Pies się drapie — świąd u psa: pasożyty, alergia czy skóra?

Pies się drapie — kiedy to normalne, a kiedy świąd?

Każdy pies czasem się drapie: po spacerze w trawie, po przebudzeniu, gdy coś go połaskocze. Świąd u psa to co innego — uporczywa potrzeba drapania, lizania i gryzienia skóry, która wraca codziennie i nie mija po kilku minutach. Świąd jest objawem, nie chorobą. Za nim stoją najczęściej pasożyty, alergia albo zakażenie skóry, a często kilka tych rzeczy naraz.

Sygnały, że drapanie to już problem:

• pies budzi się w nocy, żeby się drapać, albo słychać, jak drapie się w legowisku;
• przerywa zabawę, jedzenie czy spacer, żeby się podrapać;
• w jednym miejscu sierść jest przerzedzona, mokra od śliny albo rdzawa;
• skóra jest zaczerwieniona, ma krostki, strupki, łuski albo zgrubienia;
• pies ociera pysk o dywan, „jeździ” po podłodze albo trze bokiem o meble;
• z sierści albo uszu czuć nieprzyjemny, kwaśny zapach.

Gdzie pies się drapie — co to może znaczyć?

Miejsce drapania niczego nie przesądza, ale podpowiada, od czego lekarz zacznie i o czym warto mu powiedzieć. Tabela pokazuje typowe połączenia — pies może mieć dwie przyczyny naraz.

Gdzie swędzi	Co często za tym stoi	Więcej
grzbiet tuż przed ogonem, zad, tylne uda	pchły i alergia na ich ślinę	test na odchody pcheł — niżej
łapy, pysk, uszy, pachy, brzuch	alergia — środowiskowa albo pokarmowa	atopia i alergia pokarmowa — niżej
brzegi uszu, łokcie, brzuch; świąd bardzo silny i nagły	świerzb	świerzb u psa
jedno ucho albo oba, potrząsanie głową	zapalenie ucha, często na tle alergii albo drożdżaków	zapalenie ucha u psa
między palcami, w fałdach skóry; zapach	drożdżaki i bakterie	drożdżaki u psa, pies liże łapy
jedno miejsce na policzku, szyi albo udzie, mokre i gorące	hot spot — sączące zapalenie skóry	hot spot u psa
okolica odbytu i nasada ogona; pies jeździ pupą po podłodze	przepełnione gruczoły okołoodbytowe, czasem pchły	gruczoły okołoodbytowe u psa
sucha skóra, białe łuski w sierści	łupież, przesuszenie, czasem pasożyty	łupież u psa

Okrągłe łyse placki, które swędzą słabo albo wcale, to inny trop — bywa tak przy nużycy i grzybicy. Je też pokaż lekarzowi, bo grzybica przenosi się na ludzi.

Pies się drapie, a nie ma pcheł — czy na pewno?

„Nie widzę pcheł” nie znaczy, że ich nie ma. Pchła spędza na psie niewiele czasu, a pies z alergią na pchły potrafi drapać się do ran po kilku ukąszeniach — i wyczesać pchły, zanim je zobaczysz. Dlatego lekarz przy świądzie zwykle zaczyna od wykluczenia pasożytów, nawet u psa „zabezpieczonego”.

Prosty domowy test na odchody pcheł:

1. Postaw psa na jasnym ręczniku albo prześcieradle. Najlepiej w łazience albo na balkonie.
2. Przeczesz sierść gęstym grzebieniem. Zacznij od grzbietu tuż przed ogonem i od zadu — tam pchły bywają najczęściej. Przyda się gęsty grzebień Trixie ze stalowymi zębami.
3. Wytrzep grzebień na zwilżony biały ręcznik papierowy. Odchody pcheł to drobne, czarne okruszki.
4. Rozetrzyj okruszki palcem. Jeśli zostawiają rdzawą smużkę, to prawie na pewno odchody pcheł — zwykły brud się tak nie rozpuszcza.

Pozytywny wynik oznacza, że trzeba chronić wszystkie psy i koty w domu i posprzątać mieszkanie — krok po kroku opisuje to tekst pchły w mieszkaniu. Środek przeciw pasożytom dobierz z lekarzem; przegląd oferty znajdziesz w dziale ochrona przed pchłami i kleszczami.

Świąd a alergia — atopia czy alergia pokarmowa?

Gdy pasożyty są wykluczone, a świąd wraca, najczęstszą przyczyną jest alergia. U psów spotyka się dwie główne postaci, które dają bardzo podobne objawy:

• Atopowe zapalenie skóry — alergia na roztocza, pyłki i pleśnie. Często zaczyna się u młodego psa, bywa sezonowa. Życie z atopią opisuje poradnik atopowe zapalenie skóry u psa.
• Alergia pokarmowa — reakcja na białko z karmy, najczęściej to, które pies je od dawna. Świądowi bywają towarzyszące luźne stolce, częstsze wypróżnienia i nawracające zapalenie uszu. Jak lekarz ją rozpoznaje, piszemy w tekście alergia pokarmowa u psa.

Badania z krwi nie odróżnią pewnie jednej od drugiej. Alergię pokarmową potwierdza dieta eliminacyjna prowadzona z lekarzem przez kilka tygodni — nie zmiana karmy w sklepie na oko.

Pies drapie się do krwi — co zrobić od razu?

Rozdrapana skóra szybko się zakaża, a zakażenie swędzi jeszcze bardziej — pies wpada w błędne koło. Zanim pojedziesz do lekarza:

1. Przerwij drapanie. Załóż kołnierz ochronny Trixie zapinany na rzep albo inny kołnierz — jak go dobrać i przetrwać pierwsze dni, opisuje poradnik kołnierz ochronny dla psa.
2. Obejrzyj miejsce przy dobrym świetle. Zrób zdjęcie telefonem — zmiany na skórze potrafią w dzień wyglądać inaczej niż wieczorem.
3. Niczego nie smaruj. Maści dla ludzi, spirytus, olejki eteryczne i domowe płukanki pies zliże albo podrażnią ranę. Żadnych leków dla ludzi na własną rękę — dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca.
4. Umów wizytę. Mokre, gorące, szybko rosnące miejsce to możliwy hot spot — z nim jedzie się do lekarza tego samego dnia.

Jak lekarz szuka przyczyny świądu?

Rozpoznanie świądu to zwykle kilka kroków, a nie jedna wizyta. Lekarz najczęściej:

• pyta o historię — od kiedy, w jakim sezonie, gdzie pies się drapie, czym jest karmiony, czy inne zwierzęta lub domownicy też mają objawy;
• ogląda całą skórę i szuka pcheł oraz ich odchodów;
• pobiera materiał ze skóry — zeskrobinę albo odcisk taśmą — i ogląda go pod mikroskopem w poszukiwaniu roztoczy, drożdżaków i bakterii;
• leczy zakażenie i pasożyty, a potem ocenia, ile świądu zostało;
• przy podejrzeniu alergii planuje dietę eliminacyjną albo dalszą diagnostykę atopii.

Na wizytę zabierz notatki: kiedy pies drapie się najbardziej, co je, jakie środki przeciw pasożytom i kiedy dostał. Tego lekarz nie wyczyta ze skóry.

Jak ulżyć psu, który się drapie?

Leczenie przyczyny należy do lekarza. W domu możesz zmniejszyć podrażnienie i nie dokładać psu nowych powodów do drapania:

• Kąpiel tylko łagodnym szamponem i nie za często. Zbyt częste mycie przesusza skórę; gdy lekarz nie zalecił innego środka, sprawdzi się łagodny szampon Trixie dla alergików. O częstotliwości kąpieli piszemy w tekście jak często kąpać psa.
• Myj łapy po spacerze w sezonie pylenia — mniej pyłków zostaje na skórze.
• Pierz legowisko i koce co tydzień w wysokiej temperaturze, jeśli pozwala na to metka — to ogranicza roztocza i jaja pcheł.
• Czesz psa regularnie. Czesanie usuwa martwy włos i pozwala zauważyć zmiany wcześnie; szczotka dla psa dobrana do sierści nie drapie skóry.
• Nie zmieniaj karmy i przysmaków co chwilę „na próbę” — to utrudnia rozpoznanie alergii pokarmowej.

Świąd u szczeniaka i u starszego psa

U szczeniaka świąd najczęściej wiąże się z pasożytami — pchłami, świerzbowcem — i z nużycą, która u młodych psów pojawia się częściej. Szczenię, które drapie się do ran, łysieje albo jest osowiałe, pokaż lekarzowi szybko.

U starszego psa nowy, nagły świąd po latach spokoju nie powinien być zrzucany na wiek. Bywa sygnałem chorób hormonalnych i ogólnoustrojowych, przy których skóra zmienia się razem z resztą organizmu — to sprawa na badanie, nie na zmianę szamponu.

Pies się drapie — co zapamiętać

• Drapanie kilka razy dziennie jest normalne; codzienne, nocne i uporczywe to świąd — objaw do wyjaśnienia.
• Najczęstsze przyczyny to pchły, alergia (atopia albo pokarmowa) i zakażenia skóry — często naraz.
• Miejsce drapania podpowiada trop, ale rozpoznanie stawia lekarz, zwykle zaczynając od pasożytów.
• „Nie widzę pcheł” to za mało — zrób test na mokrym ręczniku papierowym i chroń wszystkie zwierzęta w domu.
• Rozdrapaną skórę zabezpiecz kołnierzem i niczego nie smaruj na własną rękę.

Następny krok: dziś przeczesz psa gęstym grzebieniem nad białym ręcznikiem i przez tydzień zapisuj, kiedy i gdzie się drapie — z tymi notatkami umów wizytę.