Samojed — charakter, pielęgnacja, zdrowie i dla kogo jest ta rasa

Samojed to średniej wielkości pies zaprzęgowy, którego potrzeby są podobne do potrzeb innych aktywnych psów z przeglądu średnie rasy psów. Tutaj znajdziesz wszystko o samej rasie: wygląd, charakter, pielęgnację białej sierści, żywienie, ruch, zdrowie i to, jak wybrać szczeniaka.

Samojed — rasa w skrócie

Grupa FCI	grupa 5 — szpice i psy w typie pierwotnym (sekcja szpiców nordyckich psów zaprzęgowych)
Pochodzenie	północna Syberia; rasę ukształtowano w Wielkiej Brytanii na przełomie XIX i XX wieku
Wielkość	średnia–duża rasa (na granicy filtrów sklepu: rasy średnie 10–25 kg i rasy duże 26–45 kg) — suki zwykle jak rasy średnie, psy często jak duże
Masa (orientacyjnie)	psy ok. 25–30 kg, suki ok. 17–25 kg
Wysokość w kłębie	psy 54–60 cm, suki 50–56 cm
Długość życia (orientacyjnie)	12–14 lat
Sierść i pielęgnacja	wysoka — czesanie do skóry 2–3 razy w tygodniu, w czasie linienia codziennie
Aktywność	wysoka — orientacyjnie 1,5–2 godziny ruchu dziennie, z zabawą i zadaniami
Na pierwszego psa?	raczej tak — przyjazny i chętny do współpracy — jeśli masz czas na ruch, towarzystwo i bardzo dużo czesania
Do mieszkania w bloku?	raczej nie — da się, ale samojed dużo szczeka, mocno linieje i źle znosi samotność — sąsiedzi to odczują
Do domu z dziećmi?	tak — łagodny i towarzyski; młody pies bywa wylewny i może przewrócić małe dziecko

Jak wygląda samojed? Biała sierść i „uśmiech”

Samojed to średniej wielkości szpic o obfitej, odstającej od ciała białej sierści, czarnym nosie i wargach, stojących uszach i puszystym ogonie zakręconym na grzbiecie. Uniesione kąciki warg dają charakterystyczny „uśmiech samojeda”, z którego rasa słynie. Pod długą okrywą rośnie bardzo gęsty, miękki podszerstek.

Wzorzec dopuszcza umaszczenie czysto białe, kremowe albo białe z biszkoptowym odcieniem — inne kolory nie występują. Rasa nie dzieli się na odmiany. Suki mają zwykle skromniejszą szatę i mniejszą kryzę niż psy.

Samojed — charakter i dla kogo (a dla kogo nie)

Samojed jest pogodny, towarzyski, przyjazny wobec ludzi i innych psów — przez pokolenia mieszkał z ludźmi w namiotach, pasł renifery i ciągnął sanie. Nie jest stróżem: obcego raczej przywita, niż przegoni. Bardzo potrzebuje towarzystwa i źle znosi długą samotność. Jest też głośny — szczeka, „gada” i wyje częściej niż wiele innych ras, a z instynktu pasterskiego bywa, że zagania biegające dzieci czy inne zwierzęta.

To cechy typowe dla rasy, a nie gwarancja: o charakterze konkretnego psa decydują też rodzice, socjalizacja w pierwszych miesiącach i wychowanie.

Dla kogo samojed jest dobrym wyborem: dla aktywnej rodziny, która spędza dużo czasu w domu i na dworze, lubi zimę i zaakceptuje regularne, długie czesanie. Może być pierwszym psem, jeśli opiekun rzetelnie policzy czas na ruch i pielęgnację.

Dla kogo nie: dla domu, w którym pies zostaje sam na 9–10 godzin — samojed szczeka, wyje i niszczy z nudów; dla bloku z cienkimi ścianami; dla osób, którym przeszkadza biała sierść na ubraniach, meblach i w jedzeniu; dla kogoś, kto szuka psa do pilnowania posesji.

Pielęgnacja samojeda: czesanie, kąpiel, linienie

Samojeda czeszesz do skóry 2–3 razy w tygodniu, a w czasie linienia — zwykle raz albo dwa razy w roku — codziennie. Samo przeciągnięcie szczotką po wierzchu nie wystarcza: pod spodem zostaje martwy podszerstek, który zbija się w kołtuny. Przydadzą się trzy narzędzia z działu szczotka dla psa:

• szczotka do podszerstka do codziennej pracy, np. Trixie szczotka dwustronna do podszerstka;
• metalowy grzebień do miejsc, gdzie najszybciej tworzą się kołtuny — za uszami, pod pachami, na „portkach” — np. Trixie grzebień podwójny;
• w szczycie linienia narzędzie z ostrzem, np. Furminator dla psów długowłosych w rozmiarze L — używane delikatnie, bez wycinania okrywy.

Biała sierść jest łatwiejsza, niż się wydaje. Zaschnięte błoto zwykle samo wypada przy czesaniu, a samojed nie ma typowego „psiego” zapachu, więc kąpiel kilka razy w roku wystarcza — za każdym razem po dokładnym wyczesaniu i z bardzo starannym suszeniem, bo wilgotny podszerstek się filcuje. Nie strzyż i nie gol samojeda na lato — podszerstek chroni go także przed słońcem. Jak czesać technicznie i jak ułatwić psu wizytę w salonie, opisują jak szczotkować psa i pierwsza wizyta u groomera.

Czym karmić samojeda?

Dorosłego samojeda karm suchą karmą dla psa dla ras średnich (w sklepie filtr „Wielkość psa: rasy średnie”), np. PRO PLAN Medium Adult Sensitive Digestion; dla wyjątkowo dużego, ciężkiego psa sprawdzi się karma dla ras dużych. Porcję licz według masy i aktywności — pomoże ile karmy dziennie dla psa.

Pod obfitą sierścią bardzo łatwo przeoczyć nadwagę, a samojed chętnie je i żebrze. Kondycję sprawdzaj dłonią, nie wzrokiem: żebra mają być wyczuwalne pod palcami — jak to ocenić, opisuje nadwaga u psa. Szczeniaka karm według poradnika czym karmić szczeniaka.

Ile ruchu potrzebuje samojed? Wychowanie i zajęcia

Dorosły samojed potrzebuje orientacyjnie 1,5–2 godzin ruchu dziennie. To pies pracujący, który lubi mieć zadanie, więc najbardziej cieszą go:

• długie spacery i wędrówki, a zimą zabawy w śniegu — samojed kocha mróz;
• sporty zaprzęgowe i bieg z opiekunem — po zakończeniu wzrostu, na dopasowanych szelkach dla psa;
• zabawy i nauka sztuczek — samojed chętnie się uczy, jeśli trening jest urozmaicony i nagradzany.

Od szczeniaka ucz spokoju przy drzwiach i ograniczania szczekania oraz zostawania samemu w domu na krótko, stopniowo — samojed z natury tego nie lubi, a lęk separacyjny w tej rasie to częsty problem. Przywołanie wymaga treningu, ale samojed zwykle chętniej wraca do opiekuna niż husky.

Latem uważaj na upał: w ciepłe dni spaceruj rano i wieczorem, ogranicz wysiłek i zapewnij psu cień, wodę i chłodne podłoże — np. matę chłodzącą dla psa. Objawy przegrzania opisuje przegrzanie u psa.

Zdrowie samojeda — na co uważać

Samojed to zwykle odporny pies, ale ma kilka predyspozycji, o które warto pytać hodowcę:

• Nerki. W rasie występuje dziedziczna choroba nerek, która u psów objawia się już w młodym wieku — dlatego dobre hodowle badają genetycznie rodziców.
• Oczy. Zdarzają się dziedziczne choroby oczu, m.in. postępujący zanik siatkówki, dysplazja siatkówki i jaskra.
• Stawy. Występuje dysplazja stawów biodrowych — sztywność po wstaniu czy kulawizna to powód do wizyty (dysplazja u psa).
• Cukrzyca i tarczyca. U samojedów częściej niż u wielu ras opisuje się cukrzycę i niedoczynność tarczycy. Wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu czy ospałość to sygnały do badań.

Nagłym zagrożeniem bywa przegrzanie: gdy zauważysz temperatura 40,5 °C i więcej albo objawy udaru cieplnego (gwałtowne ziajanie, gęsty ślinotok, chwiejny chód), przerwij ruch, schładzaj psa i jedź do lecznicy. Od czego zależy długość życia, opisuje ile żyje pies.

Jak kupić albo adoptować samojeda odpowiedzialnie

Szczeniaka rasowego szukaj w hodowli zarejestrowanej w Związku Kynologicznym w Polsce (ZKwP), który należy do Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI). Pies z takiej hodowli dostaje rodowód, a jego rodzice muszą mieć uprawnienia hodowlane — w wielu rasach także wyniki badań w kierunku chorób dziedzicznych. Przed rezerwacją poproś o wyniki badań rodziców — w tej rasie najważniejsze są: prześwietlenie stawów biodrowych, badanie oczu u lekarza weterynarii okulisty, testy genetyczne dostępne dla rasy (m.in. w kierunku dziedzicznej choroby nerek i chorób siatkówki).

Ogłoszenie „rasowy, bez rodowodu, rodzice na miejscu” to zwykle pseudohodowla: nikt nie sprawdził zdrowia rodziców, a szczenię może wyrosnąć na psa innej wielkości i o innym charakterze, niż obiecywano. Rodowód nie jest „papierem dla wystawców” — to jedyny dowód, że za szczeniakiem stoi kontrolowana hodowla.

1. Odwiedź hodowlę przed rezerwacją. Zobacz matkę szczeniąt i warunki — szczenięta powinny być ciekawskie, czyste i oswojone z czesaniem.
2. Zapytaj o wyniki badań. Poproś o kopie wyników badań bioder, oczu i testów DNA rodziców, a nie tylko o zapewnienie, że „są zdrowe”.
3. Sprawdź dokumenty. Rodowód, książeczka zdrowia z wpisanymi szczepieniami i odrobaczaniem, umowa kupna.
4. Przygotuj sprzęt do czesania. Szczotkę i grzebień kup od razu — szczeniak ma się przyzwyczaić do czesania, zanim sierść urośnie.

Cena szczeniaka zależy od hodowli, linii i dokumentów, dlatego jej nie podajemy. Podejrzanie tani „rasowy” szczeniak to sygnał ostrzegawczy, nie okazja. Psy tej rasy trafiają też do schronisk i fundacji, w tym do organizacji zajmujących się jedną rasą. Adopcja dorosłego psa ma ważną zaletę: znasz już jego wielkość, charakter i stan zdrowia. Jak wyglądają pierwsze tygodnie, opisuje poradnik o psie ze schroniska. Samojedy trafiają do adopcji często z powodu linienia i szczekania, których opiekunowie się nie spodziewali.

Rasy podobne do samojeda

• Husky syberyjski — też syberyjski pies zaprzęgowy, lżejszy i szybszy, z krótszą sierścią, ale bardziej niezależny i skłonny do ucieczek.
• Chow chow — szpic o równie obfitej sierści, ale spokojny, mało ruchliwy i zdystansowany wobec obcych.
• Szpic miniaturowy — „samojed w miniaturze” pod względem typu sierści: mały, żywy i równie gadatliwy pies do towarzystwa.

Samojed — co zapamiętać

• Samojed to pogodny, towarzyski pies rodzinny, ale też pies pracujący — potrzebuje 1,5–2 godzin ruchu dziennie i towarzystwa.
• Biała, obfita sierść wymaga czesania do skóry kilka razy w tygodniu, w czasie linienia codziennie; bez golenia na lato.
• Dużo szczeka i źle znosi samotność — to ważniejsze w bloku niż jego wielkość.
• Pod sierścią łatwo przeoczyć nadwagę — sprawdzaj żebra dłonią.
• Kupując szczeniaka, pytaj o badania bioder, oczu i testy DNA rodziców (m.in. nerki).

Następny krok: zanim zdecydujesz się na samojeda, odwiedź hodowlę w sezonie linienia — zobaczysz, ile sierści naprawdę zostaje w domu.