocztowy wraca tylko do swojego gołębnika. Nie da się go wysłać w dowolne miejsce - dawniej ptaki wożono w koszach tam, skąd miały wrócić z wiadomością. Tak działała także słynna „gołębia poczta” agencji Reutera, która w połowie XIX wieku przenosiła notowania giełdowe tam, gdzie brakowało jeszcze linii telegraficznej.

Gołębie pocztowe i ozdobne - czym się różnią?

	Gołębie pocztowe	Gołębie ozdobne
Po co się je hoduje	loty konkursowe, sport, powrót do gołębnika	wygląd, wystawy, przyjemność z hodowli
Wygląd	smukłe, umięśnione, gładkie upierzenie	nietypowe pióra, ogony, kryzy, wola
Wylatywanie	regularne loty treningowe i konkursowe	często woliera, część ras słabo lata
Przykłady	gołąb pocztowy	pawik, garłacz, kapucyn, mewka

Gołębie ozdobne to setki ras o fantazyjnym wyglądzie - pawika, garłacza, kapucyna, mewkę i wiele innych opisujemy w poradniku gołębie ozdobne - rasy.

Jak zacząć hodowlę gołębi pocztowych?

1. Sprawdź przepisy w swojej okolicy. Zanim postawisz gołębnik, sprawdź miejscowy plan zagospodarowania, regulamin wspólnoty albo spółdzielni i porozmawiaj z sąsiadami. Zapytaj też powiatowego lekarza weterynarii, czy stado trzeba zgłosić.
2. Znajdź oddział związku hodowców. Hodowcy gołębi pocztowych zrzeszają się w oddziałach Polskiego Związku Hodowców Gołębi Pocztowych. Tam dowiesz się, jak zdobyć obrączki rodowe i jak wygląda sezon lotowy.
3. Zbuduj gołębnik, zanim przyjadą ptaki. Suchy, przewiewny i zabezpieczony przed drapieżnikami - szczegóły niżej.
4. Kup młode ptaki od sprawdzonego hodowcy. Młode gołębie łatwiej przyzwyczajają się do nowego domu niż dorosłe, które pamiętają poprzedni gołębnik.
5. Zrób kwarantannę. Nowe ptaki trzymaj kilka tygodni osobno od reszty stada - zasady opisuje poradnik kwarantanna nowego ptaka.
6. Ustal profilaktykę z lekarzem weterynarii. Szczepienia i badania planuje lekarz, a wymagania dla ptaków startujących w lotach określa regulamin związku.
7. Naucz młode, gdzie jest dom. Przez pierwsze tygodnie ptaki poznają gołębnik i okolicę z woliery albo lądowiska. Pierwsze krótkie loty zaczynaj dopiero wtedy, gdy wchodzą do środka bez wahania.

Gołębnik - jak powinien wyglądać?

• Sucho i bez przeciągów. Wilgoć i przeciąg to najczęstsze przyczyny problemów w stadzie. Dobra wentylacja ma wymieniać powietrze, ale nie dmuchać na ptaki.
• Jasno. Najlepiej, gdy front gołębnika wychodzi na południe albo wschód, a słońce zagląda do środka.
• Siedziska i boksy lęgowe. Każdy ptak potrzebuje własnej półki do siedzenia, a każda para - boksu z gniazdem. Nie przepełniaj gołębnika: tłok sprzyja chorobom i bójkom.
• Łatwe sprzątanie. Podłoga z warstwą piasku albo z kratką ułatwia codzienne usuwanie odchodów - suchy pył z nich drażni drogi oddechowe ptaków i ludzi.
• Wlot i lądowisko. Okno wlotowe z klapkami pozwala ptakom wejść do środka, ale nie wyjść bez Twojej wiedzy.
• Ochrona przed drapieżnikami i gryzoniami. Kuna, kot, szczur i jastrząb to realne zagrożenie - siatka, szczelne ściany i podniesiona podłoga są obowiązkowe.

Gołębnik krok po kroku - wymiary, wentylacja, wyposażenie

1. Wybierz suche miejsce. Nie w zagłębieniu terenu, gdzie stoi woda, i nie pod drzewami, z których kot albo kuna wskoczą na dach.
2. Policz miejsce od liczby ptaków. Tyle boksów lęgowych, ile par, co najmniej tyle półek-siedzisk, ile ptaków, i zapas na młode. Wnętrze na tyle wysokie, żebyś mógł swobodnie stanąć i sprzątać.
3. Zaplanuj przedziały. Osobna część na młode, osobna na pary w czasie lęgów i miejsce, w którym odizolujesz nowego albo chorego ptaka.
4. Zrób wentylację bez przeciągu. Świeże powietrze wpada otworami nisko z przodu, a ciepłe i wilgotne uchodzi górą, pod dachem. Na wysokości siedzisk ruch powietrza ma być ledwo wyczuwalny.
5. Ustaw poidła i karmidła. Zamknięte poidła i karmidła z daszkiem albo listwą sprawiają, że ptaki nie brudzą wody i ziarna odchodami. Wanienkę do kąpieli wstawiaj na kilka godzin, potem ją wyjmij.
6. Sprawdź gołębnik przed przyjazdem ptaków. Wejdź do środka w deszczowy dzień: sucha podłoga, brak zapachu stęchlizny i szczelin, przez które zmieści się gryzoń, to znak, że jest gotowy.

Czym karmić gołębie pocztowe?

Podstawą jest mieszanka ziaren zbóż i nasion roślin strączkowych - m.in. kukurydzy, pszenicy, jęczmienia i grochu. Skład zmienia się w ciągu roku: inaczej karmi się ptaki w czasie lęgów, lotów, pierzenia i zimowego odpoczynku, dlatego warto ustalić go z doświadczonym hodowcą z oddziału. Jak zmieniać mieszankę w lęgach, pierzeniu i zimą, opisuje poradnik karma dla gołębi. Ptaki potrzebują też stałego dostępu do gritu i minerałów, które pomagają rozcierać ziarno w żołądku - dlaczego, wyjaśnia poradnik sepia, grit i minerały dla ptaków, a grit znajdziesz w dziale uzupełnienie karmy dla ptaków.

Czysta woda codziennie, a w ciepłe dni kąpiel w płaskiej wanience - gołębie chętnie się kąpią, co pomaga im dbać o pióra. Chleb, resztki z obiadu i słone przekąski nie są karmą dla gołębia, ani pocztowego, ani miejskiego.

Lęgi i młode gołębie - jak to wygląda?

Gołębie dobierają się w pary i zwykle trzymają się swojego partnera. Samica składa najczęściej dwa jaja, a wysiadują je na zmianę oboje rodzice - orientacyjnie przez 17–18 dni. Pisklęta przez pierwsze dni dostają od rodziców tak zwane mleczko wolowe, gęstą wydzielinę z wola, a potem coraz więcej rozmiękczonego ziarna.

Obrączkę rodową zakłada się pisklęciu w pierwszym tygodniu życia, póki nóżka jest na tyle mała, że obrączka przez nią przejdzie - później już się nie da. Młode po kilku tygodniach opuszczają gniazdo i zaczynają poznawać okolicę gołębnika. Co oznacza numer obrączki i dlaczego jej się nie zdejmuje, wyjaśnia tekst obrączka ptaka.

Ile czasu zajmuje hodowla gołębi pocztowych?

Gołębie to zwierzęta na co dzień, nie na weekendy. Codziennie trzeba je nakarmić, dać świeżą wodę, sprzątnąć odchody i przy dobrej pogodzie wypuścić na oblot wokół gołębnika. W sezonie lotów dochodzą treningi i dowożenie ptaków na punkt wkładania do koszy. Jeśli wyjeżdżasz, potrzebujesz zaufanej osoby, która zna ptaki i gołębnik.

Zdrowie gołębi i Twoje - o czym pamiętać?

Gołębie w stadzie łatwo przekazują sobie choroby, dlatego liczą się czystość, kwarantanna nowych ptaków i regularne kontrole u lekarza znającego ptaki - jak go znaleźć, opisuje poradnik weterynarz dla ptaków. Część chorób gołębi, np. chlamydioza zwana ornitozą, może przenosić się na ludzi, a pył z piór i odchodów u niektórych osób wywołuje alergię - o objawach pisze tekst alergia na ptaki. Gołębnik sprzątaj w rękawicach i masce przeciwpyłowej. Raz w tygodniu obejrzyj też pióra i skórę pod skrzydłami ptaków - pasożyty zewnętrzne łatwo przechodzą w stadzie z ptaka na ptaka, a jak je rozpoznać, opisuje poradnik roztocza u ptaków.

W okresach zagrożenia ptasią grypą powiatowy lekarz weterynarii może wprowadzić ograniczenia, np. obowiązek trzymania ptaków w zamknięciu. Śledź komunikaty dla swojego powiatu.

Znalazłeś gołębia z obrączką - co zrobić?

Zmęczony gołąb pocztowy, który przysiadł na balkonie albo w ogrodzie, zwykle potrzebuje tylko odpoczynku. Daj mu płaską miskę z wodą i garść ziarna - nie chleb - i zostaw w spokoju. Najczęściej po kilku godzinach albo dniu odleci sam.

Jeśli ptak nie odlatuje, spisz numer z obrączki rodowej i skontaktuj się z najbliższym oddziałem związku hodowców - po numerze można zwykle ustalić właściciela. Gołąb ranny, osowiały albo z niesprawnym skrzydłem potrzebuje pomocy: co robić krok po kroku, opisuje poradnik znalazłem dzikie zwierzę.

Gołębie pocztowe - co zapamiętać

• Gołąb pocztowy wraca wyłącznie do swojego gołębnika - to podstawa całego sportu.
• Zanim kupisz ptaki: przepisy lokalne, oddział związku, gotowy gołębnik.
• Gołębnik ma być suchy, jasny, bez przeciągów i zabezpieczony przed drapieżnikami.
• Karma to mieszanka ziaren dopasowana do pory roku, plus grit, minerały i czysta woda.
• Profilaktykę i szczepienia ustala lekarz weterynarii; sprzątaj w rękawicach i masce.