Polskie rasy psów - przegląd ras uznanych przez FCI

Ile jest polskich ras psów?

Polskie rasy psów uznane przez Międzynarodową Federację Kynologiczną (FCI) jest pięć: polski owczarek nizinny, owczarek podhalański, chart polski, ogar polski i gończy polski. Szóstą, polskiego spaniela myśliwskiego, prowadzi Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP), ale w FCI rasa nie jest jeszcze uznana. Dwie pierwsze to psy pasterskie, trzy kolejne - psy myśliwskie, a każda powstała do innej pracy, co do dziś widać w charakterze.

Rasa	Grupa FCI	Wielkość (wysokość w kłębie)	Do czego powstała	Dla kogo dziś
Polski owczarek nizinny (PON)	1 - psy pasterskie	średni, psy ok. 45–50 cm	pilnowanie i zaganianie owiec na nizinach	aktywna rodzina, także w mieszkaniu
Owczarek podhalański	1 - psy pasterskie	olbrzymi, psy 65–70 cm, 50–65 kg	obrona stad przed drapieżnikami w Tatrach	dom z ogrodem, doświadczony opiekun
Chart polski	10 - charty	duży, psy ok. 70–80 cm	polowanie wzrokiem i pogoń	dom z ogrodem, opiekun z zezwoleniem starosty
Ogar polski	6 - psy gończe	średni-duży, psy ok. 56–65 cm	tropienie zwierzyny i głos na tropie	ktoś, kto lubi długie spacery i pracę nosem
Gończy polski	6 - psy gończe	średni, lżejszy od ogara	tropienie w trudnym terenie	aktywny opiekun, pies do pracy węchowej
Polski spaniel myśliwski	rasa uznana przez ZKwP, bez uznania FCI	średni	płoszenie i aportowanie zwierzyny	aktywna rodzina, która chce psa myśliwskiego do towarzystwa

Wysokości to orientacyjne przedziały z wzorców ras dla psów; suki są zwykle o kilka centymetrów niższe. Jak dzielimy psy według masy, wyjaśniają przeglądy średnie rasy psów i duże rasy psów.

Polskie psy pasterskie: PON i owczarek podhalański

Polski owczarek nizinny (PON)

PON to średniej wielkości, krępy pies o długiej, gęstej i kudłatej sierści, która opada mu na oczy. Psy mierzą w kłębie orientacyjnie 45–50 cm, suki 42–47 cm. Powstał do pilnowania i zaganiania owiec, dlatego jest czujny, bystry i ma własne zdanie - szybko się uczy, ale nudne powtarzanie ćwiczeń go zniechęca.

W domu PON jest przywiązany do rodziny i nieufny wobec obcych, więc dobrze pilnuje i chętnie szczeka. Poradzi sobie w mieszkaniu, jeśli dostaje codzienny ruch i zadania dla głowy. Wymaga za to regularnego czesania aż do skóry: martwy włos zostaje w gęstej szacie i bez szczotki szybko tworzy kołtuny - jak je rozczesać i jak im zapobiegać, opisujemy osobno.

Owczarek podhalański

Owczarek podhalański, nazywany też owczarkiem tatrzańskim, to biały, olbrzymi pies z Podhala, który bronił stad przed wilkami i niedźwiedziami. Psy mierzą 65–70 cm w kłębie i ważą orientacyjnie 50–65 kg, suki są lżejsze. Jest spokojny, niezależny i bardzo terytorialny - świetnie pilnuje domu z ogrodem, ale do bloku się nie nadaje. Wszystko o tej rasie znajdziesz w karcie owczarek podhalański - charakter i pielęgnacja.

Podhalan pilnuje z natury i nie trzeba go tego uczyć - trudniejsze jest nauczenie go, kogo ma przepuścić. Jak wychować psa, który strzeże, ale słucha, opisujemy w poradniku pies stróżujący i obronny, a o białej szacie podhalana i innych białych ras piszemy w tekście białe rasy psów.

Polskie psy myśliwskie: chart, ogar i gończy polski

Chart polski

Chart polski to duży, smukły pies, który poluje wzrokiem: zauważa ruch z daleka i rusza w pogoń. Psy mierzą w kłębie orientacyjnie 70–80 cm. Jest mocniej zbudowany niż wiele innych chartów. W domu bywa zaskakująco spokojny i lubi długo spać na miękkim posłaniu, ale na zewnątrz instynkt pogoni wygrywa z każdym przywołaniem.

Dlatego chart polski biega swobodnie tylko na ogrodzonym terenie, a na spacerach chodzi na smyczy albo lince. Krótka sierść wymaga niewiele pielęgnacji. Chart ma mało tkanki tłuszczowej i wystające kości, dlatego w domu potrzebuje grubego, miękkiego legowiska dla psa, a w mroźne dni - okrycia na dłuższe postoje.

Ogar polski

Ogar polski to średnio-duży, mocno zbudowany pies gończy o czarnej sierści z rdzawymi podpalaniami i długich, wiszących uszach. Psy mierzą w kłębie orientacyjnie 56–65 cm. Na tropie pracuje wytrwale i daje donośny, melodyjny głos, a w domu jest spokojny, łagodny i przyjazny wobec ludzi.

Ogar potrzebuje przede wszystkim pracy nosem: długich spacerów, tropienia i szukania. Gdy złapie trop, przestaje słyszeć opiekuna, więc w lesie chodzi na lince. Dobrym sposobem na zmęczenie go bez polowania jest spacer węchowy albo sport nosework.

Gończy polski

Gończy polski jest lżejszy i bardziej zwinny niż ogar, a powstał do pracy w trudnym, górzystym terenie. Ma krótką sierść, najczęściej czarną albo brązową z podpalaniami, i podobnie jak ogar - silny instynkt tropienia i głos na tropie. To pies dla aktywnego opiekuna, który da mu codziennie ruch i zajęcie dla nosa.

Polski spaniel myśliwski

Polski spaniel myśliwski to najmłodsza z polskich ras: średniej wielkości płochacz, który wypłasza ptactwo z zarośli i aportuje. ZKwP prowadzi jego hodowlę, ale FCI rasy jeszcze nie uznała, więc za granicą bywa nieznany. Jest towarzyski i chętny do współpracy, potrzebuje jednak dużo ruchu i zajęcia - to nie kanapowiec.

Która polska rasa do mieszkania, a która do domu z ogrodem?

• Mieszkanie: PON - jeśli ma codzienny ruch, naukę i zajęcia dla głowy; spaniel myśliwski - przy dużej dawce aktywności.
• Dom z ogrodem: owczarek podhalański (potrzebuje terenu do pilnowania), chart polski (potrzebuje miejsca do biegania), ogar i gończy polski (głos słychać daleko - w bloku przeszkadza sąsiadom).
• Pierwszy pies: żadna polska rasa nie jest łatwa na start. Najbliżej jest PON albo spaniel - pod warunkiem, że zaplanujesz szkolenie od pierwszych tygodni.

Psy gończe i chart dużo czasu spędzają w ruchu, a psy pasterskie - na pilnowaniu. Rasy, które najszybciej uczą się nowych poleceń, zebraliśmy w zestawieniu najmądrzejsze rasy psów - wśród nich jest wiele psów pasterskich, takich jak PON.

Pielęgnacja polskich ras - co trzeba umieć?

Polskie rasy dzielą się pod tym względem na dwie grupy. PON i podhalan mają długą, gęstą sierść z podszerstkiem: potrzebują czesania do skóry kilka razy w tygodniu, a w czasie linienia nawet codziennie. Przyda się dobra szczotka dla psa i zgrzebło z metalowymi ząbkami do długiej sierści, np. zgrzebło Trixie z obrotową rączką, a do codziennego przeczesania - dwustronna szczotka Trixie.

Chart, ogar i gończy mają krótką sierść, którą wystarczy raz w tygodniu przeczesać gumową rękawicą albo zgrzebłem. U ogara i gończego co tydzień zaglądaj do długich, wiszących uszu - słabo się wietrzą, a zaczerwienienie, zapach albo potrząsanie głową to sygnał, żeby sprawdzić zapalenie ucha u psa. Do pracy nosem w lesie przyda się linka treningowa Trixie przypięta do szelek.

Jak kupić psa polskiej rasy?

• Szukaj hodowli zarejestrowanej w ZKwP - tylko taki szczeniak ma rodowód uznawany przez FCI, a hodowca pokazuje wyniki badań rodziców.
• Uważaj na „podhalany” i „PON-y” z ogłoszeń bez rodowodu - to często mieszańce o podobnym wyglądzie, ale nieprzewidywalnym charakterze i zdrowiu.
• Przed chartem zapytaj w starostwie o zezwolenie, a przed psem gończym - sąsiadów, czy zniosą jego głos.
• Rozważ adopcję - polskie rasy, zwłaszcza duże podhalany, trafiają też do schronisk i fundacji, często po tym, jak ktoś nie docenił ich potrzeb.

Długość życia zależy głównie od wielkości: średnie PON-y żyją zwykle dłużej niż olbrzymie podhalany. Szerzej piszemy o tym w poradniku ile żyje pies.

Polskie rasy psów - co zapamiętać

• FCI uznaje pięć polskich ras psów: PON, owczarka podhalańskiego, charta polskiego, ogara polskiego i gończego polskiego; szóstą, polskiego spaniela myśliwskiego, prowadzi ZKwP.
• PON i podhalan to psy pasterskie i stróże - potrzebują czesania i wychowania, które uczy, kogo mają pilnować.
• Chart polski biega luzem tylko na ogrodzonym terenie, a jego utrzymywanie wymaga zezwolenia starosty.
• Ogar i gończy polski żyją nosem i głosem - potrzebują pracy węchowej i sąsiadów, którym nie przeszkadza szczekanie.

Następny krok: wybierz dwie rasy, które pasują do Twojego domu, i porozmawiaj z hodowcą każdej z nich o tym, jak wygląda zwykły dzień z takim psem - zanim zarezerwujesz szczeniaka.