Kangal (owczarek anatolijski) - charakter, wymagania i przepisy

Kangal to turecki strażnik stad, jedna z najwyższych ras psów pasterskich. O psach dużych i olbrzymich ogólnie piszemy w przeglądzie duże rasy psów, a tutaj znajdziesz wszystko o samym kangalu: wygląd, charakter, pielęgnację, żywienie, zdrowie i to, co mówią polskie przepisy.

Kangal - rasa w skrócie

Grupa FCI	grupa 2 - pinczery i sznaucery, molosy i szwajcarskie psy pasterskie (sekcja molosów typu górskiego)
Pochodzenie	Turcja (okolice miasta Kangal w prowincji Sivas), strażnik stad owiec
Wielkość	duża–olbrzymia rasa (na granicy filtrów sklepu: rasy duże 26–45 kg i rasy olbrzymie powyżej 45 kg) - dorosłe psy zwykle ważą ponad 45 kg
Masa (orientacyjnie)	psy ok. 50–65 kg, suki ok. 40–55 kg
Wysokość w kłębie	psy ok. 72–80 cm, suki ok. 68–76 cm
Długość życia (orientacyjnie)	11–14 lat
Sierść i pielęgnacja	niska–średnia - krótka, gęsta, z podszerstkiem; wyczesywanie raz w tygodniu, w czasie linienia (zwykle dwa razy w roku) codziennie
Aktywność	średnia–wysoka - ok. 1,5 godziny ruchu dziennie i ogrodzony teren do pilnowania; szybki i wytrzymały
Na pierwszego psa?	nie - samodzielny strażnik o dużej sile i szybkości; tylko dla opiekuna z doświadczeniem z psami stróżującymi
Do mieszkania w bloku?	nie - pies do domu z dużym, wysokim ogrodzeniem
Do domu z dziećmi?	raczej nie - wobec domowników zwykle łagodny, ale obce dzieci na jego terenie traktuje jak obcych

Jak wygląda kangal? Umaszczenie, maska i ogon

Kangal to bardzo duży, ale wysportowany pies o wysokich nogach, płowej sierści i czarnej masce na pysku. Czarne są też uszy, a ogon w spoczynku zwisa, przy czujności zawija się w kółko nad grzbietem. Sierść jest krótka i gęsta, z podszerstkiem, który chroni psa przed zimnem i upałem anatolijskiego płaskowyżu.

Kangal czy owczarek anatolijski? W FCI rasa nazywa się dziś kangal; wcześniej figurowała pod nazwą owczarek anatolijski. Część organizacji kynologicznych poza FCI nadal prowadzi owczarka anatolijskiego jako osobną rasę, w szerszej gamie umaszczeń. Dlatego w ogłoszeniach obie nazwy bywają używane zamiennie, a o tym, jaki pies naprawdę stoi za ogłoszeniem, mówi dopiero rodowód.

W Polsce przycinanie psom uszu i ogonów dla wyglądu (tzw. kopiowanie) jest zakazane ustawą o ochronie zwierząt, dlatego pies z polskiej hodowli ma naturalne uszy i ogon. Ucho czy ogon skraca się wyłącznie z powodów medycznych, decyzją lekarza weterynarii. Kangal z polskiej hodowli ma więc naturalne, opadające, czarne uszy, nawet jeśli psy na zdjęciach z Turcji mają je przycięte.

Kangal - charakter i dla kogo (a dla kogo nie)

Kangal to samodzielny strażnik, hodowany do pracy bez człowieka: przez stulecia sam pilnował stad przed wilkami. Na co dzień jest zwykle spokojny, opanowany i obserwuje otoczenie z dobrego punktu, ale gdy uzna, że coś zagraża „jego” stadu, reaguje bardzo szybko. Wobec rodziny bywa łagodny i oddany, wobec obcych jest zdystansowany. Polecenia wykonuje, gdy widzi w nich sens, a nie dla pochwały.

To cechy typowe dla rasy, a nie gwarancja: o charakterze konkretnego psa decydują też rodzice, socjalizacja w pierwszych miesiącach i wychowanie.

Dla kogo kangal jest dobrym wyborem: dla doświadczonego, spokojnego opiekuna z dużą, solidnie ogrodzoną posesją, który szuka strażnika terenu albo zwierząt gospodarskich i ma czas na staranną socjalizację. Ogólne zasady wyboru i prowadzenia takiego psa opisuje pies obronny i stróżujący.

Dla kogo nie: na pierwszego psa; do bloku i do domu z małym ogródkiem; dla osoby, która chce psa do spuszczania ze smyczy w lesie albo do sportu; dla domu, w którym często bywają goście. Kangal przeskoczy albo podkopie niskie ogrodzenie, a pies stróżujący na cudzym terenie to poważny problem.

Pielęgnacja kangala: sierść, kąpiel, uszy i pazury

Krótką sierść kangala wystarczy wyczesać raz w tygodniu, a w czasie linienia, zwykle wiosną i jesienią, codziennie, bo podszerstek wychodzi wtedy garściami. Sprawdza się dwustronna szczotka dla psa, np. Trixie szczotka dwustronna do podszerstka, a na co dzień gumowa Trixie rękawica do wyczesywania. Cykl wymiany sierści opisuje linienie u psa.

• Kąpiel zwykle kilka razy w roku; sierść kangala słabo trzyma brud i nie ma typowego „psiego” zapachu.
• Uszy opadające sprawdzaj raz w tygodniu i czyść tylko widoczną część małżowiny.
• Pazury skracaj, gdy stukają o podłogę; ucz tego szczeniaka, póki da się go łatwo przytrzymać.
• Oczy oglądaj przy czesaniu: łzawienie, mrużenie albo zaczerwienienie to powód do wizyty.

Czym karmić kangala?

Kangal jest wysoki i lżejszy w budowie niż wiele molosów, a z natury dość oszczędny w jedzeniu, więc porcje z tabeli na opakowaniu bywają dla niego za duże. Dorosłego psa karm suchą karmą dla psa dla ras dużych lub olbrzymich, np. Eukanuba Grain Free Adult Large Breed, a porcję koryguj według kondycji (ile karmy dziennie dla psa). Dziel ją na co najmniej dwa posiłki i daj psu odpocząć po jedzeniu.

Szczeniak kangala rośnie długo i szybko wyciąga się w górę, dlatego potrzebuje karmy dla szczeniąt ras olbrzymich, która wspiera wolny, równy wzrost, np. Happy Dog Junior Giant. O dodatkach wapnia i witamin decyduje lekarz weterynarii. Szczegóły: czym karmić szczeniaka.

Ile ruchu potrzebuje kangal? Wychowanie i zajęcia

Dorosły kangal potrzebuje orientacyjnie ok. 1,5 godziny ruchu dziennie: długich spacerów i swobodnego obchodzenia ogrodzonego terenu. Jest szybki i wytrzymały, ale nie jest psem do aportu czy agility; jego „pracą” jest obserwacja i pilnowanie. Na spacerze poza posesją chodzi na smyczy albo na długiej lince treningowej, bo przywołanie przegrywa z instynktem stróża. Na spacer zakładaj wygodne, szerokie szelki, np. Trixie Premium Trekking XL z kategorii szelki dla psa.

Wychowanie opiera się na spokoju, konsekwencji i bardzo wczesnej socjalizacji: od pierwszych tygodni szczeniak powinien poznawać gości, inne psy, dzieci, ruch uliczny i lecznicę (socjalizacja szczeniaka). Siłowe metody u kangala nie działają, a podważają zaufanie. Ogrodzenie powinno być wysokie i szczelne przy ziemi, a gości wpuszczaj, gdy pies jest w zamkniętym kojcu albo pomieszczeniu.

Zdrowie kangala - na co uważać

Kangal uchodzi za odporną, długowieczną jak na swój rozmiar rasę, ale jako bardzo duży pies ma kilka typowych zagrożeń:

• Stawy. Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, dlatego tak ważne są prześwietlenia rodziców i spokojny wzrost szczeniaka bez forsownego ruchu (dysplazja u psa).
• Skręt żołądka. Duży pies o głębokiej klatce piersiowej należy do grupy bardziej narażonej; ryzyko zmniejszają mniejsze posiłki i spokój po jedzeniu (skręt żołądka u psa).
• Powieki. U niektórych psów zdarza się podwinięta powieka, która drażni oko (entropium u psa).
• Nadwaga u spokojnego, dorosłego stróża przychodzi łatwo; sprawdzaj żebra dłonią raz w miesiącu.

Objawy, przy których jedziesz do lecznicy natychmiast, to wzdęty, twardy brzuch i nieudane próby wymiotów (podejrzenie skrętu żołądka) oraz temperatura 40,5 °C i więcej albo objawy udaru cieplnego (gwałtowne ziajanie, gęsty ślinotok, chwiejny chód).

Czy na kangala potrzebne jest zezwolenie? Hodowla i adopcja

Na liście ras psów uznawanych w Polsce za agresywne (rozporządzenie MSWiA z 2003 r.) jest „anatolian karabash”: tak dawniej nazywano owczarki pasterskie z Anatolii, z których wywodzi się kangal. Przepisy nie rozstrzygają wprost, czy ta pozycja obejmuje kangala, dlatego zanim pies zamieszka w domu, zapytaj w swoim urzędzie gminy, czy potrzebne jest zezwolenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, i najlepiej poproś o odpowiedź na piśmie. Utrzymywanie psa z listy bez zezwolenia jest zagrożone karą.

Szczeniaka rasowego szukaj w hodowli zarejestrowanej w Związku Kynologicznym w Polsce (ZKwP), który należy do Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI). Pies z takiej hodowli dostaje rodowód, a jego rodzice muszą mieć uprawnienia hodowlane - w wielu rasach także wyniki badań w kierunku chorób dziedzicznych. Przed rezerwacją poproś o wyniki badań rodziców - w tej rasie najważniejsze są: prześwietlenie stawów biodrowych i łokciowych, badanie oczu, ocena charakteru rodziców. Kangal to w Polsce rasa rzadka, więc szczeniaka często szuka się w hodowli za granicą; tym bardziej sprawdzaj rodowód uznawany przez FCI.

Ogłoszenie „rasowy, bez rodowodu, rodzice na miejscu” to zwykle pseudohodowla: nikt nie sprawdził zdrowia rodziców, a szczenię może wyrosnąć na psa innej wielkości i o innym charakterze, niż obiecywano. Rodowód nie jest „papierem dla wystawców” - to jedyny dowód, że za szczeniakiem stoi kontrolowana hodowla.

1. Najpierw urząd gminy. Zapytaj, czy na kangala potrzebne jest zezwolenie, i poproś o odpowiedź na piśmie, zanim zarezerwujesz szczeniaka.
2. Sprawdź swoje warunki. Wysokie, szczelne ogrodzenie, zamykana brama i czas na socjalizację.
3. Poznaj rodziców. Matka szczeniąt może być czujna wobec Ciebie, ale powinna dać się opanować hodowcy; lęk albo niekontrolowana agresja to sygnał ostrzegawczy.
4. Sprawdź dokumenty. Rodowód, wyniki badań rodziców, książeczka zdrowia albo paszport, umowa kupna.

Cena szczeniaka zależy od hodowli, linii i dokumentów, dlatego jej nie podajemy. Podejrzanie tani „rasowy” szczeniak to sygnał ostrzegawczy, nie okazja. Psy tej rasy trafiają też do schronisk i fundacji, w tym do organizacji zajmujących się jedną rasą. Adopcja dorosłego psa ma ważną zaletę: znasz już jego wielkość, charakter i stan zdrowia. Jak wyglądają pierwsze tygodnie, opisuje poradnik o psie ze schroniska.

Rasy podobne do kangala

• Owczarek kaukaski - masywniejszy, z gęstą, często długą sierścią; w Polsce na liście ras wymagających zezwolenia.
• Owczarek środkowoazjatycki (alabai) - podobny strażnik stad z Azji Środkowej, cięższy w budowie, w wielu umaszczeniach.
• Owczarek podhalański - polski strażnik stad, biały, z długą sierścią, zwykle spokojniejszy wobec obcych.

Kangal - co zapamiętać

• Kangal to turecki strażnik stad: wysoki, szybki, samodzielny, z płową sierścią i czarną maską.
• Na liście ras uznawanych w Polsce za agresywne jest „anatolian karabash”; czy dotyczy to kangala, zapytaj w urzędzie gminy przed zakupem.
• To pies dla doświadczonego opiekuna z dużą, wysoko ogrodzoną posesją, nie do bloku.
• Krótka sierść: czesanie raz w tygodniu, w linieniu codziennie.
• Pytaj hodowcę o prześwietlenia stawów i badanie oczu rodziców.

Następny krok: zadzwoń do urzędu gminy i zapytaj o zezwolenie na kangala, a potem obejrzyj swoje ogrodzenie oczami psa, który bez trudu przeskoczy płot do pasa.