Karmnik dla ptaków — jaki wybrać, gdzie powiesić i jak czyścić

Karmnik to jedna część zimowej pomocy ptakom. Kiedy zacząć i jak prowadzić dokarmianie przez całą zimę, opisuje kompletny poradnik dokarmiania ptaków zimą.

Jaki karmnik dla ptaków wybrać? Rodzaje karmników

Karmnik dla ptaków to pojemnik albo platforma, z której ptaki zabierają karmę, osłonięta przed śniegiem i deszczem. Rodzajów jest kilka i każdy sprawdza się trochę inaczej.

Rodzaj	Zalety	Wady	Dla kogo
domek z daszkiem i tacką	klasyczny, przyjmuje różne karmy i różne ptaki	na tacce zbierają się odchody i mokra karma — trzeba go częściej myć	ogród, wiele gatunków
tuba (silos) z otworami	karma zostaje sucha i czysta, ptaki nie depczą jej łapkami	korzystają z niej głównie małe ptaki	sikory, dzwońce, balkon
karmnik w kształcie latarni	widać, ile zostało karmy; łatwo się napełnia	lekki — na wietrze się kołysze	małe ptaki, ogród i balkon
koszyk lub spirala na tłuszcz	bezpieczne podanie kul i słoniny, bez siatki	tylko na tłuszcz	sikory, kowaliki, dzięcioły
niska tacka	dla ptaków, które żerują przy ziemi	blisko kotów, szybko się brudzi	kosy, kwiczoły (owoce)

W ogrodzie najlepiej działa zestaw: jeden karmnik na ziarno, koszyk na tłuszcz i — gdy przylatują kosy — niska tacka na owoce. Na balkonie wystarczy tuba albo latarnia i koszyk.

Na co zwrócić uwagę, kupując karmnik?

• Daszek. Wystający poza tackę chroni karmę przed śniegiem i deszczem.
• Łatwe mycie. Zdejmowany daszek albo otwierana pokrywa, gładkie powierzchnie, mało zakamarków.
• Odpływ wody. W domku z tacką przydają się szczeliny albo otworki w dnie, żeby woda nie stała w karmie.
• Bezpieczny materiał. Drewno niemalowane albo zabezpieczone tylko z zewnątrz, plastik bez ostrych krawędzi, metal bez rdzy.
• Rozmiar. Małe otwory i krótkie żerdki zatrzymują gołębie i sroki, które potrafią opróżnić duży karmnik w kilka minut.

Dostępny dziś w sklepie jest Trixie Zewnętrzny karmnik dla ptaków — przezroczysty karmnik w kształcie latarni ze zdejmowaną nakładką. Dla kogo: dla małych ptaków ogrodowych, na balkon i do ogrodu. Na co uważać: lekki, więc wieszaj go w miejscu osłoniętym od wiatru; sprawdź też czas dostawy na karcie. Do napełnienia pasuje Vitapol Karma zimowa dla sikorek — mieszanka ze słonecznikiem i prosem.

Pozostałe karmy i akcesoria dla ptaków ogrodowych znajdziesz w dziale dzikie ptaki.

Karmnik drewniany, plastikowy czy metalowy?

Drewniany dobrze wygląda w ogrodzie i nie nagrzewa się, ale wchłania wilgoć, więc dłużej schnie po myciu. Plastikowy jest lekki i łatwy do umycia, a przezroczyste ścianki pokazują, ile zostało karmy. Metalowy jest najtrwalszy i trudny do zgryzienia dla wiewiórek. Ważniejsze od materiału jest to, czy karmnik ma daszek i czy da się go łatwo rozebrać do mycia.

Ładny karmnik to nie tylko ozdoba — ptaki szybciej przylatują do karmnika w spokojnym, dobrze widocznym miejscu niż do najpiękniejszego domku schowanego w gęstwinie.

Karmnik zrób to sam — na co uważać?

Prosty karmnik możesz zrobić z deski i kilku listew: tacka z niskim rantem, cztery słupki i daszek wystający kilka centymetrów poza tackę. Użyj surowego, niemalowanego drewna albo zabezpiecz je tylko z zewnątrz, z dala od miejsca, w którym leży karma. W dnie tacki zostaw szczeliny, żeby woda nie stała w ziarnie.

Unikaj karmników z kartonów po soku i butelek bez odpływu — szybko nasiąkają, a karma w środku pleśnieje. Nie wbijaj gwoździ, które wystają do środka, i sprawdź, czy daszek da się zdjąć do mycia. Dobrze zrobiony karmnik z drewna posłuży kilka zim.

Gdzie powiesić karmnik dla ptaków?

• Wysokość: zwykle około 1,5–2 m nad ziemią.
• Kryjówka w pobliżu: drzewo albo krzew w zasięgu kilku metrów, żeby ptaki miały gdzie uciec przed krogulcem. Które krzewy dają ptakom i kryjówkę, i owoce, opisuje ogród przyjazny ptakom.
• Bez zasadzki dla kota: około 2 m od gęstych krzaków i murków, z których kot może skoczyć.
• Okno: bardzo blisko szyby (do około metra) albo kilka metrów od niej — w średniej odległości spłoszony ptak może uderzyć w szybę. Jak oznaczyć okna przy karmniku, wyjaśnia poradnik ptak uderzył w szybę — jak zapobiec.
• Osłona od wiatru: po stronie budynku lub żywopłotu, z dala od miejsc, gdzie wieje najmocniej.
• Widok z okna: postaw karmnik tak, żebyś widział go z domu — łatwiej zauważysz, że jest pusty albo brudny.

Karmnik i budka lęgowa to dwie różne rzeczy: karmnik ma być widoczny i łatwo dostępny, a budka — wysoko, w spokojnym miejscu i bez grzędy przed otworem. Jak ją wybrać i powiesić, opisuje poradnik budka lęgowa dla ptaków.

Ptaki nie przylatują do karmnika — dlaczego?

Najczęściej z jednego z czterech powodów. Karmnik wisi od niedawna i ptaki jeszcze go nie znają — daj im od kilku dni do kilku tygodni. Stoi w miejscu, w którym nie czują się bezpiecznie: bez krzewu w pobliżu, przy ruchliwej ścieżce albo tam, gdzie często kręci się kot. Karma nie pasuje do gości — wróble nie zjedzą dużych ziaren kukurydzy, a kosy nie wejdą do tuby. Albo jest ciepło i ptaki mają dość jedzenia w naturze; przy pierwszych mrozach przylecą. Kto do Ciebie przylatuje i jak go rozpoznać, podpowiada ptaki przy karmniku — jak rozpoznać gatunki. Latem zamiast karmnika lepiej postawić płytką wodę — zobacz poidło dla ptaków.

Jak zabezpieczyć karmnik przed kotem?

Najpewniejszy jest karmnik na wysokim, gładkim słupku, na otwartym trawniku. Kot nie wspina się po gładkiej rurze tak łatwo jak po drzewie, a na otwartej przestrzeni nie ma się gdzie zaczaić. Karmnik zawieszony na gałęzi wieszasz na cienkiej gałęzi, daleko od pnia. Jeśli masz własnego kota wychodzącego, zastanów się nad jego porannymi wyjściami — o tym, jak urządzić życie kotu w domu, piszemy w poradniku kot wychodzący czy domowy.

Karmnik na balkonie w bloku

Na balkonie sprawdzi się mała tuba albo latarnia przymocowana do balustrady od wewnętrznej strony, z tacką pod spodem na łupiny. Łuskany słonecznik ogranicza śmieci, a mały karmnik nie przyciąga gołębi. Pamiętaj, że karmę dosypujesz rano, a karmnika nie wieszasz nad balkonem sąsiada. Gdy zamiast sikor przylatują gołębie, pomoże poradnik gołębie na balkonie.

Karmnik okienny przyklejany do szyby — czy to dobry pomysł?

Karmnik okienny to mały, przezroczysty pojemnik mocowany przyssawkami do zewnętrznej strony szyby. Dla ptaków jest bezpieczny pod jednym warunkiem: wisi bezpośrednio na szybie. Ptak, który zrywa się z takiego karmnika, nie zdąży się rozpędzić, więc nie uderzy w okno z dużą siłą — to ta sama zasada co przy karmniku zawieszonym bardzo blisko okna. Dla dzieci to najlepszy sposób, by oglądać sikory z odległości kilkudziesięciu centymetrów.

• Przyssawki na czystą szybę. Umyj i odtłuść miejsce montażu; na mrozie i na brudnym szkle przyssawki puszczają, a karmnik spada razem z karmą. Sprawdzaj je przy każdym dosypywaniu.
• Tylko tam, gdzie sięgniesz bezpiecznie. Karmnik musi dać się napełnić i zdjąć do mycia z otwartego okna, bez wychylania się — na wysokim piętrze to ważniejsze niż widok.
• Łuskane ziarno i małe porcje. Mniej łupin na parapecie i u sąsiadów z dołu, mniej karmy, która zawilgnie w małym pojemniku.
• Częstsze mycie. Mały pojemnik szybko się brudzi, a odchody lądują na szybie i parapecie — myj go tak samo jak zwykły karmnik, tylko częściej.
• Kot po drugiej stronie szyby. Domowy kot siedzący na parapecie płoszy ptaki — wybierz okno, do którego nie ma dostępu.

Karmników okiennych nie mamy dziś w ofercie; podobną rolę na balkonie spełni lekki karmnik-latarnia zawieszony tuż przy oknie.

Wiewiórka przy karmniku — przeganiać czy dokarmiać?

Wiewiórka nie zapada w sen zimowy i zimą chętnie podjada z karmników — zwłaszcza słonecznik i orzechy. Nie trzeba jej przeganiać, ale warto ją „przekierować”: osobne miejsce z jedzeniem dla wiewiórki, kilkanaście metrów od karmnika dla ptaków, sprawia, że rzadziej opróżnia ptasi karmnik. Wiewiórka jest w Polsce gatunkiem chronionym, więc żadnych pułapek, łapania ani wywożenia — tylko zmiana karmienia i karmnika.

• Co dla wiewiórki: niesolone orzechy włoskie i laskowe, najlepiej w łupinach, a także nasiona słonecznika. Nigdy orzechów solonych, prażonych w soli ani w czekoladzie, chleba i słodyczy.
• Gdzie: na desce przymocowanej do pnia albo w skrzynce z uchylną klapką, z dala od karmnika dla ptaków.
• Karmnik dla ptaków odporny na wiewiórkę: metalowa tuba albo karmnik w metalowej klatce, przez której oczka przechodzą tylko małe ptaki; na gładkim słupku, z dala od gałęzi i dachów, z których wiewiórka może skoczyć.
• Budki lęgowe wiosną: wiewiórki potrafią poszerzać otwory budek — chroni przed tym metalowa obejma wokół otworu, o której piszemy w poradniku budka lęgowa dla ptaków.

Jak czyścić karmnik dla ptaków? Krok po kroku

Karmnik czyścisz zwykle co 1–2 tygodnie, a gdy przylatuje dużo ptaków albo jest odwilż — częściej. Brudny karmnik z odchodami i mokrą karmą to miejsce, w którym choroby przechodzą z ptaka na ptaka. Jesienią przy okazji wyczyść też budki — jak, piszemy w poradniku czyszczenie budek lęgowych.

1. Załóż rękawiczki. Gumowe, używane tylko do karmnika.
2. Wysyp resztki. Starą karmę i łupiny wyrzuć do odpadów, nie na kompost.
3. Myj na zewnątrz. W misce albo wiadrze przeznaczonym do tego, nie w kuchennym zlewie.
4. Szoruj gorącą wodą. Szczotka usunie zaschnięte odchody z tacki, żerdek i otworów.
5. Spłucz dokładnie. Jeśli używasz detergentu, nie może zostać na karmniku ani jego zapach.
6. Wysusz. Karmnik musi być suchy, zanim nasypiesz nową karmę — wilgoć to pleśń.
7. Posprzątaj pod karmnikiem. Zgarnij łupiny i odchody z ziemi albo tacki.
8. Umyj ręce. Mydłem, po zdjęciu rękawiczek.

Chory ptak przy karmniku — co zrobić?

Ptak chory jest zwykle napuszony, ospały, siedzi długo w jednym miejscu, nie ucieka, gdy podchodzisz, czasem ma brudne pióra wokół dzioba albo oczu. Gdy widzisz takiego ptaka przy karmniku:

• zrób przerwę w karmieniu, zwykle około dwóch tygodni, żeby ptaki się rozproszyły,
• dokładnie umyj i wysusz karmnik, miskę z wodą i tackę,
• nie łap ptaka i nie próbuj go leczyć,
• jeśli ptak leży i nie reaguje, zadzwoń do ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt albo lekarza weterynarii — co dalej, opisuje poradnik znalazłem dzikie zwierzę.

Czym napełnić karmnik?

Do karmnika na ziarno sypiesz słonecznik, proso albo gotową mieszankę dla ptaków wolnożyjących, nigdy chleb ani resztki z kuchni. Pełna lista jest w poradniku czym karmić ptaki zimą. Tłuszcz podajesz osobno, w metalowym koszyku — szczegóły w tekście kule tłuszczowe dla ptaków. Więcej karm znajdziesz w dziale pokarm dla dzikich ptaków.

Co zapamiętać

• Karmnik musi mieć daszek i dać się łatwo umyć; tuba trzyma karmę najczyściej.
• Wieszasz go około 1,5–2 m nad ziemią, z kryjówką w zasięgu kilku metrów, ale z dala od zasadzki dla kota.
• Od okna — bardzo blisko albo kilka metrów dalej.
• Mycie co 1–2 tygodnie, w rękawiczkach; przy chorym ptaku — przerwa i dokładne mycie.

Następny krok: wybierz miejsce na karmnik z widokiem z okna i powieś go jeszcze przed pierwszymi mrozami, żeby ptaki zdążyły go znaleźć.