Łysienie u psa i łyse placki: najczęstsze przyczyny i kiedy do weterynarza

Łysienie u psa czy zwykłe linienie?

Łysienie u psa to miejsca, w których sierść zniknęła całkowicie albo prawie całkowicie i odsłania skórę. Linienie wygląda inaczej: sierść przerzedza się równomiernie na całym ciele, a pod spodem jest zdrowa skóra. Łyse placki, symetryczne przerzedzenie po bokach albo sierść, która nie odrasta, to objaw do wyjaśnienia, nie kolejna fala linienia.

Jak wygląda normalne linienie i ile trwa, opisuje poradnik linienie u psa i kota. Tu zajmujemy się tym, co linieniem nie jest: łysymi plackami, ich wyglądem i tym, co mogą oznaczać.

Łysienie ze świądem czy bez: pierwsze rozróżnienie

Zanim spojrzysz na kształt placka, odpowiedz sobie na jedno pytanie: czy pies się drapie, liże albo gryzie to miejsce? To najprostszy podział, od którego zaczyna też lekarz.

• Łysienie ze świądem: sierść znika, bo pies ją wygryza, wylizuje albo wydrapuje. Najczęściej stoją za tym pchły i alergia, świerzb albo zakażenie skóry. Drapany placek szybko się zakaża, dlatego do czasu wizyty chroni go kołnierz dla psa.
• Łysienie bez świądu: sierść wypada sama, a pies zachowuje się, jakby nic się nie działo. Tak bywa przy nużycy, grzybicy i chorobach hormonalnych.

Podział nie jest sztywny: placki bez świądu potrafią zacząć swędzieć, gdy skóra się zakazi. Dlatego żadnej przyczyny nie da się pewnie rozpoznać z wyglądu, ale opis, który przyniesiesz lekarzowi, skraca drogę do rozpoznania.

Łyse placki u psa: jak wyglądają i co mogą oznaczać?

Tabela pokazuje typowe połączenia wyglądu, miejsca i świądu. Pies może mieć dwie przyczyny naraz, a rozpoznanie stawia lekarz.

Jak wygląda i gdzie	Świąd	Częsta przyczyna
okrągłe placki z szarą łuską na pysku, uszach, łapach	słaby albo brak	grzybica u psa, zaraża ludzi
przerzedzenia wokół oczu, na pyszczku i przednich łapach, zwykle u szczeniąt	słaby	nużyca u psa
grzbiet przed ogonem, uda, podbrzusze, sierść wygryziona	silny	alergia na pchły
brzegi uszu, łokcie, pięty, krostki i strupy	bardzo silny, nagły	świerzb u psa
łapy, pysk, pachy, rdzawa sierść od lizania	silny	atopia albo drożdżaki
jeden mokry, gorący, sączący się placek	silny, bolesny	hot spot u psa
symetrycznie na bokach tułowia i ogonie; pies tyje, jest ospały	zwykle brak	niedoczynność tarczycy
symetrycznie na tułowiu, cienka skóra; pies dużo pije, ma obwisły brzuch	zwykle brak	choroba Cushinga
grzbiet nosa, okolice oczu, uszy, strupy i nadżerki, odbarwiony nos	różnie	pęcherzyca i toczeń

Są też przyczyny łagodniejsze. U dużych i ciężkich psów na łokciach powstają zgrubiałe, łyse odciski od leżenia na twardym; pomaga miękkie legowisko. Łysy ślad zostawia też ciasna obroża albo szelki, które ocierają skórę. U części ras sierść po strzyżeniu odrasta bardzo długo. U psów z gęstym podszerstkiem, jak husky czy szpice, nie strzyżesz więc bez potrzeby.

Czy karma może powodować łysienie u psa?

Rzadko jest jedyną przyczyną. Pies karmiony pełnoporcjową karmą dobraną do wieku zwykle dostaje wszystko, czego potrzebują skóra i sierść. Niedobory zdarzają się częściej przy diecie domowej bez planu, karmieniu głównie przysmakami albo długim odchudzaniu na własną rękę. Sierść robi się wtedy matowa, łamliwa i przerzedzona. Czy to niedobór, ocenia lekarz po wykluczeniu częstszych przyczyn.

Karma bywa za to tłem alergii pokarmowej: pies drapie łapy, pysk, uszy albo okolice odbytu i wygryza sierść. Tu nie pomoże zmiana karmy „na oko” co tydzień: alergię pokarmową potwierdza dieta eliminacyjna prowadzona z lekarzem przez kilka tygodni.

Łysienie u szczeniaka i u starszego psa

U szczeniaka łyse placki wokół oczu i na pyszczku najczęściej wiążą się z nużycą, która dotyczy głównie psów młodych, orientacyjnie do około półtora roku życia. Szczenięta częściej łapią też grzybicę i świerzb, zwłaszcza po schronisku, hodowli albo kontakcie z innymi psami. Szczeniaka z łysymi plackami pokaż lekarzowi szybko, nawet jeśli dobrze się czuje.

Nie myl tego z wymianą okrywy szczenięcej na dorosłą: miękka sierść młodego psa wypada wtedy stopniowo i bywa, że przez kilka tygodni pies wygląda na przerzedzonego, ale skóra pod spodem jest zdrowa i nie ma łysych miejsc. Placek z gołą skórą, strupami albo łuską to już nie wymiana sierści.

U starszego psa nowe łysienie po latach spokoju nie powinno być zrzucane na wiek. Symetryczne przerzedzenie bez świądu bywa pierwszym widocznym objawem chorób hormonalnych, a łysy, zgrubiały guzek jest zmianą, którą lekarz musi obejrzeć. Taki pies potrzebuje badania, a nie zmiany szamponu.

Co zrobić, zanim pojedziesz do lekarza?

1. Zrób zdjęcia przy dziennym świetle. Zdjęcia z bliska i z daleka, robione co kilka dni z tej samej odległości, pokażą, czy placki rosną.
2. Zapisz, od kiedy i gdzie. Kiedy zauważyłeś pierwszy placek, czy pies się drapie, czy coś zmieniłeś w karmie, szamponie, obroży.
3. Sprawdź pchły. Przeczesz grzbiet przed ogonem gęstym grzebieniem nad białym ręcznikiem: czarne drobinki, które rozmazują się na mokrej chusteczce na rdzawo, to ślady pcheł. Brak pcheł na grzebieniu nie wyklucza alergii na nie, ale ich obecność to pierwszy trop.
4. Przerwij lizanie i drapanie. Pies, który rozdrapuje placek, potrzebuje kołnierza do czasu wizyty. Plastikowy kołnierz ochronny Trixie dobierzesz w kilku rozmiarach od najmniejszych psów po duże.
5. Niczego nie smaruj. Maści, olejki i domowe płukanki utrudniają badanie skóry i podrażniają ją. Żadnych leków dla ludzi na własną rękę: dla psa, a zwłaszcza dla kota, część z nich jest trująca.
6. Myj ręce po kontakcie z plackami. Dopóki lekarz nie wykluczy grzybicy, trzymaj psa z dala od łóżka i od małych dzieci: grzybica przechodzi na ludzi.

Jak lekarz szuka przyczyny łysienia u psa?

Rozpoznanie zwykle wymaga kilku prostych badań skóry, a czasem krwi. Lekarz najczęściej:

• ogląda całą skórę i pyta o świąd, wiek, inne zwierzęta w domu i objawy u domowników,
• pobiera zeskrobinę skóry albo odcisk taśmy i ogląda je pod mikroskopem i szuka nużeńców, świerzbowca, drożdżaków i bakterii,
• ogląda pod mikroskopem wyrwane włosy: złamany przy skórze włos podpowiada wylizywanie albo grzybicę,
• przy podejrzeniu grzybicy zleca hodowlę z włosów; wynik bywa po kilku tygodniach,
• przy łysieniu symetrycznym bez świądu zleca badania krwi, w tym hormonów,
• gdy obraz jest nietypowy albo leczenie nie działa, pobiera wycinek skóry (biopsję).

Leczenie zależy od przyczyny i ustala je lekarz. Sierść odrasta powoli, często kilka tygodni po tym, jak przyczyna zostanie opanowana, dlatego o końcu leczenia decyduje badanie kontrolne, nie wygląd sierści.

Pielęgnacja psa z łysymi plackami

• Czesz delikatnie. Miękka szczotka Trixie usuwa martwy włos i nie drapie odsłoniętej skóry; więcej modeli w dziale szczotka dla psa. Szczotkę psa z podejrzeniem grzybicy trzymaj osobno i myj po każdym użyciu.
• Kąp tylko wtedy, gdy trzeba. Zbyt częste mycie przesusza skórę. Gdy lekarz nie zalecił kąpieli leczniczej, wystarczy łagodny szampon dla psa bez zapachu, na przykład szampon Trixie dla alergików. Szampon dokładnie spłucz, a psa wysusz do skóry: resztki piany i wilgoć pod sierścią podrażniają odsłonięte miejsca.
• Chroń łysą skórę przed słońcem i zimnem. W upał spaceruj w cieniu i rano albo wieczorem, zimą lepiej sprawdzi się cienkie ubranko niż marznięcie; jak dbać o skórę bez sierści, opisuje tekst psy bez sierści.
• Nie dokładaj suplementów na własną rękę. Jeśli łysienie ma przyczynę chorobową, preparat „na sierść” tylko odsunie rozpoznanie. Dietę i ewentualne dodatki ustala lekarz.

Kiedy z łysieniem u psa jechać do weterynarza?

Tego samego dnia: mokry, gorący, sączący się placek, który szybko rośnie, rany z ropą, pies osowiały, z gorączką albo bez apetytu.

W ciągu kilku dni: każdy nowy łysy placek, łysienie z silnym świądem, placki u szczeniaka, łysienie u kilku zwierząt w domu albo zmiany skórne u domowników.

Na najbliższą wizytę: symetryczne przerzedzenie bez świądu, sierść, która nie odrasta po strzyżeniu, zgrubiałe odciski na łokciach. Jeśli przy symetrycznym łysieniu pies więcej pije, tyje albo jest ospały, umów wizytę w ciągu kilku dni.

Łysienie u psa: co zapamiętać

• Linienie przerzedza sierść równomiernie; łyse placki i symetryczne łysienie to objaw do wyjaśnienia.
• Pierwsze pytanie: czy pies się drapie? Łysienie ze świądem i bez świądu ma inne przyczyny.
• Najczęstsze przyczyny to pasożyty i alergia, nużyca, grzybica i choroby hormonalne.
• Przed wizytą: zdjęcia, notatki, kontrola pcheł, kołnierz przy drapaniu, bez smarowania.
• Grzybica przechodzi na ludzi, więc do czasu rozpoznania myj ręce i trzymaj psa z dala od łóżka.

Następny krok: sfotografuj dziś łyse miejsca przy oknie, zapisz, czy pies je drapie, i z tymi notatkami umów wizytę.