Sroka - ptak z długim ogonem: jak wygląda, co je i czy naprawdę kradnie błyszczące rzeczy

Sroka - ptak, którego zna każdy. Czy jest groźna?

Sroka (Pica pica) to czarno-biały ptak z rodziny krukowatych, z bardzo długim, połyskującym ogonem, żyjący przy ludziach: na osiedlach, w parkach, na wsiach i w ogrodach. Jest wszystkożerna, inteligentna i głośna. Dla człowieka, psa i kota sroka nie jest groźna; bywa za to drapieżnikiem dla jaj i piskląt małych ptaków. W Polsce sroka jest pod ochroną gatunkową częściową.

Jak wygląda sroka i z czym ją pomylić?

Sroki nie da się pomylić z niczym, jeśli widzisz ogon: długi, stopniowany, czarny z zielono-fioletowym połyskiem. Głowa, pierś i grzbiet są czarne, brzuch i boki białe, a na barkach leżą duże białe plamy, które w locie tworzą na skrzydłach białe pola. Samiec i samica wyglądają tak samo. Młode latem mają krótszy ogon i matowe pióra.

Ptak	Czym różni się od sroki
sójka	rdzawobrązowa, z niebieskim „lusterkiem” na skrzydle, krótki ogon; płochliwa, trzyma się drzew
kawka	mała, cała czarna z szarym karkiem i jasnym okiem, krótki ogon
wrona siwa	szary tułów, czarna głowa, skrzydła i ogon; większa, ogon krótki

Inne duże ptaki, które zimą przylatują pod karmnik, opisuje poradnik ptaki przy karmniku - jak rozpoznać gatunki.

Dlaczego w mieście jest tyle srok?

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu sroka była w Polsce głównie ptakiem wsi i zadrzewień wśród pól. Dziś gniazduje w wielu miastach, często wysoko w koronach drzew przy blokach i ulicach. W mieście ma mniej wrogów, łatwo o resztki jedzenia, a wysokie drzewa dają bezpieczne miejsce na gniazdo. Sroki słychać z daleka: ich głos to głośne, terkoczące skrzeczenie, powtarzane zwłaszcza na widok kota, psa albo człowieka przy gnieździe.

Co jedzą sroki?

Sroka je to, co akurat jest pod ręką. Wiosną i latem chodzi po trawnikach i polach za owadami, larwami i dżdżownicami, a w sezonie lęgowym innych ptaków wybiera też jaja i pisklęta z odsłoniętych gniazd. Jesienią i zimą je nasiona, owoce, orzechy, padlinę i resztki z ludzkich śmietników. Nadmiar jedzenia chowa na później: w trawie, pod liśćmi, w szczelinach - i potrafi potem te kryjówki odnaleźć.

Gniazdo sroki - jak wygląda i kiedy sroki mają lęgi?

Gniazdo sroki trudno przeoczyć: to duża kula z patyków, zwykle z daszkiem z cierniowych gałązek i wejściem z boku, budowana wysoko w koronie drzewa albo w gęstym, kolczastym krzewie. Para buduje je wczesną wiosną, a lęg jest zwykle jeden w roku, wiosną. Puste gniazda srok służą potem innym ptakom, m.in. pustułkom i sowom uszatym, które same gniazd nie budują.

Sroki nie odlatują na zimę. Para trzyma się swojego terenu przez cały rok, a zimą ptaki z okolicy zbierają się wieczorem we wspólnych noclegowiskach w gęstych drzewach.

Czy sroka kradnie błyszczące przedmioty?

Najpewniej nie - „sroka złodziejka” to raczej mit niż obserwacja. W badaniach, w których srokom podsuwano błyszczące i matowe przedmioty obok jedzenia, ptaki nie zabierały błyszczących, a nawet ich unikały, podobnie jak każdej nowej rzeczy. Sroki rzeczywiście zabierają i chowają różne rzeczy, ale głównie jedzenie. Opowieści o kradzionej biżuterii zwykle biorą się z tego, że nietypowe zachowanie ptaka łatwiej zapamiętać niż sto zwykłych.

Za to inteligencja sroki nie jest mitem. Sroki jako jedne z nielicznych zwierząt potrafiły w badaniach rozpoznać się w lustrze.

Sroka a gniazda innych ptaków

Sroki rzeczywiście zjadają jaja i pisklęta małych ptaków, zwłaszcza z gniazd otwartych i nisko położonych - na przykład kosów i rudzików - i z budek z grzędą pod otworem. Dla obserwatora z okna to przykry widok, ale z badań wynika, że sroki nie są główną przyczyną spadku liczby ptaków śpiewających. Bardziej szkodzą im brak kryjówek, brak owadów i koty wychodzące.

• Budki bez grzędy i odpowiednio głębokie. Dziób sroki nie sięgnie wtedy gniazda, a metalowa obejma wokół otworu ochroni je także przed dzięciołem - jak wybrać taką budkę, opisuje budka lęgowa dla ptaków.
• Gęste, kolczaste krzewy i żywopłoty. W nich gniazda małych ptaków są ukryte; sporo pomysłów zebrał tekst ogród przyjazny ptakom.
• Karmnik, z którego duże ptaki nie wyjedzą wszystkiego. Płaską tacę sroki opróżniają w kilka minut; zamknięty, wiszący karmnik albo osłona z siatki zostawi ziarno sikorkom - szczegóły w poradniku karmnik dla ptaków - jaki wybrać.

Jak odstraszyć sroki - co wolno, a czego nie?

Sroki przylatują tam, gdzie łatwo o jedzenie. Najskuteczniej jest zabrać im ten powód, zamiast walczyć z ptakami:

• Nie zostawiaj jedzenia na zewnątrz - karmy dla psa i kota, odpadków w otwartym kompostowniku, resztek na tarasie.
• Zakryj to, co cenne - krzewy owocowe siatką o drobnych oczkach na stelażu, młode warzywa agrowłókniną.
• Chroń małe zwierzęta w ogrodzie - wybieg z kurczętami albo młodymi królikami osłoń siatką także od góry.
• Czego nie wolno: zabijać i łapać srok, niszczyć gniazd z jajami i pisklętami, rozkładać trucizn ani pułapek. Ochrona częściowa nie znaczy „wolno wszystko” - wyjątki od zakazów określa rozporządzenie albo zezwolenie, które wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska (RDOŚ).

Sroka a pies i kot

Sroka nie stanowi zagrożenia dla psa ani kota. Często za to zaczepia koty: kilka ptaków skrzeczy nad kotem i przelatuje tuż nad nim, żeby przegonić go od gniazda. To normalne zachowanie obronne i nie trzeba się nim martwić. Sroki szybko uczą się też, gdzie stoi miska - jeśli pies albo kot je na podwórku, zabieraj miskę zaraz po posiłku.

Kot, który poluje na ptaki w ogrodzie, szkodzi im znacznie bardziej niż sroki - jak to ograniczyć, opisuje sekcja o ptakach w poradniku kot wychodzący czy domowy.

Jak mądrze dokarmiać ptaki, gdy przylatują sroki?

Sroki nie trzeba dokarmiać - poradzi sobie zimą sama. Jeśli przylatuje do Twojego karmnika, podawaj ziarno w miejscu, do którego dostęp mają głównie małe ptaki, a tłuszcz w metalowym koszyku przymocowanym tak, żeby duży ptak nie miał na czym usiąść.

• Zewnętrzny karmnik Trixie w kształcie latarni - zamknięty i wiszący, więc ziarno nie leży na otwartej tacy, którą sroki opróżniają najszybciej.
• Budka lęgowa Trixie z otworem 3,2 cm - bez grzędy pod otworem, z otworem dla sikor; zawieś ją wysoko, z dala od gałęzi, na których usiądzie sroka.

Więcej o tym, gdzie powiesić karmnik dla ptaków i czym go napełnić, znajdziesz w dziale dla dzikich ptaków.

Czy sroki są pod ochroną?

Tak. Sroka jest w Polsce objęta częściową ochroną gatunkową (rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt), a nie ścisłą, jak większość małych ptaków ogrodowych. Ochrona częściowa również zakazuje zabijania, łapania i niszczenia zajętych gniazd; dopuszcza tylko wyjątki opisane w przepisach albo w zezwoleniu RDOŚ. Ranną albo osłabioną srokę traktuj jak każdego dzikiego ptaka - co robić, wyjaśnia znalazłem dzikie zwierzę.

Sroka - co zapamiętać

• Sroka to czarno-biały krukowaty ptak z długim, połyskującym ogonem; samiec i samica wyglądają tak samo.
• Je prawie wszystko, w tym jaja i pisklęta, ale nie jest główną przyczyną spadku liczby małych ptaków.
• „Sroka złodziejka” to mit - w badaniach sroki unikały błyszczących przedmiotów.
• Sroki odstraszysz najlepiej, zabierając im jedzenie i chroniąc gniazda małych ptaków; zabijanie i niszczenie zajętych gniazd jest zakazane.
• Sroka jest pod ochroną częściową i nie odlatuje na zimę.

Następny krok: sprawdź, czy w ogrodzie nie zostawiasz srokom łatwego jedzenia - otwartego kompostu, miski z karmą, płaskiej tacy z ziarnem - i zastąp tacę zamkniętym karmnikiem.