Alergia na pchły u psa i kota (APZS): dlaczego jedno ukąszenie wystarcza

Czym jest alergia na pchły (APZS) u psa i kota?

APZS, czyli alergiczne pchle zapalenie skóry, to nadwrażliwość na białka ze śliny pchły, którą pchła wstrzykuje przy ukąszeniu. U psa albo kota bez alergii ukąszenie powoduje chwilowe swędzenie. U zwierzęcia uczulonego układ odporności reaguje gwałtownie: skóra swędzi długo, zwierzę drapie się, wygryza sierść i rozdrapuje skórę do ran. Dlatego do objawów wystarcza kilka ukąszeń, a nawet jedno.

To jedna z najczęstszych chorób skóry psów i kotów. Najwięcej przypadków przypada na koniec lata, gdy pcheł jest najwięcej, ale w ogrzewanym mieszkaniu pchły rozwijają się cały rok, więc i alergia może dawać objawy zimą. Świąd z alergii na pchły łatwo pomylić z innymi przyczynami drapania; pełną mapę przyczyn zbiera poradnik pies się drapie, świąd u psa.

Dlaczego jedno ukąszenie wystarcza?

Przy alergii nie liczy się to, ile pcheł siedzi na zwierzęciu, tylko to, że w ogóle gryzą. Pchła często zdąży ugryźć, zanim zginie od preparatu: przy tabletkach przeciw pchłom styka się z substancją czynną dopiero wtedy, gdy zacznie żerować, a uczulony organizm reaguje na samą ślinę. Stąd sytuacja, która zaskakuje opiekunów: pies z ciężkim świądem i ranami, na którym nikt nie widzi ani jednej pchły.

Zwierzę z alergią wylizuje i wyczesuje się zębami tak często, że pchły nie mają szans długo się utrzymać. To, że ich nie widzisz, nie wyklucza alergii: lekarz i tak zacznie od sprawdzenia pasożytów, nawet u zwierzęcia „zabezpieczonego”.

Alergia na pchły u psa: objawy

U psa świąd i zmiany skupiają się zwykle w tylnej połowie ciała:

• grzbiet tuż przed ogonem i nasada ogona: przerzedzona, wygryziona sierść, często rdzawa od śliny,
• tylne uda, pośladki, podbrzusze i pachwiny: zaczerwienienie, krostki, strupki,
• zgrubiała, ciemniejsza skóra: przy alergii, która trwa od miesięcy,
• łyse placki od wygryzania: sierść nie wypada sama, pies ją wygryza; inne przyczyny łysienia opisuje tekst łysienie u psa,
• mokre, gorące, sączące się miejsca: rozdrapana skóra szybko zamienia się w hot spot.

Pies z alergią na pchły często nagle się odwraca i gryzie okolicę ogona, trze zadem o meble albo budzi się w nocy, żeby się drapać. Gdy świąd dotyczy głównie łap, pyska, uszu i pach, częściej stoi za nim atopia; porównanie znajdziesz w tekście atopowe zapalenie skóry u psa.

Czy pchły w ogóle są w grze, sprawdzisz w domu testem na odchody pcheł: przeczesz psa gęstym grzebieniem nad białym ręcznikiem i rozetrzyj czarne okruszki na mokrym ręczniku papierowym: rdzawa smużka to ślad pcheł. Instrukcję krok po kroku podaje poradnik o świądzie u psa, a do testu wystarczy gęsty metalowy grzebień Trixie.

Alergia na pchły u kota: objawy

Kot rzadko drapie się na oczach opiekuna. Alergię na pchły zdradzają u niego raczej skutki:

• drobne strupki wyczuwalne pod palcami na karku, grzbiecie i u nasady ogona (lekarze nazywają to prosówkowym zapaleniem skóry, bo strupki przypominają ziarenka kaszy),
• wylizana do skóry sierść na brzuchu, po wewnętrznej stronie ud i na bokach, kot ścina włos językiem; dlaczego to najpierw sprawa dla lekarza, a nie behawiorysty, opisuje tekst kot wylizuje się do łysych placków,
• rany i nadżerki na szyi i głowie od drapania tylnymi łapami,
• kłaczki sierści w wymiocinach: bywa, że kot, który więcej się myje, więcej połyka sierści.

Pchły łapie też kot, który nigdy nie wychodzi z domu: przynoszą je pies, ludzie na butach albo nowe zwierzę. Inne przyczyny kociego świądu, od atopii po świerzbowca, zbiera poradnik świąd u kota, a alergię na kurz i pyłki opisuje tekst atopowe zapalenie skóry u kota.

Jak lekarz rozpoznaje alergię na pchły?

Nie ma jednego badania, które samo potwierdza APZS. Lekarz łączy kilka elementów:

• miejsce zmian: u psa tylna połowa ciała, u kota strupki na karku i grzbiecie albo wylizany brzuch,
• ślady pcheł: pchły albo ich odchody na zwierzęciu lub w legowisku,
• wykluczenie innych przyczyn: świerzbu, nużycy, grzybicy, zakażeń skóry; służą do tego zeskrobina albo odcisk taśmy oglądany pod mikroskopem,
• poprawa po skutecznym zwalczeniu pcheł: często najlepszy dowód; lekarz ocenia ją po kilku tygodniach pełnej ochrony wszystkich zwierząt w domu.

Testy alergiczne z krwi albo ze skóry mają przy alergii na pchły ograniczoną wartość, dlatego lekarz opiera się głównie na objawach i na tym, jak zwierzę reaguje na zwalczenie pcheł. Na wizytę zabierz informację, jakie środki przeciw pasożytom i kiedy dostało każde zwierzę w domu: to pierwsze pytanie, jakie padnie.

Leczenie alergii na pchły: co należy do lekarza, a co do Ciebie?

Lekarz leczy świąd, stan zapalny i zakażenie skóry, jeśli już do niego doszło. To on dobiera leki i decyduje, jak długo je podawać. Żadnych leków dla ludzi na własną rękę: dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca. Twoja część jest równie ważna, bo bez niej świąd wraca po każdym leczeniu:

1. Zabezpiecz wszystkie psy i koty w domu tego samego dnia. Także te bez objawów: pchła z kota zdrowego gryzie psa z alergią.
2. Utrzymuj ochronę cały rok. Bez przerwy na zimę; termin kolejnej dawki zapisz w kalendarzu.
3. Posprzątaj otoczenie. Duża część pcheł to jaja, larwy i kokony w legowiskach i szczelinach podłogi; plan na kilka tygodni opisuje poradnik pchły w mieszkaniu.
4. Kontroluj sierść co tydzień. Gęsty grzebień nad białym ręcznikiem pokaże, czy pchły wracają, zanim wróci świąd.
5. Pilnuj odrobaczania. Pies i kot zarażają się tasiemcem, połykając pchłę przy wylizywaniu sierści; jak często odrobaczać psa i kota, ustal z lekarzem.

Do mieszkania dostępne są też środki biobójcze w sprayu; stosuj je tylko wtedy, gdy etykieta pozwala na użycie w domu z Twoimi zwierzętami. Produktów biobójczych należy używać z zachowaniem środków ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać etykietę i informacje dotyczące produktu.

Jaki środek na pchły przy alergii?

Rodzaj ochrony wybierasz z lekarzem, bo zależy od gatunku, wieku, masy ciała i stanu zdrowia zwierzęcia. Preparaty różnią się substancją czynną, postacią i gatunkiem, dla którego są przeznaczone. Gotowe środki są w dziale krople na kleszcze dla psa (są tam też tabletki i obroże, które działają na pchły) oraz krople na pchły dla kota.

Postać	Przykład w sklepie	Gatunek
roztwór do nakrapiania	Frontline Combo Spot-On dla psów (fipronil i (S)-metopren)	pies; wariant dobierasz do masy ciała
tabletka do rozgryzania i żucia	FrontPro dla psów (afoksolaner)	pies; wariant dobierasz do masy ciała
roztwór do nakrapiania	Frontline Combo dla kota i fretki (fipronil i (S)-metopren)	kot i fretka
tabletka do rozgryzania i żucia	AdTab dla kotów (lotilaner)	kot; wariant dobierasz do masy ciała

To leki weterynaryjne wydawane bez recepty. Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki dołączonej do opakowania. Z ulotki sprawdzisz, od jakiego wieku i masy ciała wolno podać preparat, jak często go powtarzać i czy działa także na inne pasożyty. Szampon ani grzebień nie zastąpią takiej ochrony: usuwają część pcheł, ale nie chronią przed nowymi.

Jak ulżyć zwierzęciu z alergią na pchły w domu?

• Przerwij błędne koło drapania. Przy rozdrapanych miejscach na zadzie albo udach pomaga kołnierz ochronny zapinany na rzep; jak przetrwać pierwsze dni, opisuje poradnik kołnierz ochronny dla psa.
• Niczego nie smaruj na własną rękę. Maści dla ludzi, olejki eteryczne i domowe płukanki zwierzę zliże albo podrażnią skórę; olejki są dla kotów trujące.
• Kąp tylko łagodnie i nie za często. Kąpiel nie leczy alergii, a zbyt częsta przesusza skórę; środek leczniczy do kąpieli zaleca lekarz.
• Pierz koce i pokrowce legowisk. Najlepiej co tydzień, w najwyższej temperaturze dopuszczalnej na metce, przez pierwsze tygodnie częściej.
• Zapisuj, kiedy zwierzę się drapie. Notatki z datami dawek preparatu pokażą lekarzowi, czy świąd wraca przed terminem kolejnej dawki.

Kiedy z alergią na pchły jechać do lekarza?

Do lecznicy tego samego dnia jedź z psem albo kotem, który ma mokre, gorące, sączące się miejsce na skórze, rozdrapuje skórę do krwi, jest osowiały albo przestał jeść. Szczenię albo kocię z dużą liczbą pcheł, bladymi dziąsłami i osłabieniem wieź do lecznicy od razu, bo przy masowej inwazji pcheł młode zwierzę może stracić dużo krwi. Kot długo ukrywa ból i chorobę. Gdy objawy są już widoczne, choroba zwykle trwa od jakiegoś czasu. Dlatego u kota nie czeka się „do jutra”, czy przejdzie.

Na wizytę w ciągu kilku dni umów zwierzę, które drapie się uporczywie od kilku dni, ma strupki, łyse placki albo wylizaną sierść, nawet jeśli nie widzisz pcheł.

Alergia na pchły: co zapamiętać

• APZS to uczulenie na ślinę pchły, do świądu wystarcza kilka ukąszeń, a nawet jedno.
• U psa świąd skupia się przed ogonem, na udach i brzuchu; u kota to strupki na karku i wylizany brzuch.
• Brak widocznych pcheł nie wyklucza alergii; zrób test na odchody pcheł.
• Leczenie świądu to zadanie lekarza, a Twoje: ochrona wszystkich zwierząt cały rok i sprzątanie.
• Preparat dla psa nigdy nie trafia na kota.

Następny krok: sprawdź dziś daty ostatniej ochrony przeciw pchłom każdego psa i kota w domu, zapisz kolejne terminy w kalendarzu i umów wizytę, jeśli zwierzę drapie się mimo ochrony.