Czym karmić ptaki zimą — lista dozwolonych i zakazanych produktów (chleb, solone, zepsute)

Ten tekst odpowiada na pytanie „co”. Kiedy zacząć i jak prowadzić dokarmianie przez całą zimę, opisuje kompletny poradnik dokarmiania ptaków zimą.

Czym karmić ptaki zimą? Tabela dozwolonych i zakazanych produktów

Tabela obejmuje produkty, które najczęściej trafiają do karmników. „Z umiarem” znaczy: można, ale jako dodatek, w małych ilościach albo tylko w określonej formie.

Produkt	Czy można?	Uwagi
słonecznik czarny w łupinach	tak	podstawa karmnika, jedzą go sikory, dzwońce, zięby, kowaliki
słonecznik łuskany	tak	mniej śmieci pod karmnikiem — dobry na balkon
proso, drobne nasiona	tak	dla wróbli, mazurków i innych małych ziarnojadów
mieszanka dla ptaków wolnożyjących	tak	gotowa, bez soli; sprawdź, czy nie jest zbrylona
surowe płatki owsiane	tak	suche, niegotowane; jedzą je wróble i kosy
orzechy włoskie i laskowe, niesolone	tak	posiekane, dla sikor, kowalików, dzięciołów
surowa, niesolona i niewędzona słonina, łój	tak	na mróz, w koszyku albo przywiązana do gałęzi
jabłka, gruszki	tak	przekrojone albo w ćwiartkach, nisko — dla kosów i kwiczołów
orzeszki ziemne	z umiarem	tylko niesolone, nieprażone w soli i świeże — w koszyku z siatki metalowej, nie luzem garściami
rodzynki, suszone owoce	z umiarem	bez cukru i siarkowania; przed podaniem warto je namoczyć
kukurydza śrutowana, pszenica	z umiarem	zjedzą je większe ptaki i gołębie — dodatek, nie podstawa
chleb, bułki, ciasto, sucharki	nie	pęcznieją, zapychają, szybko pleśnieją
wszystko solone	nie	solona słonina, boczek, wędliny, chipsy, solone orzeszki i pestki
resztki z obiadu	nie	ryż, makaron, ziemniaki, sosy — z solą i przyprawami, w mrozie zamarzają, w odwilży kwaśnieją
tłuszcz z patelni, margaryna, masło	nie	sól, przyprawy, miękki tłuszcz brudzi pióra
mleko i nabiał	nie	nie jest pokarmem ptaków
słodycze, ciastka, płatki śniadaniowe z cukrem	nie	cukier i dodatki zamiast wartości odżywczych
cokolwiek spleśniałe, zjełczałe, mokre	nie	pleśń w karmie jest groźna dla ptaków

Co jedzą ptaki zimą w naturze?

Dobra karma do karmnika naśladuje to, co ptaki jedzą bez pomocy człowieka. Ziarnojady — wróble, mazurki, dzwońce, zięby, szczygły — zimą wyjadają nasiona chwastów, traw i bylin. Sikory, kowaliki i dzięcioły szukają w korze drzew zimujących owadów, ich jaj i poczwarek, a do tego jedzą nasiona bogate w tłuszcz. Kosy i kwiczoły żywią się owocami, które zostały na krzewach i drzewach.

Dlatego najważniejsze składniki zimowej karmy to tłuszcz i energia: słonecznik, orzechy, surowa słonina. Drobne ziarna dopełniają menu wróbli, a owoce — drozdów. Produkty z ludzkiej kuchni, nawet te zdrowe dla nas, rzadko pasują do tej listy.

Dlaczego nie wolno karmić ptaków chlebem?

Chleb to najczęstszy błąd przy dokarmianiu. Ptak, który naje się chleba, ma pełny żołądek, ale nie dostaje tego, czego potrzebuje na mroźną noc: tłuszczu i białka. Chleb pęcznieje, w wilgoci pleśnieje w ciągu kilku dni, a w mróz zamarza na kamień. Pieczywo z kuchni często ma też sól i dodatki.

Dotyczy to także ptaków wodnych — kaczek i łabędzi. Resztki chleba w stawie psują wodę i przyciągają szczury. Co dać kaczkom zamiast pieczywa, wyjaśnia poradnik czym karmić kaczki zamiast chleba. Pieczywo nie służy też gołębiom — czym je karmić, jeśli już, opisuje poradnik karmienie gołębi. Jeśli masz czerstwe pieczywo, wyrzuć je do odpadów bio, a nie do karmnika.

Dlaczego ptakom nie wolno dawać nic solonego?

Małe ptaki są bardzo wrażliwe na sól. Organizm wróbla czy sikory nie radzi sobie z ilością soli, która dla człowieka jest niewielka. Dlatego do karmnika nie trafia solona ani wędzona słonina, boczek, wędliny, solone orzeszki, pestki ani chipsy.

Ta sama zasada dotyczy resztek z obiadu. Ziemniaki, makaron czy kasza po ugotowaniu zwykle są posolone i doprawione. Do tego szybko się psują — w mróz zamarzają, a w odwilż kwaśnieją w karmniku.

Słonecznik w łupinach czy łuskany?

Oba są dobre. Słonecznik czarny w łupinach jest tańszy i ptaki dłużej się nim zajmują, ale pod karmnikiem zostaje warstwa łupin, które trzeba sprzątać. Słonecznik łuskany kosztuje więcej, za to ptaki zjadają go w całości, a pod karmnikiem jest czysto — to najlepszy wybór na balkon w bloku.

Słonecznik prażony albo solony, przeznaczony dla ludzi, nie nadaje się dla ptaków. Kupuj nasiona surowe, przeznaczone do karmienia ptaków.

Gotowa mieszanka czy własna karma dla ptaków?

Gotowa mieszanka dla ptaków wolnożyjących ma zwykle słonecznik i kilka rodzajów prosa, więc nakarmi i sikory, i wróble. To wygodny start. Własną karmę możesz uzupełnić płatkami owsianymi, posiekanymi orzechami i owocami, gdy widzisz, jakie ptaki przylatują. Własną mieszankę możesz podać także jako ozdobę — zobacz ptasie pierniki z ziaren.

• Vitapol Karma zimowa dla sikorek — mieszanka ze słonecznikiem i prosem żółtym. Dla kogo: na karmnik, przy którym bywają głównie sikory i wróble. Na co uważać: sypiesz małe porcje, resztę trzymasz w suchym pojemniku.
• Garden&Fun Karma dla ptaków wolnożyjących 4 pory roku — kilka rodzajów prosa, słonecznik łuskany i w łupinach, pszenica, sorgo. Dla kogo: gdy do karmnika przylatuje wiele gatunków ziarnojadów. Na co uważać: część ziaren chętnie zjadają też gołębie.

Więcej karm, w tym bloki i kule tłuszczowe, znajdziesz w dziale pokarm dla dzikich ptaków; część pozycji czeka obecnie na aktualizację cen.

Czym karmić wróble, mazurki i zięby?

Wróble i mazurki to typowe ziarnojady o krótkich, grubych dziobach. Najchętniej jedzą proso i drobne nasiona, a także surowe płatki owsiane i pokruszony słonecznik łuskany. Często żerują stadem, na tacce karmnika albo na ziemi pod nim. Zięby i dzwońce też jedzą słonecznik, ale chętniej zbierają nasiona, które spadły z karmnika — dlatego dobrze, gdy pod nim jest czysto i sucho.

Czym karmić ptaki, które nie jedzą ziaren?

Kosy, kwiczoły i inne drozdy zimą żywią się głównie owocami. Ziarno w karmniku ich nie interesuje, za to chętnie zjedzą jabłko albo gruszkę położone nisko, na tacce albo desce pod krzewem. Owoce kroisz na połówki lub ćwiartki i wykładasz rano, tyle, ile zniknie do zmroku.

Owoce lekko nadgniłe, ale bez pleśni, kosy też zjedzą. Owoców spleśniałych nie wykładaj. Dobrym uzupełnieniem są krzewy owocujące zimą — jarzębina, głóg czy irga — które karmią ptaki bez Twojego udziału.

Tłuszcz dla sikor i dzięciołów — co wolno dać?

Sikory, kowaliki i dzięcioły zimą chętnie jedzą tłuszcz. Dajesz go tylko w jednej formie: surowy, niesolony, niewędzony — kawałek słoniny albo łoju w metalowym koszyku albo gotową kulę tłuszczową bez plastikowej siatki.

Jak zrobić kule samemu i dlaczego siatka jest niebezpieczna, opisuje poradnik kule tłuszczowe dla ptaków — jak wybrać i dlaczego bez siatki.

Rudzik, strzyżyk, dzięcioł i kowalik zimą — czym je dokarmiać?

Te cztery ptaki widać przy karmniku rzadziej niż sikory i wróble, a każdy z nich je trochę inaczej. Jak je rozpoznać, podpowiada poradnik ptaki przy karmniku — jak rozpoznać gatunki; tutaj tylko to, co im podać.

Ptak	Co mu podać	Gdzie i jak
rudzik	surowe płatki owsiane, drobno pokrojona surowa niesolona słonina, namoczone rodzynki, kawałki jabłka, pokruszone niesolone orzechy	nisko — na tacce albo desce pod krzewem; rudzik żeruje przy ziemi i rzadko wchodzi do wysokiego karmnika
strzyżyk	drobniutkie okruchy surowej niesolonej słoniny, rozdrobnione płatki owsiane	przy ziemi, w zacisznym miejscu blisko gęstych krzewów; do karmnika przylatuje rzadko
dzięcioł duży	surowa niesolona słonina albo łój, kule tłuszczowe bez siatki, orzechy włoskie, słonecznik	tłuszcz w metalowym koszyku przymocowanym do pnia albo grubej gałęzi
kowalik	słonecznik, niesolone orzechy, tłuszcz	karmnik albo koszyk blisko drzew; kowalik często zabiera nasiono i chowa je w szparze kory

Rudzik i strzyżyk to ptaki owadożerne — zimą jedzą to, co znajdą w ściółce i krzakach, a z ziarnem w karmniku radzą sobie słabo. Dlatego pomagasz im głównie drobnym tłuszczem i miękkim jedzeniem położonym nisko, tyle, ile znikną do zmroku. Obu bardziej niż karmnik przydaje się kryjówka: gęsty krzew, kupka gałęzi czy niegrabione liście pod żywopłotem, w których szukają owadów. Jak urządzić taki zakątek, opisuje poradnik ogród przyjazny ptakom.

Dzięcioł i kowalik korzystają z tego samego koszyka z tłuszczem co sikory, więc wystarczy go powiesić blisko pnia, gdzie mogą się uczepić kory. Rodzynki przed podaniem namocz w czystej wodzie, a resztki miękkiego jedzenia sprzątaj następnego dnia rano — w odwilży szybko kwaśnieją.

Czym karmić ptaki na balkonie w bloku?

Na balkonie liczy się czystość. Najlepiej sprawdza się słonecznik łuskany i gotowa mieszanka bez dużych ziaren kukurydzy i pszenicy, które przyciągają gołębie. Tłuszcz wieszasz w metalowym koszyku nad własną podłogą, a owoców raczej nie wykładasz — kosy rzadko przylatują na wysokie piętra, a jabłko na parapecie szybko zamarza albo gnije.

Pod karmnikiem połóż tackę na łupiny i odchody, a karmnik ustaw tak, żeby nic nie spadało na balkon sąsiadów. O regulaminach spółdzielni i o tym, jak nie zwabić gołębi, piszemy w części o balkonie w poradniku dokarmianie ptaków zimą.

Jak podawać karmę, żeby nie zaszkodzić?

• Rano i małymi porcjami. Tyle, ile ptaki zjedzą w ciągu dnia.
• Sucho. Karmnik z daszkiem; mokrą i zbryloną karmę wyrzucasz.
• Osobno. Ziarna w karmniku, tłuszcz w koszyku, owoce nisko.
• Czysto. Karmnik myjesz co 1–2 tygodnie.

Jaki karmnik wybrać i gdzie go powiesić, żeby kot nie miał łatwego dostępu, wyjaśnia poradnik karmnik dla ptaków. Wszystkie akcesoria dla ptaków ogrodowych są w dziale dzikie ptaki.

Zima to też dobry moment na drugi rodzaj pomocy: budkę lęgową wieszasz najpóźniej do końca lutego, zanim ptaki zaczną szukać miejsca na gniazdo. Jaki otwór wybrać, opisuje poradnik budka lęgowa dla ptaków.

Co zapamiętać

• Tak: słonecznik, proso, mieszanki dla ptaków wolnożyjących, surowe płatki owsiane, niesolone orzechy, surowa niesolona słonina, jabłka.
• Nie: chleb, nic solonego, resztki z obiadu, tłuszcz z patelni, nabiał, słodycze, nic spleśniałego.
• Kosom dajesz owoce nisko, sikorom tłuszcz w koszyku, wróblom drobne ziarno.
• Małe porcje rano, sucha karma, czysty karmnik.

Następny krok: przejrzyj, co masz w domu do karmnika, odłóż chleb i resztki, a zamiast nich przygotuj słonecznik i surowe płatki owsiane na pierwsze mrozy.