Najmądrzejsze psy - ranking ras i co z niego wynika dla opiekuna

Najmądrzejsze psy - ranking 10 ras

Najczęściej cytowany ranking najmądrzejszych psów ułożył kanadyjski psycholog Stanley Coren: na czele są border collie, pudel, owczarek niemiecki, golden retriever i doberman. Ranking mierzy jednak jeden rodzaj inteligencji - jak szybko pies uczy się nowych poleceń i jak chętnie je wykonuje. Nazwy ras z kartą w naszej encyklopedii prowadzą do pełnego opisu.

Miejsce	Rasa	Do czego powstała	Czego potrzebuje na co dzień
1	Border collie	pies pasterski, zaganianie owiec	ponad 2 godziny ruchu i treningu dziennie
2	Pudel	pies do towarzystwa, dawniej aporter z wody	zadania dla głowy i regularny groomer
3	Owczarek niemiecki	pies pasterski i służbowy	codzienne szkolenie i 1,5–2 godziny ruchu
4	Golden retriever	aporter, pies myśliwski	aportowanie, praca nosem, towarzystwo
5	Doberman	pies obronny	około 2 godzin ruchu i konsekwentnego szkolenia
6	Owczarek szetlandzki (sheltie)	mały pies pasterski	nauka, zabawa i sporty kynologiczne
7	Labrador retriever	aporter, pies myśliwski	ruch, aport i pilnowanie wagi
8	Papillon (motylek)	mały pies do towarzystwa	sztuczki i krótkie sesje nauki
9	Rottweiler	pies stróżujący i pasterski	doświadczony opiekun; w Polsce zezwolenie gminy
10	Australijski pies pasterski (cattle dog)	pies do pędzenia bydła	dużo pracy i ruchu; nie mylić z owczarkiem australijskim

Australijski pies pasterski z 10. miejsca to pies do pędzenia bydła, znany też jako cattle dog - inna rasa niż popularny owczarek australijski (aussie), choć oba potrzebują bardzo dużo pracy.

Jak powstał ranking najmądrzejszych ras psów?

Coren opisał ranking w książce „The Intelligence of Dogs” z 1994 roku. Zapytał około 200 sędziów konkursów posłuszeństwa z USA i Kanady, jak radzą sobie psy różnych ras. Liczyły się dwie rzeczy: ile powtórzeń potrzeba, żeby pies nauczył się nowego polecenia, i jak często wykonuje znane polecenie za pierwszym razem. Rasom z czołówki wystarczało zwykle mniej niż 5 powtórzeń, a znane polecenie wykonywały za pierwszym razem w co najmniej 95% prób.

Sam Coren wyróżnił trzy rodzaje psiej inteligencji:

• instynktową - to, do czego rasa powstała: zaganianie, tropienie, aportowanie, pilnowanie,
• adaptacyjną - jak pies sam rozwiązuje problemy i uczy się na doświadczeniu; ta zależy od konkretnego psa, nie od rasy,
• roboczą, czyli inteligencję posłuszeństwa - jak szybko uczy się poleceń od człowieka. Tylko tę mierzy ranking.

Czy ranking najmądrzejszych psów mówi prawdę?

Częściowo. Ranking powstał z ocen sędziów, a nie z doświadczeń, w których każdy pies rozwiązuje to samo zadanie. Rasy często startujące w konkursach posłuszeństwa sędziowie znali dobrze, a rzadkie - słabiej, więc ich miejsce jest mniej pewne. Do tego różnice między psami tej samej rasy bywają ogromne: duże badanie genetyczne z 2022 roku pokazało, że rasa wyjaśnia tylko niewielką część różnic w zachowaniu poszczególnych psów.

Dlatego ranking warto czytać jako podpowiedź, czego zwykle potrzebuje rasa, a nie obietnicę, jaki będzie Twój pies. Szczenię z czołówki listy, które nie dostanie nauki i zajęć, nie zostanie „geniuszem” samo z siebie.

Rasy z końca rankingu - czy to głupie psy?

Nie. Na końcu listy znalazły się głównie psy, które przez wieki pracowały samodzielnie: charty decydowały same o pogoni, psy gończe szły za tropem bez oglądania się na człowieka, a psy pierwotne i stróżujące miały własne zdanie. Wykonywanie poleceń „na pierwsze słowo” po prostu nie było ich zadaniem.

Rasa z dolnej części rankingu	Dlaczego słabo wypada w teście posłuszeństwa
Chart afgański	chart - poluje wzrokiem i sam decyduje o pogoni
Basenji	pies pierwotny, niezależny myśliwy
Buldog angielski	dawny pies do walk z bykami, dziś spokojny towarzysz
Chow chow	niezależny pies stróżujący, wierny, ale mało posłuszny
Beagle	pies gończy - na tropie słucha nosa, nie opiekuna

Z takim psem też da się świetnie współpracować - trzeba tylko więcej cierpliwości, krótszych sesji i nagród, na których mu zależy.

Mądry pies w domu - co to oznacza dla opiekuna?

Pies, który uczy się po pięciu powtórzeniach, tak samo szybko uczy się rzeczy, których nie chcesz: otwierania szafki, wyłudzania jedzenia czy szczekania, które zawsze kończy się uwagą. A gdy nie ma zajęcia, sam je sobie wymyśla. Najczęstsze skutki nudy u ras z czołówki rankingu to niszczenie rzeczy, szczekanie, ganianie za cieniami i samochodami oraz zaganianie domowników - zwłaszcza u psów pasterskich.

Pomysły na zajęcia w domu zebraliśmy w poradniku sposoby na nudę w domu.

Jak zająć inteligentnego psa? 6 sposobów

1. Ucz nowych poleceń. Krótkie sesje po 5–10 minut kilka razy dziennie, zawsze z nagrodą. Zacznij od podstaw z poradnika jak nauczyć psa komend, potem dodawaj sztuczki dla psa.
2. Pracuj z klikerem. Kliker zaznacza dokładnie ten moment, za który pies dostaje nagrodę - szybcy uczniowie łapią to natychmiast. Jak zacząć, opisuje tekst kliker dla psa; wystarczy prosty kliker Trixie Sporting i małe przysmaki treningowe Maced Trenerki.
3. Dawaj łamigłówki. Zabawki na inteligencję dla psa każą psu kombinować, jak wydobyć smakołyk - np. Trixie Poker Box z przesuwanymi klapkami albo prostszy Trixie Flip Bone na początek.
4. Wykorzystaj nos. Szukanie smakołyków to najprostsza praca dla głowy - w domu na macie węchowej Trixie Sniffing Carpet, na dworze podczas spaceru węchowego, a dla ambitnych w sporcie nosework.
5. Spróbuj sportu. Border collie, pudel czy owczarki świetnie odnajdują się w agility, obedience i frisbee - to zajęcie i ruch w jednym.
6. Zmieniaj zabawki. Ta sama zabawka po tygodniu przestaje być wyzwaniem. Trzymaj kilka i wymieniaj je co parę dni; na czas Twojego wyjścia sprawdzi się prosta zabawka na przysmaki Trixie Snackroll.

Jak sprawdzić, czy Twój pies jest mądry?

W domu możesz zrobić kilka prostych zabaw inspirowanych testami Corena. Traktuj je jako rozrywkę, a nie pomiar - wynik zależy od nastroju, wieku i doświadczenia psa.

• Ręcznik na głowie: delikatnie narzuć psu lekki ręcznik na głowę i policz, ile sekund zajmie mu wydostanie się spod niego.
• Smakołyk pod kubkiem: na oczach psa schowaj przysmak pod jednym z dwóch odwróconych kubków, odczekaj chwilę i zobacz, czy wybierze właściwy.
• Nowe polecenie: policz, po ilu powtórzeniach pies zaczyna wykonywać nową, prostą sztuczkę.

Pies, który szybko rozwiązuje zagadki, ale nie słucha poleceń, wcale nie jest „głupi” - po prostu jego inteligencja ma inny kierunek.

Czy najmądrzejszy pies to dobry pierwszy pies?

Nie zawsze. Pudel, golden i labrador łączą szybką naukę z łagodnym charakterem i dobrze odnajdują się w rodzinie. Border collie, owczarek niemiecki, doberman czy rottweiler to psy do pracy, które bez codziennych zadań stają się trudne - potrzebują opiekuna z czasem i doświadczeniem. Doberman i rottweiler to do tego psy obronne: jak wychować psa, który pilnuje, ale słucha, opisuje poradnik pies stróżujący i obronny.

Rasy pracujące często trafiają do schronisk i fundacji właśnie dlatego, że ktoś wybrał je z rankingu, a potem nie miał czasu na codzienne zajęcia. Jeśli myślisz o takim psie, zapytaj hodowcę albo fundację, jak wygląda zwykły dzień z dorosłym psem tej rasy - i uczciwie porównaj to ze swoim planem dnia.

Do rankingu nie trafił żaden polski pies, ale szybko uczy się m.in. polski owczarek nizinny - przegląd znajdziesz w tekście polskie rasy psów.

Najmądrzejsze psy - co zapamiętać

• Ranking Corena układa rasy według szybkości nauki poleceń i posłuszeństwa; na czele są border collie, pudel i owczarek niemiecki.
• Rasy z końca listy nie są głupie - powstały do samodzielnej pracy i słuchają chętniej nosa albo oczu niż poleceń.
• Mądry pies szybko uczy się także złych nawyków i bez zajęcia sam je sobie znajduje.
• Codzienna praca dla głowy - nauka, łamigłówki, węszenie - jest tak samo ważna jak spacer.

Następny krok: zaplanuj dla swojego psa jedną 10-minutową sesję nauki dziennie przez tydzień i zapisuj, ile powtórzeń potrzebuje do nowej sztuczki - zobaczysz, jak szybko się uczy i co go najbardziej motywuje.