Owczarek środkowoazjatycki (alabai) - charakter, pielęgnacja i dla kogo

Owczarek środkowoazjatycki, nazywany alabajem, to jeden z największych psów stróżujących. O psach dużych i olbrzymich ogólnie piszemy w przeglądzie duże rasy psów, a tutaj znajdziesz wszystko o samej rasie: wygląd, charakter, pielęgnację, żywienie, zdrowie i wybór szczeniaka.

Owczarek środkowoazjatycki (alabai) - rasa w skrócie

Grupa FCI	grupa 2 - pinczery i sznaucery, molosy i szwajcarskie psy pasterskie (sekcja molosów typu górskiego)
Pochodzenie	Azja Środkowa (Turkmenistan, Uzbekistan, Kazachstan, Tadżykistan, Kirgistan), strażnik stad, obejść i karawan
Wielkość	olbrzymia rasa (powyżej 45 kg)
Masa (orientacyjnie)	psy co najmniej 50 kg, zwykle ok. 55–75 kg, suki co najmniej 40 kg, zwykle ok. 40–60 kg
Wysokość w kłębie	psy co najmniej 70 cm, suki co najmniej 65 cm
Długość życia (orientacyjnie)	11–14 lat
Sierść i pielęgnacja	niska–średnia - krótka albo nieco dłuższa, prosta, szorstka, z gęstym podszerstkiem; czesanie raz w tygodniu, w linieniu codziennie
Aktywność	średnia - ok. 1–1,5 godziny spokojnego ruchu dziennie i duży, ogrodzony teren do pilnowania
Na pierwszego psa?	nie - samodzielny, dominujący strażnik o ogromnej sile; tylko dla opiekuna z doświadczeniem z psami stróżującymi
Do mieszkania w bloku?	nie - pies do domu z dużym, solidnie ogrodzonym terenem
Do domu z dziećmi?	raczej nie - wobec domowników zwykle cierpliwy, ale obcych, także kolegów dzieci, traktuje z nieufnością

Jak wygląda owczarek środkowoazjatycki? Sierść, umaszczenia, uszy

Alabai to olbrzymi, masywny pies o szerokiej głowie, mocnych kościach i ruchliwej, sprężystej sylwetce. Sierść jest prosta i szorstka, z gęstym podszerstkiem: u części psów krótka, u innych nieco dłuższa, z wyraźniejszym owłosieniem na szyi, za uszami i na ogonie. Psy są wyraźnie większe i cięższe od suk.

Rasa ma bardzo wiele umaszczeń: białe, czarne, płowe, pręgowane, łaciate i inne. Alabai bywa mylony z owczarkiem kaukaskim, który ma zwykle dłuższą, puszystą sierść i cięższą głowę, oraz z kangalem, który jest wyższy na nogach, zawsze płowy z czarną maską.

W Polsce przycinanie psom uszu i ogonów dla wyglądu (tzw. kopiowanie) jest zakazane ustawą o ochronie zwierząt, dlatego pies z polskiej hodowli ma naturalne uszy i ogon. Ucho czy ogon skraca się wyłącznie z powodów medycznych, decyzją lekarza weterynarii. W krajach pochodzenia alabajom tradycyjnie przycinano uszy i ogony, dlatego psy na zdjęciach z Azji Środkowej często tak wyglądają. Pies z polskiej hodowli ma naturalne, małe, opadające uszy i długi ogon.

Owczarek środkowoazjatycki - charakter i dla kogo (a dla kogo nie)

Alabai to samodzielny, pewny siebie strażnik, hodowany do obrony stad i obejść przed drapieżnikami i ludźmi. Jest spokojny i zrównoważony, dopóki na jego terenie nic się nie dzieje; obcych traktuje z dystansem, a granice posesji zna bardzo dokładnie. Wobec rodziny bywa cierpliwy i przywiązany, ale nie zabiega o pochwały. Bywa też dominujący wobec innych psów, zwłaszcza tej samej płci.

To cechy typowe dla rasy, a nie gwarancja: o charakterze konkretnego psa decydują też rodzice, socjalizacja w pierwszych miesiącach i wychowanie.

Dla kogo alabai jest dobrym wyborem: dla doświadczonego, spokojnego i konsekwentnego opiekuna z dużą, solidnie ogrodzoną posesją, który szuka psa do pilnowania terenu i ma czas na socjalizację szczeniaka. Ogólne zasady wyboru takiego psa opisuje pies obronny i stróżujący.

Dla kogo nie: na pierwszego psa; do bloku; do domu, w którym często bywają goście; do domu, w którym ma zamieszkać drugi dorosły pies tej samej płci; dla osoby, która fizycznie nie utrzyma 60-kilogramowego psa na smyczy. Alabai nie jest też psem na łańcuch: izolowany od ludzi staje się nieprzewidywalny.

Pielęgnacja owczarka środkowoazjatyckiego: sierść, kąpiel, uszy, pazury

Sierść alabaja wystarczy wyczesać raz w tygodniu, a w czasie linienia, zwykle wiosną, codziennie, bo podszerstek wychodzi wtedy całymi kępkami. Sprawdza się dwustronna szczotka dla psa, np. Trixie szczotka dwustronna do podszerstka.

• Kąpiel zwykle kilka razy w roku; szorstka sierść słabo trzyma brud, który po wyschnięciu daje się wyczesać.
• Bez strzyżenia. Podszerstek chroni psa przed mrozem i przed upałem.
• Uszy sprawdzaj raz w tygodniu i czyść tylko widoczną część małżowiny.
• Pazury skracaj, gdy stukają o podłogę; ucz tego szczeniaka, póki da się go łatwo przytrzymać.

Czym karmić owczarka środkowoazjatyckiego?

Alabai jest olbrzymi, ale oszczędny w ruchu i zwykle niewybredny, więc łatwo go przekarmić. Dorosłego psa karm suchą karmą dla psa dla ras dużych lub olbrzymich, np. Eukanuba Grain Free Adult Large Breed, a porcję koryguj według kondycji (ile karmy dziennie dla psa). Dziel ją na co najmniej dwa posiłki i daj psu odpocząć po jedzeniu.

Szczeniak alabaja rośnie bardzo długo, często do trzeciego roku życia, i potrzebuje karmy dla szczeniąt ras olbrzymich, która wspiera wolny, równy wzrost, np. Brit Premium by Nature Junior XL. O dodatkach wapnia i witamin decyduje lekarz weterynarii. Szczegóły: czym karmić szczeniaka.

Ile ruchu potrzebuje alabai? Wychowanie i zajęcia

Dorosły alabai potrzebuje orientacyjnie 1–1,5 godziny spokojnego ruchu dziennie: długich spacerów na smyczy i swobodnego obchodzenia ogrodzonego terenu. Nie jest psem do aportu ani do sportu; jego „pracą” jest pilnowanie. Ważniejsze od kilometrów jest solidne, wysokie ogrodzenie i miejsce, z którego pies widzi bramę. Jak urządzić psu kąt w ogrodzie, opisuje pies na podwórku.

Wychowanie opiera się na spokoju, konsekwencji i bardzo wczesnej socjalizacji z ludźmi, psami, ruchem ulicznym i lecznicą (socjalizacja szczeniaka). Siłowe metody u alabaja nie działają, a podważają zaufanie. Od małego ucz chodzenia na luźnej smyczy i noszenia kagańca bez stresu, np. Trixie kaganiec plastikowy; inne modele znajdziesz w dziale kaganiec dla psa. W domu zapewnij mu duże, grube legowisko, np. Trixie Pulito Vital 100 × 80 cm.

Zdrowie owczarka środkowoazjatyckiego - na co uważać

Alabai to zwykle odporny pies, ale jako rasa olbrzymia ma kilka typowych zagrożeń:

• Stawy. Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, dlatego tak ważne są prześwietlenia rodziców i spokojny wzrost szczeniaka bez skoków i schodów (dysplazja u psa).
• Skręt żołądka. Duży pies o głębokiej klatce piersiowej należy do grupy bardziej narażonej; ryzyko zmniejszają mniejsze posiłki i spokój po jedzeniu (skręt żołądka u psa).
• Upał. Mimo pochodzenia z gorących stepów masywny pies z podszerstkiem źle znosi duszne dni: potrzebuje cienia, wody i ruchu rano i wieczorem (przegrzanie u psa).
• Nadwaga u spokojnego olbrzyma przychodzi łatwo; sprawdzaj żebra dłonią raz w miesiącu.

Objawy, przy których jedziesz do lecznicy natychmiast, to wzdęty, twardy brzuch i nieudane próby wymiotów (podejrzenie skrętu żołądka) oraz temperatura 40,5 °C i więcej albo objawy udaru cieplnego (gwałtowne ziajanie, gęsty ślinotok, chwiejny chód).

Jak kupić albo adoptować owczarka środkowoazjatyckiego odpowiedzialnie

Szczeniaka rasowego szukaj w hodowli zarejestrowanej w Związku Kynologicznym w Polsce (ZKwP), który należy do Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI). Pies z takiej hodowli dostaje rodowód, a jego rodzice muszą mieć uprawnienia hodowlane - w wielu rasach także wyniki badań w kierunku chorób dziedzicznych. Przed rezerwacją poproś o wyniki badań rodziców - w tej rasie najważniejsze są: prześwietlenie stawów biodrowych i łokciowych, ocena charakteru rodziców (spokojna czujność, bez lęku i bez agresji bez powodu).

Ogłoszenie „rasowy, bez rodowodu, rodzice na miejscu” to zwykle pseudohodowla: nikt nie sprawdził zdrowia rodziców, a szczenię może wyrosnąć na psa innej wielkości i o innym charakterze, niż obiecywano. Rodowód nie jest „papierem dla wystawców” - to jedyny dowód, że za szczeniakiem stoi kontrolowana hodowla. Uważaj szczególnie na ogłoszenia „alabai z importu” bez dokumentów albo „mieszaniec kaukaza z alabajem”: o charakterze i zdrowiu takiego psa nie wiadomo nic.

1. Sprawdź swoje warunki. Wysokie ogrodzenie, zamykana brama, sąsiedzi, którzy zniosą nocne szczekanie, i czas na socjalizację.
2. Poznaj rodziców. Matka szczeniąt może być czujna wobec Ciebie, ale powinna dać się opanować hodowcy; lęk albo niekontrolowana agresja to sygnał ostrzegawczy.
3. Sprawdź dokumenty. Rodowód, wyniki prześwietleń rodziców, książeczka zdrowia, umowa kupna.
4. Przygotuj dom. Ogrodzenie, duże legowisko, miski, szelki i smycz, zanim szczeniak przyjedzie.

Cena szczeniaka zależy od hodowli, linii i dokumentów, dlatego jej nie podajemy. Podejrzanie tani „rasowy” szczeniak to sygnał ostrzegawczy, nie okazja. Psy tej rasy trafiają też do schronisk i fundacji, w tym do organizacji zajmujących się jedną rasą. Adopcja dorosłego psa ma ważną zaletę: znasz już jego wielkość, charakter i stan zdrowia. Jak wyglądają pierwsze tygodnie, opisuje poradnik o psie ze schroniska.

Rasy podobne do owczarka środkowoazjatyckiego

• Owczarek kaukaski - podobny strażnik, zwykle z dłuższą, puszystą sierścią; w Polsce na liście ras wymagających zezwolenia.
• Kangal - turecki strażnik stad, wyższy i lżejszy, krótkowłosy, zawsze płowy z czarną maską.
• Mastif tybetański - olbrzymi stróż z Himalajów, z bardzo obfitą sierścią i grzywą.

Owczarek środkowoazjatycki - co zapamiętać

• Alabai to olbrzymi, samodzielny strażnik terenu z Azji Środkowej, nie pies na pierwszy raz ani do bloku.
• Nie ma go na liście ras uznawanych w Polsce za agresywne, ale wymaga takiego samego doświadczenia jak owczarek kaukaski.
• Socjalizacja od pierwszych tygodni, nauka smyczy i kagańca, solidne ogrodzenie.
• Sierść: czesanie raz w tygodniu, w linieniu codziennie; bez strzyżenia.
• Pytaj hodowcę o prześwietlenia stawów rodziców i poznaj matkę szczeniąt.

Następny krok: zanim zarezerwujesz szczeniaka, odwiedź hodowlę i zobacz dorosłe psy na ich terenie; to najlepiej pokaże, z jakim strażnikiem zamieszkasz.