Atopowe zapalenie skóry u psa — objawy i życie z alergią na co dzień

Atopia to jedna z najczęstszych przyczyn przewlekłego świądu u psów. Dobra wiadomość: choć jej się nie wyleczy, większość psów z dobrze prowadzoną atopią żyje wygodnie — kluczowe są wspólny plan z lekarzem i kilka nawyków w domu.

Czym jest atopowe zapalenie skóry u psa?

Atopowe zapalenie skóry u psa (AZS, atopia) to dziedziczna skłonność do alergicznej reakcji na alergeny ze środowiska, połączona z osłabioną barierą ochronną skóry. Uczulają najczęściej:

• roztocza kurzu domowego,
• pyłki traw, drzew i chwastów,
• zarodniki pleśni.

Zdrowa skóra działa jak szczelny mur — zatrzymuje wodę w środku i nie wpuszcza alergenów. U psa z atopią w tym murze są szczeliny: skóra łatwiej się przesusza, alergeny przenikają w głąb, a układ odpornościowy reaguje na nie stanem zapalnym i świądem.

Pierwsze objawy pojawiają się zwykle u młodych psów, najczęściej między pół roku a trzecim rokiem życia. Częściej chorują m.in. labradory i golden retrievery, west highland white teriery, buldogi francuskie, owczarki niemieckie, bokserzy i shih tzu — ale atopia zdarza się u psów każdej rasy i u mieszańców.

Objawy atopii u psa — gdzie swędzi najbardziej?

Głównym objawem jest świąd. Pies liże i obgryza łapy, drapie się, ociera pysk o dywan, tarza się po podłodze. Najczęściej dotyczy to:

Miejsce	Co widać
Łapy	lizanie, zaczerwienienie między palcami, rdzawa sierść od śliny
Pysk i okolice oczu	tarcie pyskiem, zaczerwienienie wokół oczu i warg, łzawienie; czerwone, ropiejące oko opisuje poradnik zapalenie spojówek u psa
Uszy	nawracające zapalenia ucha, potrząsanie głową
Pachy, pachwiny, brzuch	zaróżowiona skóra, przerzedzona sierść
Okolica odbytu i ogona	wylizywanie, „saneczkowanie”

Z czasem rozdrapana skóra ciemnieje i grubieje, a na osłabionej skórze łatwo rozwijają się zakażenia bakteryjne i drożdżaki u psa. Częstym powikłaniem jest też zapalenie ucha u psa i nagłe, sączące się hot spoty. Objawy mogą wracać co roku w tym samym sezonie (pyłki) albo trwać cały rok (roztocza).

Jak lekarz rozpoznaje atopię?

Nie ma jednego badania, które potwierdza atopię. Lekarz weterynarii dochodzi do niej przez wykluczenie innych przyczyn świądu — po kolei:

1. Pasożyty. Pchły i świerzbowce dają podobny świąd — dlatego lekarz zwykle zaczyna od ich wykluczenia (zob. świerzb u psa).
2. Zakażenia skóry. Bakterie i drożdżaki leczy się najpierw, bo same nasilają świąd.
3. Alergia pokarmowa. Wyklucza się ją dietą eliminacyjną — przez kilka tygodni pies je wyłącznie karmę zaleconą przez lekarza, bez żadnych dodatków i przysmaków.
4. Rozpoznanie atopii. Gdy inne przyczyny są wykluczone, a objawy i ich przebieg pasują — lekarz rozpoznaje atopowe zapalenie skóry.

Testy alergiczne nie służą do rozpoznania atopii — pomagają dopiero wtedy, gdy lekarz chce dobrać odczulanie. Wynik testu bez objawów niczego nie przesądza.

Czy atopowe zapalenie skóry u psa da się wyleczyć?

Atopia to choroba przewlekła — zwykle towarzyszy psu do końca życia. Celem leczenia jest kontrola świądu i stanu skóry, tak by pies spał spokojnie i nie rozdrapywał się do ran. Plan ustala lekarz weterynarii i zwykle łączy kilka elementów: łagodzenie świądu, leczenie zakażeń, pielęgnację skóry, a u części psów odczulanie.

Po czym poznać, że plan działa? Pies przesypia noc bez drapania, rzadziej liże łapy, skóra na brzuchu i między palcami blednie, a sierść w przerzedzonych miejscach odrasta. Zapalenia ucha i drożdżaki zdarzają się rzadziej albo wcale. Jeśli po kilku tygodniach nie widzisz żadnej z tych zmian, powiedz o tym lekarzowi — to nie znaczy, że „nic nie pomoże”, tylko że plan trzeba zmienić.

Ten plan trzeba co jakiś czas korygować — w sezonie pyłków bywa potrzebne więcej, zimą mniej. Nie podawaj psu ani kotu żadnych leków dla ludzi — także popularnych tabletek przeciwbólowych i przeciwgorączkowych z domowej apteczki. Część z nich nawet w małej ilości uszkadza wątrobę, nerki albo żołądek, a dla kota bywa śmiertelna. O każdym leku i jego dawce decyduje lekarz weterynarii.

Życie z atopią na co dzień — 7 nawyków

1. Prowadź dziennik świądu. Codziennie oceń świąd w skali 0–10 i zapisz, co się zmieniło: spacer w nowym miejscu, przysmak, pogoda. Lekarz na tej podstawie ocenia, czy leczenie działa.
2. Po spacerze w sezonie pyłków przetrzyj łapy i brzuch wilgotnym ręcznikiem albo opłucz łapy letnią wodą i dokładnie osusz — jak w poradniku jak dbać o łapy psa.
3. Omijaj świeżo skoszone trawniki i łąki w szczycie pylenia, jeśli widzisz, że po nich świąd rośnie.
4. Ogranicz roztocza. Często pierz koce i pokrowiec, który zdejmiesz z legowiska — przyda się legowisko dla psa ze zdejmowanym, nadającym się do prania pokrowcem. Odkurzaj, wietrz i nie pozwalaj psu spać na tapicerowanych meblach.
5. Kąpiel tylko według zaleceń. Odpowiednio dobrane kąpiele pomagają skórze, ale zbyt częste mycie zwykłym szamponem ją wysusza. Technikę opisuje poradnik kąpiel psa.
6. Ochrona przed pchłami przez cały rok. U psa z atopią nawet kilka ugryzień potrafi wywołać silny świąd. Środek dobierz z lekarzem — więcej w poradniku ochrona psa przed pchłami i kleszczami.
7. Nie zmieniaj karmy „na próbę”. Ciągłe zmiany utrudniają ocenę, co szkodzi. O diecie decyduje lekarz, a karmy weterynaryjne dobiera się wyłącznie według jego zaleceń. Gdy zmiana jest potrzebna, przeprowadź ją stopniowo — jak w tekście jak zmienić karmę psu.

Jak przygotować się do wizyty z psem, który się drapie?

Rozpoznanie atopii to zwykle kilka wizyt, a nie jedna. Im więcej konkretów przyniesiesz, tym szybciej lekarz wykluczy inne przyczyny. Zabierz ze sobą:

• dziennik świądu — od kiedy pies się drapie, w jakich porach roku gorzej, co pomaga, a co nasila,
• zdjęcia zmian z dni, gdy wyglądały najgorzej — na wizycie skóra może być akurat spokojniejsza,
• listę wszystkiego, co pies je: karmę z nazwą, przysmaki, gryzaki, resztki ze stołu, suplementy,
• datę ostatniej ochrony przed pchłami i nazwę użytego środka,
• informacje o wcześniejszym leczeniu skóry i o tym, jak pies na nie zareagował,
• informację o domownikach — czy inne zwierzęta albo ludzie też mają zmiany na skórze.

Nie kąp psa i nie smaruj skóry tuż przed wizytą — lekarz może chcieć pobrać próbki z nieumytej skóry.

Gdy pies rozdrapuje skórę

Przy silnym świądzie pies potrafi w kilka godzin wylizać łapę do rany albo rozdrapać skórę. Jeśli lekarz zaleci osłonięcie miejsca, sprawdzi się kołnierz ochronny albo skarpeta na łapę — jak dobrać kołnierz i jak pies może z nim normalnie funkcjonować, opisuje poradnik kołnierz ochronny dla psa. Osłona chroni skórę, ale nie zastąpi leczenia świądu.

Co przyda się psu z atopią?

Żaden z tych produktów nie leczy atopii — pomagają w codziennej pielęgnacji. Więcej kosmetyków w dziale kąpiel i pielęgnacja sierści.

• Trixie Szampon dla psów pielęgnacyjny dla alergików — łagodny szampon pielęgnacyjny. Dla kogo: do zwykłych kąpieli między wizytami, gdy lekarz nie zalecił innego środka. Na co uważać: nie zastępuje szamponu leczniczego i nie kąp psa częściej, niż zalecił lekarz.
• Trixie Silikonowy Czyścik do łap dla psa — szybkie opłukanie łap z pyłków po spacerze. Dla kogo: dla psów z sezonowym świądem łap. Na co uważać: po myciu łapy dokładnie osusz.
• Trixie Koc Beany — lekki koc do częstego prania. Dla kogo: na posłanie w sezonie, gdy roztocza nasilają świąd. Na co uważać: miej dwa na zmianę.
• Trixie Skarpeta ochronna dla psa — osłona wylizanej łapy. Dla kogo: gdy lekarz zaleci osłonięcie łapy. Na co uważać: zdejmuj ją na noc i przy każdym zamoczeniu, żeby skóra nie parowała.

Co zapamiętać

• Atopia to dziedziczna alergia na roztocza, pyłki i pleśnie — objawia się świądem łap, pyska, uszu i brzucha.
• Rozpoznaje się ją przez wykluczenie pasożytów, zakażeń i alergii pokarmowej; testy alergiczne służą do odczulania.
• To choroba na lata — celem jest kontrola świądu, nie wyleczenie.
• W domu: dziennik świądu, przecieranie łap po spacerze, pranie posłania, ochrona przed pchłami, żadnych diet „na próbę”.

Następny krok: zacznij dziś dziennik świądu i zabierz go na najbliższą wizytę u lekarza weterynarii.