Alergia pokarmowa u psa — objawy, dieta eliminacyjna i karma hipoalergiczna

Co to jest alergia pokarmowa u psa?

Alergia pokarmowa u psa to nadmierna reakcja układu odpornościowego na składnik karmy — prawie zawsze na białko. Organizm traktuje je jak zagrożenie, a skutkiem jest stan zapalny skóry, uszu albo jelit. Zwykle chodzi o białko, które pies je od miesięcy czy lat, a nie o nowość w misce — uczulenie rozwija się z czasem.

Od alergii trzeba odróżnić nietolerancję pokarmową: to kłopot z trawieniem, bez udziału układu odpornościowego. Pies z nietolerancją ma raczej biegunkę i gazy po konkretnym produkcie, a nie przewlekły świąd. W praktyce oba problemy rozpoznaje się tą samą metodą — dietą eliminacyjną.

Objawy alergii pokarmowej u psa

Alergia pokarmowa najczęściej daje objawy skórne, rzadziej — albo równocześnie — objawy z przewodu pokarmowego:

• świąd przez cały rok, niezależnie od pory roku — pies drapie się, liże i gryzie skórę (więcej o różnicowaniu w tekście pies się drapie);
• swędzące łapy, pysk, pachy, brzuch i okolica odbytu — pies liże łapy, ociera pysk o dywan, „jeździ” pupą po podłodze;
• nawracające zapalenie uszu, często obu naraz — opisuje je poradnik zapalenie ucha u psa;
• częstsze wypróżnienia, luźny stolec, gazy, czasem wymioty — przewlekłe objawy jelitowe wymagają odróżnienia od IBD, o którym piszemy w tekście IBD u psa;
• wtórne zakażenia skóry: krostki, przebarwienia, nieprzyjemny zapach.

Objawy mogą pojawić się w każdym wieku — także u młodego psa, który dopiero skończył kilka miesięcy, i u dorosłego, który od lat je tę samą karmę.

Alergia pokarmowa czy atopia — jak je odróżnić?

Objawy obu alergii są tak podobne, że z wyglądu skóry nie da się ich rozdzielić. Pomagają wskazówki z historii psa:

	Alergia pokarmowa	Atopia (środowiskowa)
Sezonowość	objawy przez cały rok	często sezonowa, nasila się wiosną i latem
Przewód pokarmowy	bywają luźne stolce, częstsze wypróżnienia	zwykle bez objawów jelitowych
Rozpoznanie	dieta eliminacyjna i próba prowokacji	po wykluczeniu pasożytów, zakażeń i alergii pokarmowej
Co pomaga	stałe unikanie uczulającego składnika	kontrola objawów i ograniczanie alergenów w domu

Pies może mieć obie alergie naraz — wtedy dieta zmniejsza świąd, ale go nie wycisza. Życie z alergią środowiskową opisuje poradnik atopowe zapalenie skóry u psa. Badania z krwi w kierunku alergii pokarmowej nie są wiarygodne i nie zastępują diety eliminacyjnej.

Na co psy są najczęściej uczulone?

Psy uczulają się zwykle na białka, które najczęściej trafiają do ich miski. W badaniach najczęściej wymienia się wołowinę, produkty mleczne, kurczaka i pszenicę, rzadziej jagnięcinę, soję, jaja czy wieprzowinę. Zboża uczulają rzadziej, niż sugerują reklamy — dlatego karma bezzbożowa nie jest automatycznie karmą dla alergika.

Różnicę między napisami „monobiałkowa”, „bezzbożowa” i „hipoalergiczna” wyjaśnia tekst karma monobiałkowa i bezzbożowa. Przy alergii liczy się pełna lista składników, nie hasło z przodu worka — jak ją czytać, opisuje poradnik jak czytać skład karmy.

Dieta eliminacyjna u psa — jak wygląda krok po kroku?

Dieta eliminacyjna to jedyny pewny sposób rozpoznania alergii pokarmowej. Polega na karmieniu psa wyłącznie karmą, w której nie ma białek, które jadł wcześniej, a potem na sprawdzeniu, czy objawy wracają po powrocie do starego jedzenia. Plan zawsze ustala lekarz weterynarii.

1. Spisz wszystko, co pies jadł. Karmy, przysmaki, gryzaki, resztki ze stołu, smakowe pasty — lekarz musi wiedzieć, jakie białka pies już zna.
2. Wybierz z lekarzem karmę na próbę. Zwykle jest to dieta weterynaryjna z białkiem hydrolizowanym albo karma z jednym białkiem, którego pies nigdy nie jadł.
3. Zmień karmę stopniowo. Przejście rozłóż na kilka dni, jak przy każdej zmianie — szczegóły w tekście jak zmienić karmę psu.
4. Podawaj tylko tę karmę. Żadnych przysmaków, gryzaków, kości, resztek, smakowych past do zębów ani jedzenia z cudzych misek. Leki w smakowych tabletkach omów z lekarzem.
5. Prowadź dziennik. Codziennie zapisz, jak bardzo pies się drapie, jak wyglądają uszy i stolec, czy zdarzyła się „wpadka”.
6. Wytrzymaj cały okres próby. Skóra potrzebuje czasu, żeby się wyciszyć — zwykle około 8 tygodni; ile dokładnie, mówi lekarz. Przerwana dieta nie daje odpowiedzi.
7. Zrób próbę prowokacji. Gdy objawy ustąpią, lekarz zaleca powrót do dawnej karmy. Jeśli świąd wraca w ciągu kilku dni, rozpoznanie jest potwierdzone.
8. Dobierz karmę na stałe. Pies zostaje na diecie, która nie uczula, a nowe białka można sprawdzać po jednym, zawsze z lekarzem.

Karma hipoalergiczna dla psa — hydrolizowana czy z nowym białkiem?

Do diety eliminacyjnej i dla psów z potwierdzoną alergią stosuje się dwa rodzaje karm:

• Dieta weterynaryjna z białkiem hydrolizowanym — białko jest rozłożone na tak drobne fragmenty, że układ odpornościowy zwykle ich nie rozpoznaje. W sklepie to PRO PLAN Veterinary Diets HA w wersji suchej i PRO PLAN HA w wersji mokrej (mus), a w puszce także Brit Veterinary Hipoalergiczna z łososiem i groszkiem. Inne diety znajdziesz w dziale karmy weterynaryjne suche i karmy weterynaryjne mokre; czym różnią się poszczególne linie, opisuje tekst karma weterynaryjna dla psa.
• Karma z białkiem, którego pies nie jadł — na przykład z koniną albo kaczką. Ma sens tylko wtedy, gdy to białko jest dla psa naprawdę nowe, a skład jest krótki i jasny. Przykłady to mokra karma John Dog Pure Black Sensi z koniną i sucha karma Wiejska Zagroda z kaczką i gruszką.

Do samej diety eliminacyjnej lekarze częściej wybierają diety weterynaryjne niż zwykłe karmy sklepowe: zwykła karma z jednym białkiem bywa produkowana na tej samej linii co inne i może zawierać ślady innych białek. Przy łagodniejszym problemie i po rozpoznaniu dobrze dobrana karma z nowym białkiem często wystarcza na co dzień — o wyborze zdecyduj z lekarzem. Napis „premium” na worku nie mówi nic o alergii; co naprawdę różni segmenty karm, wyjaśnia tekst karma premium czy bytowa.

Czy alergia pokarmowa u psa mija?

Zwykle nie — pies pozostaje uczulony na dane białko przez całe życie. Dobra wiadomość jest taka, że gdy wiadomo już, co go uczula, i pies tego nie je, objawy zazwyczaj ustępują i nie wymagają stałego leczenia skóry. Z biegiem lat pies może jednak uczulić się na nowe białko, które je codziennie, dlatego nawrót świądu po długim spokoju to powód do wizyty, nie do samodzielnej zmiany karmy.

Gdy świąd wraca mimo diety, sprawdź najpierw najprostsze przyczyny: przysmak od domownika, jedzenie znalezione na spacerze, resztki z miski innego zwierzęcia, przerwę w ochronie przed pasożytami albo sezon pylenia, jeśli pies ma też atopię.

Czym nagradzać psa na diecie eliminacyjnej?

Pies na diecie nie musi rezygnować z nagród — muszą one pochodzić z tej samej karmy:

• granulki z dziennej porcji odliczone rano do saszetki na spacer;
• mokra karma z diety rozsmarowana na macie do lizania albo upieczona w piekarniku na chrupiące kawałki;
• szukanie karmy w macie węchowej zamiast jedzenia z miski — zajęcie i nagroda w jednym.

Nagrody odejmuj od dziennej porcji, żeby pies nie przytył — jak to liczyć, wyjaśnia poradnik ile przysmaków dla psa.

Alergia pokarmowa u psa — co zapamiętać

• Alergia pokarmowa to reakcja na białko z karmy, które pies zwykle je od dawna — nie na nowość w misce.
• Typowe objawy to całoroczny świąd łap, pyska, uszu i okolicy odbytu, nawracające zapalenie uszu i luźne stolce.
• Rozpoznanie daje tylko dieta eliminacyjna z próbą prowokacji — nie test z krwi i nie zmiana karmy na oko.
• W czasie diety pies je wyłącznie wybraną karmę, także jako nagrodę.
• „Bezzbożowa” i „monobiałkowa” to nie to samo co hipoalergiczna — decyduje pełny skład i to, co pies jadł wcześniej.

Następny krok: spisz wszystkie karmy, przysmaki i gryzaki, jakie pies jadł w ostatnim roku, i zabierz tę listę na wizytę — od niej lekarz zacznie planowanie diety. U kota przebiega to podobnie, choć z kocimi różnicami — piszemy o tym w tekście alergia pokarmowa u kota.