Pęcherzyca u psa i toczeń: choroby autoimmunologiczne skóry

Co to są choroby autoimmunologiczne skóry u psa?

Choroba autoimmunologiczna skóry to stan, w którym układ odporności psa atakuje własne komórki skóry, jakby były obce. Najczęściej uszkadza połączenia między komórkami naskórka albo warstwę, która łączy naskórek ze skórą właściwą. Na skórze pojawiają się wtedy krostki, pęcherze, nadżerki i strupy, często na nosie, wokół oczu, na uszach i opuszkach.

To choroby rzadkie w porównaniu z alergią czy pasożytami, ale ważne, bo bez leczenia potrafią rozlać się na całe ciało. Dwie najczęstsze grupy to pęcherzyca i toczeń. Nie są zaraźliwe ani dla innych zwierząt, ani dla ludzi.

Pęcherzyca u psa: objawy

Pęcherzyca u psa występuje w kilku postaciach. Najczęstsza jest pęcherzyca liściasta, która jest zarazem najczęstszą chorobą autoimmunologiczna skóry psów. Typowy przebieg:

• krostki, które szybko pękają: opiekun zwykle widzi już nie krostki, tylko żółtawe strupy i łuszczącą się skórę,
• początek na głowie: grzbiet nosa, okolice oczu, małżowiny uszne, często po obu stronach symetrycznie,
• opuszki łap: zgrubiałe, popękane, bolesne; pies może kuleć albo niechętnie chodzić,
• łyse placki pod strupami: sierść wypada razem ze strupem,
• świąd: od słabego po silny, różnie u różnych psów,
• objawy ogólne przy rozległej postaci: gorączka, osowiałość, brak apetytu.

Rzadsza i cięższa jest pęcherzyca zwykła: zamiast strupów pojawiają się głębokie nadżerki i owrzodzenia, także w pysku i na granicy skóry i błon śluzowych: na wargach, powiekach, przy odbycie. Pies z bolesnymi ranami w pysku przestaje jeść, a to sprawa na wizytę tego samego dnia.

Toczeń u psa: skórny i układowy

Toczeń u psa ma dwie bardzo różne twarze.

• Toczeń skórny (krążkowy): dotyczy głównie nosa. Czarny nos traci kolor i staje się szaroróżowy, znika jego typowa, „kostkowana” powierzchnia, pojawiają się nadżerki, strupy, czasem krwawienie. Zmiany mogą zejść na grzbiet nosa i wargi. Słońce wyraźnie je nasila, dlatego latem bywa gorzej niż zimą.
• Toczeń układowy: rzadki, dotyczy całego organizmu. Poza skórą mogą chorować stawy (kulawizna, która przechodzi z łapy na łapę), nerki i krew, a pies miewa nawracającą gorączkę. To choroba, którą rozpoznaje i prowadzi lekarz, często we współpracy z ośrodkiem specjalistycznym.

Odbarwiony nos nie zawsze oznacza toczeń. U części psów nos jaśnieje zimą i ciemnieje latem, a u innych traci kolor z wiekiem; wtedy jego powierzchnia zostaje gładka i nie ma ran ani strupów. Każde odbarwienie z nadżerkami, strupami albo krwawieniem pokaż lekarzowi.

Strupy na nosie psa: pęcherzyca czy coś innego?

Opiekun zwykle widzi tylko strupy, a te same strupy daje wiele chorób. Kilka wskazówek, które pomogą opisać zmiany lekarzowi, choć rozpoznania nie zastąpią:

• zakażenie bakteryjne skóry: krostki rozsiane po brzuchu i tułowiu, rzadziej symetrycznie na nosie i uszach,
• otarcie, ukąszenie, uraz: jedna zmiana, która goi się sama w ciągu kilku dni,
• nużyca i grzybica: łyse placki z łuską, często bez krostek; u szczeniąt dużo częstsze niż pęcherzyca,
• choroba autoimmunologiczna: zmiany symetryczne na grzbiecie nosa, wokół oczu i na uszach, nawracające, często z popękanymi opuszkami; nie mijają po zwykłym leczeniu zakażenia.

Ten ostatni sygnał jest ważny: jeśli strupy wracają mimo leczenia zakażenia skóry, powiedz lekarzowi wprost, że zastanawiasz się nad chorobą autoimmunologiczną, i zapytaj o biopsję.

Które psy chorują częściej?

Choroby autoimmunologiczne skóry mogą dotknąć każdego psa, także mieszańca, ale w niektórych rasach opisuje się je częściej:

Choroba	Rasy opisywane częściej
pęcherzyca liściasta	akita, chow chow
toczeń skórny nosa	owczarek niemiecki, owczarek szetlandzki, collie, husky

Pęcherzyca bywa też wyzwolona: u części psów pojawia się po lekach albo jako powikłanie długo trwającej choroby skóry. Dlatego lekarz zapyta o wszystkie leki i preparaty, które pies dostawał w ostatnich miesiącach, także przeciw pasożytom.

Jak lekarz rozpoznaje pęcherzycę i toczeń u psa?

Strupy na nosie i łyse placki dają też dużo częstsze choroby: zakażenie bakteryjne, nużyca czy grzybica. Dlatego lekarz najpierw je wyklucza, a chorobę autoimmunologiczną potwierdza badaniem tkanki:

1. Badanie i wywiad. Gdzie zaczęły się zmiany, czy nasilają się po słońcu, jakie leki pies dostawał.
2. Cytologia i zeskrobiny. Materiał z krostki albo spod strupa oglądany pod mikroskopem; wyklucza pasożyty i podpowiada pęcherzycę.
3. Biopsja skóry. Lekarz pobiera w znieczuleniu miejscowym albo w sedacji kilka małych wycinków, najlepiej ze świeżych zmian, i wysyła je do badania. To badanie zwykle przesądza o rozpoznaniu.
4. Badania krwi i moczu. Przed leczeniem, a przy podejrzeniu tocznia układowego także po to, żeby sprawdzić nerki i krew.

Przed biopsją zapytaj, czy przerwać jakieś leki albo kąpiele lecznicze; lekarz może poprosić o to, żeby wynik był wiarygodny. Nie odstawiaj jednak niczego sam.

Leczenie: dlaczego trwa długo?

Pęcherzycę i toczeń leczy się lekami, które hamują nadmierną reakcję odporności. Rodzaj leków, dawki i plan ich zmniejszania ustala wyłącznie lekarz weterynarii. Leczenie zwykle trwa miesiące, a u części psów całe życie. Celem jest wyciszenie choroby najmniejszą skuteczną ilością leków.

Na początku leczenia wizyty kontrolne są zwykle częstsze, bo lekarz ocenia, jak skóra reaguje i jak pies znosi leki. Poprawa przychodzi stopniowo: najpierw przestają pojawiać się nowe krostki, potem goją się strupy, a sierść odrasta na końcu. Nawrót choroby po miesiącach spokoju nie oznacza porażki: zdarza się często i zwykle wymaga tylko zmiany planu leczenia.

• Nie przerywaj leczenia, gdy skóra wygląda dobrze. Nagłe odstawienie leków często kończy się nawrotem, a czasem jest groźne samo w sobie.
• Chodź na kontrole i badania krwi. Leki obniżające odporność wymagają pilnowania: lekarz sprawdza, jak znosi je organizm.
• Obserwuj skutki uboczne. Częstsze picie i sikanie, wilczy apetyt, zmiana zachowania: powiedz o nich lekarzowi, zamiast samemu zmieniać dawkę.
• Uważaj na infekcje. Pies z obniżoną odpornością łatwiej łapie zakażenia skóry, pęcherza i dróg oddechowych.

Życie z psem z pęcherzycą albo toczniem

• Unikaj ostrego słońca. Spaceruj rano i wieczorem, w południe wybieraj cień. Przy toczniu nosa to jedna z najważniejszych rzeczy, jakie możesz zrobić w domu. Kosmetyków z filtrem dla ludzi nie stosuj bez zgody lekarza: pies zliże je z nosa.
• Chroń zmiany przed drapaniem i lizaniem. Gdy pies trze nos łapą albo liże opuszki, do czasu wygojenia pomaga plastikowy kołnierz ochronny; więcej modeli w dziale kołnierz dla psa.
• Osłoń bolesne opuszki na spacerze. Przy popękanych opuszkach skarpeta ochronna Trixie zabezpiecza łapę przed piaskiem i solą drogową; zakładaj ją tylko na spacer i zdejmuj w domu.
• Kąp tylko tak, jak zaleci lekarz. Strupy łatwo zdzierać na siłę, a to boli i otwiera rany. Gdy lekarz nie zalecił kąpieli leczniczej, a pies wymaga mycia, wybierz łagodny szampon dla psa bez zapachu.
• Rób zdjęcia nosa i łap co kilka dni. Rób je z tej samej odległości, przy oknie: wtedy łatwiej wcześnie zauważyć nawrót.

Kiedy do weterynarza?

Tego samego dnia: rany i owrzodzenia w pysku, pies nie je, ma gorączkę albo jest osowiały, szybko przybywa nadżerek. Także pies w trakcie leczenia, który ma gorączkę, kaszle, wymiotuje albo ma biegunkę: przy obniżonej odporności infekcja może rozwinąć się szybko.

W ciągu kilku dni: strupy i łuszczenie na nosie, wokół oczu albo na uszach, odbarwienie nosa z ranami, popękane opuszki, kulawizna, która przechodzi z łapy na łapę.

Strupy na głowie i łyse placki mają wiele przyczyn, częstszych niż pęcherzyca. Przegląd znajdziesz w tekście łysienie u psa.

Pęcherzyca u psa: co zapamiętać

• Pęcherzyca i toczeń to choroby, w których odporność psa atakuje własną skórę; nie są zaraźliwe.
• Pęcherzyca liściasta daje krostki i strupy na nosie, wokół oczu, na uszach i opuszkach.
• Toczeń skórny odbarwia nos i robi na nim nadżerki; słońce go nasila.
• Rozpoznanie daje biopsja skóry, leczenie trwa miesiące albo całe życie i prowadzi je lekarz.
• Nie odstawiaj leków sam i chroń psa przed ostrym słońcem.

Następny krok: jeśli widzisz strupy albo odbarwienie na nosie psa, zrób dziś zdjęcie przy oknie, zapisz, od kiedy je widzisz i jakie leki pies dostawał, i umów wizytę.